गणेशोत्सवाची मूळ संकल्पना समाज संघटनाची; ध्वनीप्रदूषण टाळून पारंपरिक पद्धतीने उत्सव साजरा करण्याचे आवाहन
पुणे : सार्वजनिक गणेशोत्सवाची परंपरा सुरू करणारे लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांचे खापर पणतू रोहित टिळक यांनी गणेशोत्सवाच्या बदलत्या स्वरूपावर भाष्य करत मंडळांना स्पष्ट संदेश दिला आहे. आवाजाची मर्यादा ओलांडून लावले जाणारे डीजे आणि त्यातून होणारा दणदणाट हा आपल्या संस्कृतीला शोभणारा नाही, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
डीजे आणि ध्वनीप्रदूषणावर आक्षेप
रोहित टिळक म्हणाले की, गणेशोत्सवात अत्यंत मोठ्या डेसिबलवर डीजे आणि साऊंड सिस्टीम वापरण्याची प्रथा चुकीची आहे. ही कधीच गणेशोत्सवाची मूळ परंपरा नव्हती. अशा दणदणाटामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होतो, घरांच्या काचा फुटण्यापासून कानांना इजा होण्यापर्यंत गंभीर परिणाम दिसून येतात. गणरायाचा उत्सव साजरा करताना अशा प्रकारचा अतिरेक योग्य नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
त्यांनी सर्व मंडळांना स्वतःहून संयम पाळत पारंपरिक वाद्यांकडे वळण्याचे आवाहन केले. “केसरीवाड्याने नेहमीच ध्वनीप्रदूषणाची काळजी घेतली असून कधीही डीजेचा वापर केलेला नाही,” असेही त्यांनी नमूद केले.
सार्वजनिक उत्सवांचे सामाजिक महत्त्व
धार्मिक आणि सार्वजनिक उत्सवांच्या सामाजिक भूमिकेवर बोलताना रोहित टिळक यांनी सांगितले की, लोकमान्य टिळकांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाची सुरुवात समाज एकत्र आणण्यासाठी आणि संघटित शक्ती निर्माण करण्यासाठी केली होती. आजच्या काळात अनेकजण एकटेपणात जीवन जगत आहेत. शेजारी कोण राहते, हेही माहीत नसते. अशा वेळी गणेशोत्सवासारखे व्यासपीठ लोकांना एकत्र आणते आणि मजबूत सामाजिक बंध निर्माण करते, असे त्यांनी म्हटले.
परदेशातही गणेशोत्सवाची परंपरा
रोहित टिळक यांनी परदेशातील गणेशोत्सवाचे उदाहरण देत सांगितले की, लोकमान्यांच्या प्रेरणेतून विदेशातही समुदाय एकत्र येऊन गणेशोत्सव साजरा करत आहेत. यंदा नेदरलँडमध्येही अशाच पद्धतीने गणेशोत्सव साजरा होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले. परदेशातही हे उत्सव लोकांना एकत्र आणण्यासाठी आणि एकमेकांना मदत करण्यासाठी महत्त्वाचे ठरत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
श्रद्धा आणि संस्कृतीचे महत्त्व
वारीचा संदर्भ देत त्यांनी सांगितले की, शेतकरी अनेक संकटांना सामोरे जात असतानाही श्रद्धेच्या बळावर उभे राहतात. भारताच्या सांस्कृतिक परंपरा आणि धार्मिक उत्सव हे समाजासाठी मानसिक आणि सामाजिक आधाराचे काम करतात. त्यामुळे या सांस्कृतिक ठेव्याचे जतन करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
परंपरेकडे वळण्याचे आवाहन
अवाढव्य मंडप, रस्ते अडवणे आणि नियमभंग यावरही त्यांनी नाराजी व्यक्त केली. पुण्याच्या गणेशोत्सवाला मोठा इतिहास, परंपरा आणि वेगळी ओळख आहे. हा उत्सव पाहण्यासाठी लाखो लोक बाहेरून येतात. त्यामुळे या उत्सवाला गालबोट लागेल असे कोणतेही वर्तन टाळून, सर्व नियमांचे पालन करत पारंपरिक पद्धतीने उत्सव साजरा करावा, अशी अपेक्षा रोहित टिळक यांनी व्यक्त केली.
