निठारी प्रकरणातील सुरेंद्र कोलीचा हरिद्वारमध्ये मृत्यू; प्राथमिक तपासात आत्महत्येचा संशय

१३ प्रकरणांत झाली होती फाशीची शिक्षा; १९ वर्षांच्या कारावासानंतर २०२५ मध्ये अखेरच्या प्रकरणातूनही निर्दोष मुक्तता

हरिद्वार, दि. १८ सप्टेंबर २०२६ : देशभर गाजलेल्या निठारी प्रकरणाशी संबंधित सुरेंद्र कोली याचा शुक्रवारी उत्तराखंडमधील हरिद्वार येथे मृत्यू झाला. भूपतवाला परिसरातील सप्तसरोवर रोडवर तो चालवत असलेल्या चहाच्या दुकानात त्याचा मृतदेह गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळल्याची माहिती पोलिसांनी दिली. प्राथमिक तपासात आत्महत्येचा संशय व्यक्त करण्यात आला असला तरी, मृत्यूच्या नेमक्या परिस्थितीचा पोलीस तपास करत आहेत. घटनास्थळी सुसाइड नोट सापडलेली नसल्याचे वृत्त आहे.

जवळपास १९ वर्षे तुरुंगात राहिल्यानंतर नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने निठारीशी संबंधित शेवटच्या उरलेल्या प्रकरणातूनही कोलीची निर्दोष मुक्तता केली होती. त्यानंतर तो कारागृहातून बाहेर आला आणि काही महिन्यांपासून हरिद्वार परिसरात राहत होता.

१३ प्रकरणांत सुनावण्यात आली होती फाशी

निठारी प्रकरणाशी संबंधित एकूण १६ खटल्यांपैकी तीन प्रकरणांत कोलीची सत्र न्यायालयाने सुरुवातीलाच निर्दोष मुक्तता केली होती, तर उर्वरित १३ प्रकरणांत त्याला मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या २०२३ मधील निकालातही या न्यायालयीन इतिहासाची स्पष्ट नोंद आहे.

मात्र पुढील न्यायालयीन प्रक्रियेत अभियोजन पक्षाने सादर केलेल्या कबुलीजबाब आणि पुराव्यांच्या विश्वासार्हतेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले.

२०२३ मध्ये १२ प्रकरणांत निर्दोष मुक्तता

१६ ऑक्टोबर २०२३ रोजी अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने १२ प्रकरणांत कोलीची निर्दोष मुक्तता केली. न्यायालयाने त्याचा कथित कबुलीजबाब स्वेच्छेने आणि विश्वासार्हरीत्या नोंदवला गेला होता का, तसेच मानवी अवशेषांच्या जप्तीशी संबंधित पुरावे कायदेशीर निकष पूर्ण करतात का, यावर प्रश्न उपस्थित केले होते.

या निर्णयाविरोधात CBI, उत्तर प्रदेश सरकार आणि पीडितांच्या कुटुंबीयांकडून सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यात आले. मात्र ३० जुलै २०२५ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने ही अपिले फेटाळून १२ प्रकरणांतील निर्दोष मुक्तता कायम ठेवली.

तरीही एका प्रकरणामुळे तुरुंगातच होता कोली

१२ प्रकरणांत निर्दोष मुक्तता झाल्यानंतरही एका प्रकरणातील दोषसिद्धी कायम असल्याने कोलीची तातडीने सुटका झाली नव्हती. रिम्पा हलदार प्रकरणात त्याला सुरुवातीला मृत्युदंड सुनावण्यात आला होता आणि सर्वोच्च न्यायालयाने २०११ मध्ये दोषसिद्धी कायम ठेवली होती. पुढे २०१५ मध्ये मृत्युदंडाचे रूपांतर जन्मठेपेत करण्यात आले होते.

मात्र इतर १२ प्रकरणांतील पुराव्यांचा आधार आणि शेवटच्या प्रकरणातील पुराव्यांचा पाया जवळपास समान असल्याचा मुद्दा कोलीच्या वतीने सर्वोच्च न्यायालयात क्युरेटिव्ह याचिकेद्वारे मांडण्यात आला.

नोव्हेंबर २०२५ मध्ये शेवटच्या प्रकरणातूनही निर्दोष मुक्तता

११ नोव्हेंबर २०२५ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने क्युरेटिव्ह याचिका मंजूर करून शेवटच्या १३व्या प्रकरणातील दोषसिद्धीही रद्द केली. एकाच प्रकारच्या पुराव्यांवर आधारित १२ प्रकरणांत निर्दोष मुक्तता आणि एका प्रकरणात दोषसिद्धी अशी परस्परविरोधी स्थिती कायम ठेवणे योग्य ठरणार नाही, असे न्यायालयाने नमूद केले. त्यानंतर कोलीच्या तातडीच्या सुटकेचे आदेश देण्यात आले.

२००६ मध्ये उघडकीस आले होते निठारी प्रकरण

नोएडातील निठारी परिसरातून २००५-०६ दरम्यान अनेक मुले आणि महिला बेपत्ता झाल्यानंतर या प्रकरणाचा तपास सुरू झाला. डिसेंबर २००६ मध्ये व्यावसायिक मोनिंदर सिंह पंढेर यांच्या D-5 या घरामागील परिसर आणि नाल्यातून मानवी कवट्या, हाडे, कपडे आणि इतर अवशेष सापडल्याने देशभर खळबळ उडाली. कोली हा त्या घरात घरगुती मदतनीस म्हणून काम करत होता.

यानंतर तपास CBIकडे सोपवण्यात आला. विविध बेपत्ता व्यक्तींशी संबंधित स्वतंत्र प्रकरणे नोंदवून कोली आणि पंढेर यांच्याविरोधात न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू झाली.

तुरुंगातून बाहेर आल्यानंतर हरिद्वारमध्ये वास्तव्य

सर्व प्रकरणांतून निर्दोष मुक्तता झाल्यानंतर कोली हरिद्वारमध्ये राहत होता. स्थानिक वृत्तांनुसार तो सुरुवातीला सुरक्षा रक्षकाचे काम करत होता आणि अलीकडेच चहाचे दुकान चालवू लागला होता. शुक्रवारी सकाळी याच दुकानाच्या परिसरात तो गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळला.

त्याच्या मृत्यूमागे नेमके कारण काय आहे, याबाबत विविध दावे समोर येत असले तरी पोलिस तपास पूर्ण होण्यापूर्वी कोणतेही कारण निश्चित मानता येणार नाही. जवळपास दोन दशके देशातील सर्वाधिक चर्चेत राहिलेल्या गुन्हेगारी आणि न्यायालयीन प्रकरणांपैकी एक असलेल्या निठारी प्रकरणाशी जोडले गेलेले सुरेंद्र कोली पुन्हा एकदा त्याच्या मृत्यूमुळे चर्चेत आला आहे.