नवी दिल्ली- ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या (CJP) जंतर-मंतर येथील आंदोलनाचा आज मंगळवारी २४ वा दिवस आहे. दुपारपर्यंत हजारो आंदोलक तिथे उपस्थित होते. त्याआधी सकाळी, काँग्रेस सेवा दलाच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांना नाश्त्याचे वाटप केले.राहुल गांधी यांनी मागणी केली की, या मुद्द्यावरून केवळ शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनीच नव्हे, तर गृहमंत्र्यांनीही राजीनामा दिला पाहिजे; तसेच त्यांनी जबाबदारी निश्चित केली जाण्यावरही जोर दिला.
दरम्यान, आज सकाळी सुरक्षेच्या व्यवस्थेवर देखरेख करण्यासाठी पोलीस तिथे पोहोचले असता, CJP च्या समर्थकांनी प्रशासनाचा निषेध करत घोषणाबाजी केली. यापूर्वी, संसदेवर काढण्यात आलेल्या मोर्चांनंतर दिल्ली पोलिसांनी सोमवारी उशिरा जंतर-मंतर परिसर रिकामा केला होता, परंतु त्यानंतर काही वेळातच आंदोलक पुन्हा तिथे एकत्र जमले.
या पार्श्वभूमीवर, एनडीएच्या संसदीय पक्षाच्या बैठकीत पंतप्रधान मोदींनी सांगितले की, पेपरफुटीच्या मुद्द्याचे राजकारण केले जाऊ नये आणि दोषींवर कठोर कारवाई केली जाईल, अशी ग्वाही दिली.
सीजेपीचे (CJP) संस्थापक अभिजित दीपके म्हणाले, “आम्ही आज संसदेवर मोर्चा काढत नाही आहोत, कारण या सरकारने आणि पोलिसांनी विद्यार्थ्यांचे रक्त सांडले आहे. त्यांना विद्यार्थ्यांची पर्वा नाही, पण आम्हाला मात्र आहे.”
सोनम वांगचुक यांचे उपोषण आजही सुरू आहे. पोलिसांची कारवाई पाहिल्यानंतर आपण आपले उपोषण सुरूच ठेवण्याचा निर्णय घेतल्याचे त्यांनी सांगितले.
अखिलेश यादव यांनी सांगितले की, विद्यार्थी आणि तरुणांवर लाठीचार्ज करण्यात आला आणि अश्रूधुराच्या नळकांड्या फोडण्यात आल्या. यामुळे सरकारची प्रतिमा मलीन झाली आहे. अनेक विद्यार्थ्यांना डोक्याला गंभीर दुखापत झाल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले आहे. ‘सबका साथ, सबका विकास’ (सर्वांची साथ, सर्वांचा विकास) याचा अर्थ खरोखर हाच आहे का?
शशी थरूर यांनी सांगितले, “देशाशी आणि विशेषतः राजधानीशी संबंधित अनेक गंभीर मुद्दे आहेत. काल काय घडले, हे आपण पाहिलेच आहे. जर या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी संसद हे योग्य व्यासपीठ नसेल, तर मग दुसरे कोणते आहे?”
सीजेपी (CJP) आंदोलनादरम्यान जखमी झालेल्या विद्यार्थ्यांची भेट घेतल्यानंतर अरविंद केजरीवाल यांनी सांगितले की, त्यांना सोशल मीडियावर लोकांकडून सतत संदेश मिळत आहेत. यात लोक असा दावा करत आहेत की पोलिसांनी त्यांच्या मुलांना ताब्यात घेऊन तुरुंगात पाठवले आहे आणि अनेक विद्यार्थ्यांविरुद्ध खोटे एफआयआर (FIR) दाखल करण्यात आले आहेत.
खरगेंचा सवाल – विद्यार्थ्यांवर लाठीचार्ज का करण्यात आला
काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे म्हणाले, “विद्यार्थ्यांवर अश्रुधुराच्या नळकांड्या का फेकण्यात आल्या आणि लाठीचार्ज का करण्यात आला? आज अनेक विद्यार्थी रुग्णालयात आहेत.” आंदोलक आणि जे.पी. नड्डा यांच्यात झालेल्या संभाषणाबाबत सरकारने सभागृहात तपशील द्यावा, अशी मागणी त्यांनी केली.
काँग्रेस नेत्या प्रियांका गांधी म्हणाल्या, “हे सरकार पूर्णपणे युवा-विरोधी आहे. हे सरकार तरुण, गरीब आणि शेतकऱ्यांच्या विरोधात आहे. गेल्या १२ वर्षांपासून आपण हे पाहत आहोत.”त्या म्हणाल्या, “जेव्हा शेतकरी आंदोलन करतात, तेव्हा त्यांचे आंदोलन दडपले जाते. आता विद्यार्थ्यांचा आवाजही दाबला जात आहे. ते मुले आहेत; त्यांचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेतले पाहिजे.”
त्या पुढे म्हणाल्या, “ही शिक्षणमंत्र्यांची जबाबदारी आहे. त्यांनी राजीनामा दिला पाहिजे. एक काळ असा होता जेव्हा मंत्री आपल्या कृतीची जबाबदारी स्वीकारत असत. मला आठवते की १९८० च्या दशकात एका रेल्वे अपघातानंतर मंत्र्याने दुसऱ्याच दिवशी राजीनामा दिला होता. त्यामुळे, जबाबदारी स्वीकारा, राजीनामा द्या आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ही व्यवस्था सुधारा.”
राहुल गांधी काय म्हणाले?
