बांगलादेशी असल्याचे भासवून आग्नेय आशियाई सुपारीची आयात;SAFTA अंतर्गत शुल्कमाफीचा फसवणुकीने लाभ घेतल्याचा आरोप; नऊ जणांना अटक, १६० मेट्रिक टन सुपारीसह ७५ लाखांची रोकड जप्त
नवी दिल्ली, दि. १६ ऑगस्ट २०२६ : आग्नेय आशियाई देशांमधून आलेली सुपारी बांगलादेशातील असल्याचे खोटे दाखवून भारतात आयात करत दक्षिण आशियाई मुक्त व्यापार क्षेत्र अर्थात SAFTA अंतर्गत सीमा शुल्क सवलतीचा कथित गैरफायदा घेणारे मोठे जाळे महसूल गुप्तचर संचालनालयाने (DRI) उघडकीस आणले आहे. महिनाभर चाललेल्या गुप्तचर-आधारित कारवाईत आतापर्यंत २,५०० कोटी रुपयांहून अधिक सीमा शुल्क महसुलाचे नुकसान झाल्याचे तपासात समोर आले असून या प्रकरणात नऊ जणांना अटक करण्यात आली आहे.
भारतात सुपारीच्या आयातीवर १०० टक्के मूलभूत सीमा शुल्क आकारले जाते. मात्र SAFTA करारातील नियमांची पूर्तता करणाऱ्या बांगलादेशातील पात्र मालाला सीमा शुल्कातून पूर्ण सूट मिळू शकते. याच तरतुदीचा गैरवापर करून इंडोनेशिया, थायलंड, मलेशिया आणि आग्नेय आशियातील इतर देशांतील सुपारीचे मूळ बांगलादेश असल्याचे दाखवले जात असल्याची माहिती DRIला मिळाली होती.
त्यानंतर कोलकाता आणि विशाखापट्टणम येथे आयातदार, सीमाशुल्क दलाल आणि IEC धारकांशी संबंधित विविध ठिकाणी एकाच वेळी छापे टाकण्यात आले. या कारवाईत सुपारीचे प्रत्यक्ष मूळ आग्नेय आशियाई देशांमध्ये असल्याचे दर्शवणारी कागदपत्रे आणि इतर पुरावे जप्त करण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली आहे.
या कारवाईदरम्यान सुमारे ७५ लाख रुपये रोख जप्त करण्यात आले असून ही रक्कम कथित बेकायदेशीर आयात केलेल्या मालाच्या विक्रीतून मिळाल्याचा संशय आहे. तसेच सुमारे १६० मेट्रिक टन सुपारीची चालू खेप देखील ताब्यात घेण्यात आली.
तपासानुसार, या जाळ्याचे सूत्रधार आग्नेय आशियातील देशांमधून सुपारी प्रथम बांगलादेशातील एका EPZ मध्ये आणत होते. त्यानंतर केवळ कंटेनर आणि पिशव्या बदलून हा माल बांगलादेशी उत्पत्तीचा असल्याचे भासवत भारतात पाठवला जात असल्याचा आरोप आहे. त्यासाठी SAFTA अंतर्गत मूळ प्रमाणपत्रे कथितरीत्या मिळवण्यात आली होती.
खेपांची वाहतूक, कागदपत्रे, सीमाशुल्क मंजुरी आणि रोख रकमेचे संकलन यासाठी भारतीय आयातदारांकडून मोठ्या प्रमाणात कमिशन घेतले जात असल्याचेही तपासात समोर आले आहे. आर्थिक व्यवहारांचे स्वरूप लपविण्यासाठी हवाला मार्ग आणि बनावट संस्थांचा वापर झाल्याचाही DRIचा दावा आहे.
DRIच्या म्हणण्यानुसार, आतापर्यंत तपासात उघड झालेल्या प्रकरणांमुळे अलीकडच्या वर्षांत २,५०० कोटी रुपयांहून अधिक सीमा शुल्क चुकवण्यात आल्याचे निदर्शनास आले आहे.
या कथित फसव्या आयातींपैकी मोठ्या प्रमाणातील मालाच्या सीमाशुल्क मंजुरीशी संबंधित असलेल्या एका Customs Broker कंपनीचा परवाना सक्षम प्राधिकरणाने निलंबित केला आहे.
या प्रकरणात आतापर्यंत नऊ आरोपींना अटक करण्यात आली असून पुढील तपास सुरू आहे.
DRIच्या मते, अशा प्रकारच्या बेकायदेशीर आयातीमुळे देशांतर्गत सुपारी उत्पादक आणि कायदेशीर व्यापाऱ्यांवर परिणाम होण्याबरोबरच बाजारातील किमतींमध्ये अनुचित तफावत निर्माण होते. तसेच केंद्र सरकारच्या सीमा शुल्क महसुलाचे मोठे नुकसान आणि सीमावर्ती आर्थिक सुरक्षेवरही विपरीत परिणाम होतो.
