तैलचित्र लावण्याच्या भाजपच्या प्रस्तावावर राष्ट्रवादीचे अमोल बालवडकर यांची उपसूचना; भाजप सदस्यांकडून आक्षेप आणि माफीची मागणी
पुणे : भारतीय जनसंघाचे संस्थापक आणि स्वतंत्र भारताचे पहिले उद्योग व पुरवठा मंत्री डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांचे तैलचित्र पुणे महापालिकेत लावण्याच्या प्रस्तावावरून मंगळवारी मुख्य सभेत जोरदार राजकीय खडाजंगी झाली. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नगरसेवक अमोल बालवडकर यांनी, महापालिकेच्या प्रत्येक नगरसेवकाने डॉ. मुखर्जी यांच्याविषयी किमान दहा मिनिटे बोलावे, अशी उपसूचना मांडताच भाजप सदस्यांनी त्यास तीव्र आक्षेप घेतला. त्यानंतर सभागृहात गदारोळ झाला आणि बालवडकर यांनी आपले वक्तव्य मागे घेऊन माफी मागावी, अशी मागणी भाजप नगरसेवकांनी केली.
महापालिकेच्या मुख्य सभेत सभागृह नेते गणेश बिडकर आणि भाजपच्या अर्चना पाटील यांनी डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांचे तैलचित्र महापालिकेत लावावे आणि दरवर्षी त्यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करावा, असा प्रस्ताव मांडला होता.
या प्रस्तावाचे अभिनंदन करताना अमोल बालवडकर यांनी एक उपसूचना मांडली. तैलचित्र लावण्यापुरती बाब मर्यादित न राहता नगरसेवकांना डॉ. मुखर्जी यांच्या कार्याची आणि विचारांची माहिती असावी, या भूमिकेतून प्रत्येक नगरसेवकाने त्यांच्याविषयी दहा मिनिटे बोलावे, अशी मागणी त्यांनी केली.
बालवडकर म्हणाले की, डॉ. मुखर्जी यांनी देशाच्या अखंडतेचा मुद्दा सातत्याने मांडला. जम्मू-काश्मीरला असलेल्या विशेष व्यवस्थेला त्यांनी विरोध केला आणि “एक देश में दो विधान, एक देश में दो निशान, एक देश में दो प्रधान नहीं चलेंगे” ही भूमिका त्यांनी मांडली होती. त्यामुळे त्यांचे तैलचित्र लावत असताना त्यांच्या कार्याची माहितीही नव्या पिढीपर्यंत पोहोचली पाहिजे, अशी भूमिका बालवडकर यांनी सभागृहात मांडली.
उपरोध होता की अपमान? सभागृहात वाद
बालवडकर यांच्या मागणीचा सूर उपरोधिक असल्याचा आक्षेप भाजप सदस्यांनी घेतला. डॉ. मुखर्जी यांच्याबद्दल बोलण्याच्या नावाखाली भाजप सदस्यांची खिल्ली उडविण्याचा प्रयत्न करण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला.
भाजप नगरसेवकांनी बालवडकर यांच्या वक्तव्यावर जोरदार आक्षेप घेत शब्द मागे घेण्याची आणि माफी मागण्याची मागणी केली. त्यामुळे काही काळ सभागृहातील वातावरण तापले.
दुसरीकडे, बालवडकर यांनी आपण डॉ. मुखर्जी यांच्या तैलचित्राला किंवा त्यांच्या कार्याला विरोध केलेला नसून, “ज्यांच्या नावाचा प्रस्ताव आपण मंजूर करत आहोत, त्यांचे विचार आणि कार्य नगरसेवकांनी जाणून घ्यावे” एवढाच आपल्या उपसूचनेचा उद्देश असल्याची भूमिका मांडली.
त्यानंतर वाद वाढू नये म्हणून त्यांनी आपली उपसूचना मागे घेतली.
कोण होते डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी?
डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांचा जन्म ६ जुलै १९०१ रोजी झाला. ते शिक्षणतज्ज्ञ, बॅरिस्टर आणि राजकारणी होते. स्वतंत्र भारताच्या पहिल्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या नेतृत्वाखाली त्यांनी उद्योग आणि पुरवठा मंत्री म्हणून काम केले.
नंतर त्यांनी नेहरू मंत्रिमंडळाचा राजीनामा दिला आणि १९५१ मध्ये भारतीय जनसंघाची स्थापना केली. पुढे भारतीय जनसंघातूनच भारतीय जनता पक्षाच्या राजकीय प्रवासाची पायाभरणी झाली.
जम्मू-काश्मीरच्या तत्कालीन विशेष व्यवस्थेचा त्यांनी तीव्र विरोध केला होता. २३ जून १९५३ रोजी त्यांचे निधन झाले.
तैलचित्राचा प्रस्ताव, पण चर्चेचा केंद्रबिंदू ‘दहा मिनिटांचे भाषण’
मूळ प्रस्ताव हा डॉ. मुखर्जी यांचे तैलचित्र महापालिकेत लावण्याचा असला, तरी प्रत्यक्ष सभागृहात बालवडकर यांच्या “प्रत्येक नगरसेवकाने दहा मिनिटे बोलावे” या उपसूचनेमुळेच राजकीय वातावरण तापले.
भाजप सदस्यांच्या मते ही मागणी उपरोधिक आणि अपमानकारक होती; तर बालवडकर यांच्या मते महापुरुषांचे केवळ तैलचित्र लावण्याऐवजी त्यांच्या कार्याची माहितीही लोकप्रतिनिधींना असणे आवश्यक आहे.
त्यामुळे हा विषय केवळ तैलचित्र मंजुरीपुरता न राहता महापुरुषांचे विचार जाणून घेणे आणि त्यांचा केवळ राजकीय प्रतीक म्हणून वापर करणे, या व्यापक चर्चेपर्यंत पोहोचला.
अखेरीस बालवडकर यांनी उपसूचना मागे घेतल्याने वादावर तात्पुरता पडदा पडला; मात्र या प्रसंगाने महापालिका सभागृहात भाजप आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील राजकीय टोलेबाजी पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली.
