मुंबई – ज्येष्ठ गायिका आशा भोसले यांचे आज दुःखद निधन झाले. त्या हृदयविकाराचा झटका आल्याने रुग्णालयात दाखल होते.
आशा भोसले यांचे सुपुत्र आनंद भोसले म्हणाले, माझी आई आशा भोसले यांचे निधन झाले आहे. उद्या सकाळी 11 ते 2 या वेळेत त्या जिथे राहायच्या तिथे त्यांचे दर्शन घ्यावे आणि उद्या दुपारी 4 वाजता शिवाजी पार्कला अंतिम संस्कार होणार आहेत.
12,000 हून अधिक गाणी गायली
आशा भोसले यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत 12,000 हून अधिक गाणी गायली आहेत. त्यांची “दम मारो दम”, “पिया तू अब तो आजा” आणि “चुरा लिया है तुमने” यांसारखी गाणी आजही सदाबहार आहेत. आशा भोसले यांच्यासाठी संगीताचा प्रवास इतका सोपा नव्हता.आशा भोसले या प्रसिद्ध नाट्यअभिनेते आणि शास्त्रीय गायक दीनानाथ मंगेशकर यांच्या कन्या आणि महान गायिका लता मंगेशकर यांच्या धाकट्या बहीण आहेत. जेव्हा त्या फक्त 9 वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले होते, ज्यामुळे त्यांनी बहीण लता मंगेशकर यांच्यासोबत कुटुंबाला आधार देण्यासाठी गायनाला सुरुवात केली होती.
16 वर्षांच्या असताना आशा भोसले यांनी मोठी बहीण लता यांच्या 31 वर्षांच्या सेक्रेटरी गणपतराव भोसले यांच्यासोबत पळून जाऊन लग्न केले होते. लताजी आणि त्यांचे कुटुंब या लग्नाच्या विरोधात होते. यामुळे त्यांनी आशासोबत बराच काळ बोलणे बंद केले होते.
लग्नानंतर आशा भोसले यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला आणि त्या घरगुती हिंसाचाराच्या बळीही ठरल्या. त्या आयुष्यात इतक्या निराश झाल्या होत्या की त्यांना स्वतःला संपवायचे होते. 1960 मध्ये त्या पहिल्या पतीपासून वेगळ्या झाल्या.
जेव्हा आशा भोसले यांचे पहिले लग्न तुटले आणि त्या आपल्या तीन मुलांसह (हेमंत, वर्षा आणि आनंद) पुन्हा आपल्या कुटुंबाकडे परतल्या, तेव्हा हळूहळू दुरावा कमी होऊ लागला.
आर.डी. बर्मन यांच्या आईने म्हटले होते की लग्न माझ्या मृतदेहावरच होईल
आशा भोसले यांनी संगीतकार आरडी बर्मन यांच्याशी दुसरे लग्न केले होते. त्यांची पहिली भेट 1956 मध्ये झाली होती. त्यांची घट्ट मैत्री आणि संगीताचा प्रवास ‘तिसरी मंझिल’ (1966) या चित्रपटादरम्यान सुरू झाला. नंतर, एकत्र काम करत असताना त्यांची चांगली मैत्री हळूहळू प्रेमात बदलू लागली.
एक दिवस आरडी बर्मन यांनी संधी साधून आशासमोर लग्नाचा प्रस्ताव ठेवला. आशानी लगेच होकार दिला, पण बर्मनच्या आईने लग्नाला स्पष्ट नकार दिला. त्यांनी बर्मनला सांगितले की, ‘हे लग्न होणार असेल तर ते माझ्या मृतदेहावरच होईल.’ बर्मनच्या आईने नकार दिला कारण आशा त्यांच्यापेक्षा 6 वर्षांनी मोठ्या होत्या आणि 3 मुलांची आई होत्या.
तेव्हा बर्मनने आईचे म्हणणे शांतपणे ऐकले. मात्र, जेव्हा बर्मनचे वडील एस.डी. बर्मन यांचे निधन झाले, तेव्हा आईची मानसिक स्थिती बिघडली. अशा परिस्थितीत आईच्या तब्येतीत सुधारणा होण्यासाठी बर्मनने 1980 मध्ये आशा भोसले यांच्याशी लग्न केले होते.
आशा भोसले यांनी 50 ते 90 च्या दशकात ओ.पी. नय्यर, आर.डी. बर्मन, खय्याम आणि बप्पी लहरी यांसारख्या अनेक संगीतकारांसोबत काम केले. अनेक सदाबहार गाणी गायली. मात्र, एक वेळ अशीही होती, जेव्हा याच आवाजाला खराब सांगून रेकॉर्डिंग स्टुडिओतून परत पाठवण्यात आले होते.
आरजे अनमोल यांच्यासोबतच्या संभाषणात आशा भोसले यांनी सांगितले होते की, आवाज खराब असल्याचे सांगून त्यांना आणि किशोर कुमार यांना रेकॉर्डिंग स्टुडिओतून बाहेर जाण्यास सांगितले होते.
