विमानाच्या उंचीत अचानक सुमारे ३०० फुटांची घट; दिल्ली विमानतळावर सुरक्षित लँडिंग
नवी दिल्ली : थायलंडमधील फुकेत येथून दिल्लीला येणाऱ्या एअर इंडियाच्या AI2379 या विमानाला मंगळवारी, ४ ऑगस्ट रोजी उड्डाणादरम्यान तीव्र टर्ब्युलन्सचा सामना करावा लागला. यामुळे विमानाच्या उंचीत अचानक सुमारे ३०० फुटांची घट झाली. मात्र, वैमानिकांनी परिस्थिती नियंत्रणात आणत विमान दिल्लीच्या इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर सुरक्षितपणे उतरवले.
या घटनेत प्रवासी आणि विमान कर्मचारी मिळून १२ जण जखमी झाल्याची माहिती समोर आली आहे. जखमींना विमानतळावरील वैद्यकीय केंद्रात तपासणी आणि उपचारासाठी नेण्यात आले. विमानामध्ये १३४ प्रवासी असल्याचे काही वृत्तांमध्ये म्हटले आहे.
एअर इंडियाने विमानाला उड्डाणादरम्यान काही काळ टर्ब्युलन्सचा सामना करावा लागल्याचे मान्य केले आहे. विमान सुरक्षितपणे उतरले असून कोणालाही जीवघेणी दुखापत झालेली नसल्याचे कंपनीने म्हटले आहे. मात्र, नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाच्या अधिकाऱ्याने दिलेल्या माहितीनुसार, वैमानिकाने एका केबिन क्रू सदस्याला गंभीर, तर दुसऱ्या कर्मचाऱ्यासह काही प्रवाशांना दुखापत झाल्याची नोंद केली आहे. घटनेची अधिकृत चौकशी सुरू आहे.
विमानातील एका प्रवाशाने सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर काही वेळाने अचानक जोरदार धक्के जाणवू लागले. विमान दोन ते तीन मिनिटे मोठ्या प्रमाणात हेलकावे खात होते. या घटनेनंतर विमानाच्या आतील छताच्या काही पॅनेलचे नुकसान झाल्याची छायाचित्रे आणि व्हिडिओ समाजमाध्यमांवर समोर आले आहेत. तथापि, नुकसानीचे नेमके स्वरूप अधिकृत तपासणीनंतर स्पष्ट होणार आहे.
टर्ब्युलन्स म्हणजे काय?
विमान ज्या हवेतून प्रवास करते, त्या हवेच्या प्रवाहामध्ये अचानक बदल किंवा अस्थिरता निर्माण झाल्यास विमानाला धक्के बसतात अथवा ते वर-खाली हलते. या स्थितीला टर्ब्युलन्स म्हटले जाते. वादळी ढग, बदलते वारे, जेट स्ट्रीम, पर्वतीय प्रदेश तसेच स्वच्छ आकाशात निर्माण होणारी ‘क्लिअर एअर टर्ब्युलन्स’ ही त्याची प्रमुख कारणे असू शकतात.
खडबडीत रस्त्यावरून गाडी चालवताना जसे धक्के जाणवतात, तसाच अनुभव विमानातील प्रवाशांना टर्ब्युलन्सदरम्यान येऊ शकतो. मात्र, टर्ब्युलन्सची तीव्रता विमानाचा आकार, वेग आणि वातावरणातील परिस्थितीनुसार बदलू शकते.
टर्ब्युलन्सचे चार प्रकार
विमानावरील परिणामांनुसार टर्ब्युलन्सचे प्रामुख्याने चार प्रकार केले जातात—
सौम्य टर्ब्युलन्स : विमानाला किरकोळ धक्के बसतात. प्रवाशांना सीटबेल्टवर थोडासा ताण जाणवू शकतो.
मध्यम टर्ब्युलन्स : विमानाच्या उंचीत किंवा स्थितीत बदल होऊ शकतो. चालणाऱ्या व्यक्तींचा तोल जाऊ शकतो आणि पेये सांडू शकतात.
तीव्र टर्ब्युलन्स : विमान अचानक मोठ्या प्रमाणात वर-खाली हलू शकते. सीटबेल्ट न लावलेल्या प्रवाशांना गंभीर दुखापत होण्याचा धोका असतो.
अत्यंत तीव्र टर्ब्युलन्स : विमान जोरदारपणे फेकले जाऊ शकते आणि काही काळ नियंत्रण राखणे कठीण होऊ शकते. अशा घटना अत्यंत दुर्मीळ असतात.
टर्ब्युलन्समुळे विमान कोसळू शकते का?
आधुनिक प्रवासी विमाने विविध प्रकारच्या तीव्र हवेच्या झोतांना तोंड देण्यासाठी तयार केलेली असतात. त्यामुळे केवळ टर्ब्युलन्समुळे आधुनिक व्यावसायिक विमान कोसळण्याची शक्यता अत्यंत कमी मानली जाते. टर्ब्युलन्समधील प्रमुख धोका विमानाला नसून, सीटबेल्ट न लावलेल्या प्रवाशांना आणि केबिनमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना होणाऱ्या दुखापतींचा असतो.
अमेरिकेच्या राष्ट्रीय वाहतूक सुरक्षा मंडळाच्या अभ्यासानुसार, टर्ब्युलन्सशी संबंधित बहुतांश विमान दुर्घटनांमध्ये प्रवाशांना किंवा कर्मचाऱ्यांना गंभीर दुखापत झाली; मात्र विमानाचे मोठे नुकसान झाले नाही.
फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशनने प्रवाशांना बसलेले असताना शक्यतो नेहमी सीटबेल्ट बांधून ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे. सीटबेल्टचा दिवा बंद असतानाही अचानक टर्ब्युलन्स निर्माण होऊ शकते.
