साहिल वाकोडे यांच्या मृत्यूआधीच्या घटनांबाबत आधी केलेले वक्तव्य अयोग्य होते, IIT बॉम्बेची कबुली; पालकांच्या तक्रारीवरून गुन्हा दाखल, तपास गुन्हे शाखेकडे
मुंबई : प्रतिनिधी
IIT बॉम्बेचे विद्यार्थी साहिल वाकोडे यांच्या आत्महत्येनंतर सुरू झालेल्या विद्यार्थी आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर संस्थेने प्रा. सूर्यनारायण दुल्ला यांचे डीनपद तात्काळ निलंबित केले आहे. मात्र ते प्राध्यापक म्हणून कार्यरत राहणार असून पुढील कारवाई सुरू असलेल्या चौकशीनंतर केली जाईल, असे संस्थेने स्पष्ट केले आहे.
साहिल यांच्या मृत्यूपूर्वीच्या घटनांबाबत संस्थेने यापूर्वी प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनाबद्दलही IIT बॉम्बेने माफी मागितली आहे. मृत्यूला कारणीभूत ठरलेल्या घटनांची अधिकृत चौकशी सुरू असताना त्याबाबत निष्कर्षात्मक माहिती प्रसिद्ध करणे अयोग्य होते, असे संस्थेने म्हटले आहे.
साहिल हे IIT बॉम्बेच्या एनर्जी सायन्स अँड इंजिनिअरिंग विभागातील द्वितीय वर्षाचे विद्यार्थी होते. १८ सप्टेंबर रोजी कॅम्पसमध्ये त्यांचा मृत्यू झाला. घटनेपूर्वी झालेल्या परीक्षेत त्यांनी मोबाईल फोन वापरल्याचा आणि AI प्लॅटफॉर्मवर प्रश्नपत्रिकेशी संबंधित माहिती वापरण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप संस्थेच्या सुरुवातीच्या निवेदनात करण्यात आला होता. मात्र या संदर्भातील परिस्थिती अद्याप तपासाधीन असल्याचे संस्थेने आता स्पष्ट केले आहे.
पालकांचा जातीय छळाचा आरोप
साहिल यांच्या वडिलांनी प्रा. दुल्ला आणि इतर संबंधित अधिकाऱ्यांविरोधात तक्रार दाखल करत साहिलचा अनेक महिन्यांपासून मानसिक तसेच जातीय आधारावर छळ होत असल्याचा आरोप केला आहे. या तक्रारीवरून आत्महत्येस प्रवृत्त केल्यासह अनुसूचित जाती-जमाती अत्याचार प्रतिबंधक कायद्याच्या तरतुदींनुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला असून प्रकरणाचा तपास मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेकडे वर्ग करण्यात आला आहे. हे आरोप सध्या तपासाधीन आहेत.
दुसरीकडे IIT बॉम्बे प्रशासनाने संस्थेत जातीय भेदभाव होत असल्याचा आरोप यापूर्वी नाकारला आहे. त्यामुळे पालकांचे आरोप, संस्थेची भूमिका आणि मृत्यूपूर्वीच्या घटनांचा क्रम याबाबत पोलिस तपास महत्त्वाचा ठरणार आहे.
विद्यार्थ्यांचे तीन दिवस आंदोलन
साहिल यांच्या मृत्यूनंतर IIT बॉम्बे कॅम्पसमध्ये विद्यार्थ्यांनी आंदोलन केले. ४०० हून अधिक विद्यार्थी आंदोलनात सहभागी झाल्याचे वृत्त असून मिड-सेमिस्टर परीक्षांवरही परिणाम झाला. विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाकडे १८ मागण्यांचा दस्तऐवज सादर केला. त्यामध्ये संबंधित अधिकाऱ्यांवर कारवाई, संस्थेची सार्वजनिक माफी, पारदर्शक चौकशी आणि विद्यार्थी कल्याणाशी संबंधित उपाययोजनांचा समावेश आहे.
विद्यार्थ्यांनी प्रा. दुल्ला यांना केवळ डीनपदावरून नव्हे तर प्राध्यापक पदावरूनही निलंबित करण्याची मागणी केली आहे. त्यामुळे संस्थेने केलेली सध्याची कारवाई आंदोलनकर्त्या विद्यार्थ्यांच्या संपूर्ण मागणीपेक्षा मर्यादित आहे.
संचालकांच्या राजीनाम्याबाबत IIT बॉम्बेचे स्पष्टीकरण
दरम्यान, IIT बॉम्बेचे संचालक प्रा. शिरीष बी. केदारे यांनी राजीनामा दिल्याच्या बातम्या संस्थेने फेटाळल्या आहेत. संचालकांनी राजीनामा दिलेला नाही, असे IIT बॉम्बेने स्पष्ट केले असून विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांबाबत पुढील प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगितले आहे.
दोन दशकांत किमान १६० IIT विद्यार्थी आत्महत्येने मृत
साहिल यांच्या मृत्यूनंतर IITमधील विद्यार्थी मानसिक आरोग्य आणि संस्थात्मक सहाय्याचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे. Global IIT-IIM Alumni Support Group ने सरकारी अधिकारी आणि विविध IITमधून संकलित केलेल्या स्वतंत्र आकडेवारीनुसार, गेल्या सुमारे दोन दशकांत किमान १६० IIT विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्येच्या घटनांची नोंद झाली असून त्यापैकी ६९ घटना अलीकडील पाच वर्षांतील आहेत. हा अधिकृत केंद्र सरकारचा एकत्रित आकडा नसून स्वतंत्रपणे संकलित केलेली आकडेवारी आहे.
साहिल यांच्या मृत्यूचे नेमके कारण, पालकांनी केलेले छळाचे आरोप आणि संबंधित अधिकाऱ्यांची भूमिका याबाबत अधिकृत तपास सुरू असून त्यातून पुढील वस्तुस्थिती स्पष्ट होणार आहे.
