कैलास-मानसरोवर यात्रेकरूंचा मोठा समावेश; रसुवा जिल्ह्यात प्रचंड विध्वंस, मृतांचा आकडा वाढण्याची भीती
काठमांडू : तिबेटच्या सीमेकडून भोटेकोशी नदीत अचानक आलेल्या प्रचंड पाण्याच्या लोंढ्याने नेपाळच्या रसुवा जिल्ह्यासह लगतच्या भागात मोठी आपत्ती ओढवली आहे. तिमुरे, स्याब्रुबेसी आणि रसुवागढी परिसरात घरे, रस्ते, पूल आणि जलविद्युत प्रकल्पांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले असून शेकडो नागरिक आणि पर्यटकांशी संपर्क तुटला आहे.
नेपाळ पर्यटन मंडळाने जाहीर केलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार 384 प्रवासी आणि पर्यटकांचा संपर्क तुटला असून त्यामध्ये 291 परदेशी आणि 93 नेपाळी नागरिकांचा समावेश आहे. त्यापैकी किमान 105 भारतीय नागरिक आणि 37 अनिवासी भारतीय असल्याचे सांगण्यात आले आहे. ही यादी प्राथमिक असून संबंधित ट्रॅव्हल कंपन्या, गाईड, स्थानिक प्रशासन आणि सुरक्षा यंत्रणांच्या मदतीने प्रत्येक व्यक्तीची स्थिती पडताळली जात आहे.
कैलास-मानसरोवरला जाणारे भारतीय यात्रेकरू
बेपत्ता किंवा संपर्काबाहेर असलेल्या भारतीयांपैकी मोठ्या संख्येने नागरिक कैलास-मानसरोवर यात्रेसाठी नेपाळमार्गे तिबेटकडे जात होते. नेपाळमधील रसुवागढी-केरुंग मार्ग हा कैलास-मानसरोवर यात्रेचा महत्त्वाचा मार्ग आहे.
नेपाळ पर्यटन मंडळाच्या प्राथमिक नोंदीनुसार Samrat Tours and Travelsशी संबंधित 59 भारतीय आणि Leaf Holidaysशी संबंधित 46 भारतीयांचा संपर्क तुटला आहे. याशिवाय Himalayan Glacierशी संबंधित 37 अनिवासी भारतीयांचाही ठावठिकाणा पडताळला जात आहे.
तिमुरे-स्याब्रुबेसी परिसर उद्ध्वस्त
बुधवारी सकाळी साडेआठ ते नऊच्या सुमारास भोटेकोशी नदीत अचानक मोठा पूर आला. तिबेटकडून आलेल्या पाणी, चिखल आणि दगडांच्या प्रचंड प्रवाहाने तिमुरे, स्याब्रुबेसी आणि रसुवागढी परिसराला सर्वाधिक फटका बसला.
अनेक इमारती, वाहने, रस्ते आणि पूल पाण्याच्या लोंढ्यात वाहून गेले किंवा चिखलाखाली गाडले गेले. अनेक जलविद्युत प्रकल्प आणि वीज वितरण व्यवस्थेलाही मोठे नुकसान झाल्याचे वृत्त आहे.
मृतांचा आकडा सतत बदलतोय
या आपत्तीतील मृतांचा आकडा दिवसभरात सातत्याने वाढत गेला. विविध अधिकृत अधिकारी आणि वृत्तसंस्थांकडून वेगवेगळ्या वेळेला वेगवेगळे आकडे समोर आले. दुपारी 16 ते 22 मृतांची माहिती होती, तर नंतरच्या वृत्तांत किमान 31 जणांचा मृत्यू झाल्याचे सांगण्यात आले. काही उशिराच्या वृत्तांत स्थानिक पोलिसांच्या माहितीनुसार मृतांचा आकडा आणखी वाढल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.