त्यांनी सांगितले होते की, 1947 मध्ये त्या किशोर कुमार यांच्यासोबत जे.बी. रूंगटा यांच्या प्रसिद्ध स्टुडिओमध्ये राज कपूर आणि नर्गिस अभिनीत ‘जान पहचान’ चित्रपटासाठी गाणे रेकॉर्ड करण्यासाठी गेल्या होत्या. या चित्रपटाचे संगीत दिग्दर्शक खेमचंद प्रकाश होते.
आजकाल स्टुडिओ वातानुकूलित (एयर-कंडीशन्ड) असतात आणि त्यात अनेक मशीन असतात. त्या दिवसांत दोन ट्रॅकच्या मशीन असायच्या. एक ट्रॅक संगीतकारासाठी आणि दुसरा गायकासाठी असायचा. माइकही एकच असायचा आणि गायकांना त्याच्यासमोर उभे राहून गावे लागत असे.
आशा भोसले आणि किशोर कुमार यांनी गाणे सुरू केले. त्यानंतर साउंड रेकॉर्डिस्ट रॉबिन चटर्जी यांनी बंगालीमध्ये सांगितले होते की, तुमच्या लोकांचा आवाज माइकमध्ये चांगला येत नाहीये. किशोर कुमार समजले कारण त्यांना बंगाली येत होती. त्यांनी आशा भोसले यांना सांगितले की, काहीतरी गडबड आहे. आशा काहीच बोलल्या नाहीत. रॉबिन चटर्जी यांनी संगीत दिग्दर्शक खेमचंद प्रकाश यांना सांगितले की, तुम्ही दुसरे गायक आणा. यांचा आवाज गाण्यालायक नाहीये. त्यानंतर दोघेही स्टुडिओतून निघून गेले होते.
१९४३ मध्ये मिळाला पहिला ब्रेक
८ सप्टेंबर १९३३ रोजी आशा भोसले यांचा जन्म ब्रिटिशकालीन भारतातील सांगली येथे झाला. त्यांचे वडील पंडित दीनानाथ मंगेशकर हे रंगमंच कलाकार होते. आशा अवघ्या ९ वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांचे वडील दीनानाथ मंगेशकर यांचे निधन झाले. अशा परिस्थितीत लतांनीच संघर्ष करून हिंदी चित्रपटसृष्टीत पाऊल ठेवले आणि बहिणींचे संगोपन केले. कुटुंब आधी पुणे आणि नंतर मुंबईत येऊन स्थायिक झाले. येथे अवघ्या 10 वर्षांच्या वयात आशा भोसले यांनी गाणे सुरू केले. त्यांना पहिला ब्रेक मराठी चित्रपट ‘माझा बाळ’ (१९४३) मधील ‘चला चला नाव बाळा’ या गाण्याने मिळाला. आशा फक्त १५ वर्षांच्या होत्या, जेव्हा त्यांना हिंदी चित्रपट ‘चुनरिया’ मधील ‘सावन आया’ हे गाणे गाण्याची संधी मिळाली.
गझल, अभंग, भावगीते, भूपाळी ते अगदी पाश्चात्य ढंगाची ‘दम मारो दम’ आणि ‘ओम शांती ओम’ सारखी सुपरहिट गाणी… आशाताईंनी प्रत्येक प्रकारच्या संगीतात आपल्या आवाजाची जादू निर्माण केली. केवळ गायनच नाही, तर संगीतात नवनवीन प्रयोग करण्याच्या त्यांच्या वृत्तीमुळे त्यांना ‘बॉलिवूडची सर्वात वर्सटाईल गायिका’ म्हणून ओळखले गेले. वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून वडिलांकडे संगीताचे धडे गिरवणाऱ्या आशाताईंनी आपल्या आयुष्यातील ८० हून अधिक वर्षे या कलेला समर्पित केली होती.
आशा भोसले यांना शनिवारी (११ एप्रिल) सायंकाळी प्रचंड थकवा आणि फुफ्फुसांच्या संसर्गामुळे रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. त्यांना अतिदक्षता विभागात (ICU) ठेवून तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली उपचार सुरू होते. मात्र, आज दुपारी ‘मल्टी ऑर्गन फेल्युअर’मुळे (सर्व अवयव निकामी झाल्याने) त्यांची प्राणज्योत मालवली. आशाताईंचे पार्थिव उद्या, सोमवारी सकाळी ११ ते २ या वेळेत त्यांच्या लोअर परळ येथील ‘कासा ग्रांडे’ निवासस्थानी अंत्यदर्शनासाठी ठेवण्यात येणार आहे. त्यानंतर दुपारी ४ वाजता दादर येथील ऐतिहासिक शिवाजी पार्क मैदानावर त्यांच्यावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात येतील.