राहुल गांधी म्हणाले की, हा विषय केवळ एका परीक्षेतील गैरव्यवहाराचा नाही; तर देशातील कोट्यवधी तरुणांच्या भविष्याचा प्रश्न आहे. तरुणांसाठी रोजगाराच्या संधी कमी झाल्या आहेत. स्पर्धा परीक्षा हा त्यांच्यासमोर असलेला एक महत्त्वाचा मार्ग होता; मात्र वारंवार होणाऱ्या पेपरफुटी आणि परीक्षांमधील गोंधळामुळे तो मार्गही उद्ध्वस्त होत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
विद्यार्थी केवळ शिक्षण व्यवस्थेबाबत तक्रार करत नाहीत, तर “या देशात आपल्याला भविष्य आहे की नाही?” असा मूलभूत प्रश्न उपस्थित करत आहेत. त्यांच्या चिंता रास्त असून, सरकारने त्यांचे म्हणणे ऐकण्याऐवजी त्यांच्यावर लाठीमार करणे चुकीचे असल्याचे राहुल गांधींनी सांगितले.
परीक्षा व्यवस्थेला ‘दीमक’ लागल्याचा आरोप
राहुल गांधींच्या मते, देशातील शिक्षण आणि परीक्षा व्यवस्था पूर्णपणे अपयशी ठरली आहे. त्यांनी या व्यवस्थेची तुलना दीमक लागून आतून पोखरलेल्या व्यवस्थेशी केली. पेपरफुटी, परीक्षांचे रद्द होणे, निकालांमधील गोंधळ आणि दोषींवर ठोस कारवाई न होणे यामुळे मेहनत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे नुकसान होत असल्याचा त्यांचा आरोप आहे.
राहुल गांधींनी असा दावाही केला की, देशात आतापर्यंत १५२ पेपरफुटीच्या घटना झाल्या असून सुमारे साडेसात कोटी विद्यार्थी प्रभावित झाले आहेत. पेपरफुटी करणारे मोकळे फिरतात; मात्र प्रश्न विचारणाऱ्या विद्यार्थ्यांना ताब्यात घेतले जाते आणि मारहाण केली जाते, अशी टीका त्यांनी केली.
“पंतप्रधान मोदी गप्प का आहेत?”
विद्यार्थ्यांवर झालेल्या पोलिस कारवाईबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी माफी मागितली नाही, यावर राहुल गांधींनी प्रश्न उपस्थित केला. देशातील युवकांवर लाठीमार होत असताना पंतप्रधानांनी मौन धारण करणे योग्य नाही; त्यांनी विद्यार्थ्यांची सार्वजनिकरित्या माफी मागावी, अशी मागणी त्यांनी केली.
राहुल गांधींच्या मते, शांततेत आंदोलन करणे हा विद्यार्थ्यांचा घटनात्मक आणि लोकशाही अधिकार आहे. आंदोलक विद्यार्थी गुन्हेगार नसून त्यांच्या मागण्या ऐकून घेणे ही सरकारची जबाबदारी आहे. अश्रुधूर आणि लाठीमार करून त्यांचा आवाज दडपणे भारतीय लोकशाहीच्या मूल्यांविरोधात असल्याचे त्यांनी म्हटले.
लोकसभा अध्यक्षांकडे चर्चेची मागणी
राहुल गांधी आणि अन्य विरोधी पक्षांच्या खासदारांनी लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांची भेट घेतली. विद्यार्थ्यांवरील कारवाई आणि परीक्षा व्यवस्थेतील संकटावर संसदेत तातडीने चर्चा घ्यावी, अशी मागणी त्यांनी केली. राहुल गांधींच्या म्हणण्यानुसार, अध्यक्षांनी यासाठी सरकारशी चर्चा करावी लागेल असे सांगितले.
धर्मेंद्र प्रधान आणि गृहमंत्र्यांवर निशाणा
राहुल गांधींनी केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी कायम ठेवली. मात्र विद्यार्थ्यांवर प्रत्यक्ष पोलिस कारवाईची जबाबदारी गृहमंत्रालयाची असल्याचे सांगत त्यांनी गृहमंत्र्यांवरही निशाणा साधला. त्यांच्या वक्तव्याचा अर्थ असा की, परीक्षा व्यवस्थेतील अपयशासाठी शिक्षणमंत्री आणि विद्यार्थ्यांवरील पोलिस कारवाईसाठी गृह मंत्रालयाने जबाबदारी स्वीकारली पाहिजे.
आरएसएसवर आरोप
राहुल गांधींनी आरएसएसने शिक्षण व्यवस्था आपल्या नियंत्रणाखाली घेतल्याचा आरोप केला. पात्र शिक्षणतज्ज्ञांऐवजी वैचारिक संबंध असलेल्या व्यक्तींना विद्यापीठांचे कुलगुरू बनवले जात असल्याचेही त्यांनी म्हटले. शिक्षण संस्थांना कोणत्याही राजकीय किंवा वैचारिक संघटनेच्या नियंत्रणापासून मुक्त ठेवले पाहिजे, अशी त्यांची भूमिका आहे.
थोडक्यात राहुल गांधींची भूमिका
“विद्यार्थी आपल्या भविष्याबद्दल प्रश्न विचारत आहेत. त्यांना उत्तर देण्याऐवजी सरकार त्यांच्यावर लाठ्या चालवत आहे. परीक्षा व्यवस्था उद्ध्वस्त झाली असून पंतप्रधानांनी मौन सोडून विद्यार्थ्यांची माफी मागावी. शिक्षणमंत्र्यांनी राजीनामा द्यावा आणि पोलिस कारवाईची जबाबदारीही निश्चित केली पाहिजे,” असा राहुल गांधींच्या वक्तव्याचा एकूण आशय आहे.