त्यामुळे बचावकार्य सुरू असताना मृत आणि बेपत्ता नागरिकांची अंतिम संख्या बदलण्याची शक्यता आहे.
भूकंपामुळेच पूर? कारणाचा शोध सुरू
पूर नेमका कशामुळे आला, याबाबत अद्याप अंतिम निष्कर्ष जाहीर झालेला नाही.
नेपाळचे परराष्ट्रमंत्री शिशिर खनाल यांनी संसदेत दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, तिबेट परिसरात झालेल्या भूकंपामुळे हिमस्खलन अथवा भूस्खलन होऊन नदीचा प्रवाह अडला आणि त्यानंतर अचानक पाणी फुटल्याची शक्यता तपासली जात आहे.
दुसरीकडे, प्राथमिक उपग्रह विश्लेषणात हिमनदी परिसरातील खडक आणि बर्फाचा मोठा भाग कोसळल्याने नदी अडून अचानक पूर आला असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे “भूकंपामुळेच पूर आला” असे निश्चितपणे सांगण्याऐवजी तपास सुरू असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
80 सुरक्षा कर्मचारीही संपर्काबाहेर असल्याचे वृत्त
या महापुराचा फटका बचाव आणि सुरक्षा यंत्रणांनाही बसला आहे. अनेक पोलीस चौक्या आणि सुरक्षा पथकांच्या ठिकाणांचे नुकसान झाले असून नेपाळी लष्कर आणि पोलीस दलातील अनेक कर्मचाऱ्यांशी संपर्क तुटल्याचे वृत्त आहे.
नेपाळी लष्कर, नेपाळ पोलीस आणि Armed Police Force यांच्या पथकांनी हेलिकॉप्टर, ड्रोन आणि विशेष बचाव पथकांच्या मदतीने शोधमोहीम सुरू केली आहे.
भारताकडून मदतीची तयारी
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांच्याशी चर्चा करून दुर्घटनेबद्दल शोक व्यक्त केला आणि भारताकडून सर्व शक्य मानवतावादी मदत देण्याची तयारी असल्याचे सांगितले आहे.
भारतीय पथके नेपाळच्या अधिकाऱ्यांशी बचाव आणि मदतकार्याबाबत संपर्कात आहेत.
भारतीयांसाठी दूतावासाचे हेल्पलाइन नंबर
काठमांडू येथील भारतीय दूतावासाने पूरग्रस्त भागातील भारतीय नागरिक आणि त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी आपत्कालीन संपर्क क्रमांक जारी केले आहेत.
+977 985 131 6807
+977 970 910 7500
या दोन्ही क्रमांकांवर मदत तसेच बेपत्ता भारतीय नागरिकांविषयी माहिती मिळविण्यासाठी संपर्क साधता येणार आहे.
तामिळनाडूतील यात्रेकरूंसाठीही प्रयत्न
पूरग्रस्त भागात तामिळनाडूसह भारताच्या विविध राज्यांतील यात्रेकरू अडकले असल्याची माहिती समोर आली आहे. काही यात्रेकरू सुरक्षित स्थळी पोहोचल्याचे स्पष्ट झाले असून उर्वरित नागरिकांशी संपर्क साधण्यासाठी राज्य सरकार आणि भारतीय यंत्रणा नेपाळ प्रशासनाशी समन्वय साधत आहेत.
दरम्यान, भोटेकोशी आणि पुढे त्रिशूली नदीच्या काठावरील नागरिकांना प्रशासनाने सतर्क राहण्याचे आणि नदीकाठापासून दूर राहण्याचे आवाहन केले आहे.
नेपाळ पर्यटन मंडळानेही 384 जणांची यादी ही प्राथमिक असल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे “बेपत्ता” म्हणजे सर्वांचा मृत्यू किंवा पुरात वाहून जाणे असा अर्थ नसून अनेकांशी दूरसंचार व्यवस्था खंडित झाल्याने संपर्क होत नसण्याचीही शक्यता आहे.
