रसुवा ते तिबेट सीमावर्ती भागात भीषण हानी; नव्याने तयार झालेल्या तलावामुळे पुन्हा पुराचा धोका
काठमांडू/तिबेट : नेपाळ-तिबेट सीमेवर बुधवारी सकाळी आलेल्या अचानक पुरामुळे नेपाळच्या रसुवासह सीमावर्ती अनेक भागांत मोठी जीवित व वित्तहानी झाली आहे. पूर आणि भूस्खलनाच्या या दुहेरी संकटात दोन्ही देशांमध्ये मिळून आतापर्यंत ४७२ जणांचा मृत्यू झाला असून, १,५०० जण अजूनही बेपत्ता आहेत. बेपत्ता व्यक्तींमध्ये २९० भारतीयांचाही समावेश असल्याने चिंतेचे वातावरण आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, नेपाळमध्ये ४६९ जणांच्या मृत्यूची पुष्टी झाली असून ९७७ जण अजूनही बेपत्ता आहेत. या बेपत्त्यांमध्ये ५१७ परदेशी नागरिक, ४५ नेपाळी लष्कराचे जवान आणि ४१ नेपाळ पोलीस कर्मचारी यांचा समावेश आहे. दुसरीकडे तिबेटमध्ये ३ जणांचा मृत्यू झाला असून ५५८ जण बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. यामध्ये २६० परदेशी नागरिकांचाही समावेश आहे.
पूराचे पाणी तिबेटमधून नेपाळमध्ये आल्याचे सांगितले जात आहे. यानंतर चीनने इशारा दिला आहे की, रसुवागढी सीमेपासून सुमारे १८ किलोमीटर अंतरावर तिबेटमधील ल्हेंदे नदीवर नव्याने एक बॅरियर तलाव तयार झाला आहे. हा तलाव सुमारे ०.११ चौरस किलोमीटर क्षेत्रात पसरलेला असून त्यात अंदाजे २०० कोटी लिटर पाणी साचले आहे. पुढील तीन दिवसांत यात आणखी ३०० कोटी लिटर पाणी येण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. हा तात्पुरता तलाव फुटल्यास पुन्हा मोठ्या पुराचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
या आपत्तीत अमेरिकेचे ९० नागरिकही बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. यांपैकी अनेकजण कैलास पर्वत यात्रेसाठी त्या भागात गेले होते. अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने अद्याप कोणत्याही अमेरिकन नागरिकाच्या मृत्यूची पुष्टी नसल्याचे सांगितले असून तीन अमेरिकन नागरिकांची सुटका करण्यात आल्याचेही स्पष्ट केले आहे.
बेपत्ता व्यक्तींमध्ये ३२ देशांतील ७०० हून अधिक परदेशी नागरिकांचा समावेश असल्याचे समजते. नेपाळ पर्यटन मंडळाच्या माहितीनुसार, नेपाळमध्ये किमान ५१७ परदेशी नागरिक बेपत्ता आहेत, तर चीनकडील अहवालांनुसार तिबेटकडील भागातही शेकडो नागरिकांचा शोध सुरू आहे. भारत, अमेरिका, युक्रेन, मलेशिया, ऑस्ट्रेलिया, ब्रिटन, कॅनडा, दक्षिण कोरिया, जर्मनी, रशिया, जपान आणि फ्रान्ससह अनेक देशांचे नागरिक यामध्ये आहेत.
नेपाळमधील सात बँकांचे २७ कर्मचारी बेपत्ता असल्याचीही माहिती समोर आली आहे. ‘भोटे कोशी’ नदीच्या पुरामुळे रसुवा भागातील विविध बँकांच्या शाखांमध्ये कार्यरत कर्मचारी अद्याप संपर्काबाहेर आहेत. यामध्ये ‘नेपाळ इन्व्हेस्टमेंट मेगा बँक’चे ७, ‘माछापुच्छ्रे बँक’चे ५, ‘प्रभू बँक’चे ५, ‘एनएमबी बँक’चे ४, ‘लक्ष्मी सनराईज बँक’चे ३, ‘सानिमा बँक’चे २ आणि ‘हिमालयन बँक’चा १ कर्मचारी असल्याचे समजते.
दरम्यान, त्रिशूळ आणि नारायणी नद्यांच्या काठावर सापडलेले १०२ मृतदेह ओळख पटवण्यासाठी आणि शवविच्छेदनासाठी पोखरा येथे पाठवण्यात आले आहेत. नवलपरासी, धाडिंग, तनहुन आणि गोरखा या जिल्ह्यांमधून हे मृतदेह हलवण्यात आले. संबंधित जिल्ह्यांमध्ये मृतदेह साठवण्याची पुरेशी सुविधा नसल्याने हा निर्णय घेण्यात आल्याचे सांगण्यात आले.
या संपूर्ण दुर्घटनेत काही सकारात्मक बातम्याही समोर आल्या आहेत. डीआरडीओचे माजी अध्यक्ष जी. सतीश रेड्डी यांच्यासह ३५ कैलास यात्रेकरू सुरक्षित असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. पुरामुळे केरुंगमार्गे जाणारा परतीचा मार्ग बंद झाल्यानंतर त्यांच्यासाठी पर्यायी मार्गाची व्यवस्था करण्यात आली आहे. हा गट सुरक्षितपणे नेपाळमार्गे परतण्याच्या प्रक्रियेत आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नेपाळला सर्वतोपरी मदतीचे आश्वासन दिल्याचे वृत्त आहे. तर माजी भारतीय क्रिकेटपटू सचिन तेंडुलकर यांनीही या आपत्तीत बाधित झालेल्या कुटुंबांप्रती संवेदना व्यक्त करत बचाव कार्यासाठी प्रार्थना केली आहे.
सध्या सीमावर्ती भागात पुढील तीन दिवस पावसाचा अंदाज असल्याने प्रशासन, बचाव यंत्रणा आणि स्थानिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण कायम आहे. भूस्खलन, तात्पुरत्या नैसर्गिक अडथळ्यांचे कोसळणे आणि नव्याने पूर येण्याची शक्यता लक्षात घेऊन दोन्ही देशांमध्ये सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे.
