‘ऑपरेशन विवाल्डी’अंतर्गत रोबोट-ड्रोनचा मोठ्या प्रमाणावर वापर; ५ गावे आणि ३ वस्त्या पुन्हा ताब्यात घेतल्याचा युक्रेनचा दावा
कीव : रशिया-युक्रेन युद्धात आता मानवरहित जमिनीवरील रोबोटचा वापर अधिक आक्रमक स्वरूपात केला जात आहे. युक्रेनच्या थर्ड आर्मी कॉर्प्सने ‘ऑपरेशन विवाल्डी’अंतर्गत स्फोटकांनी सज्ज जमिनीवरील आत्मघाती रोबोट आणि ड्रोनच्या मदतीने रशियन सैन्यावर मोठ्या प्रमाणावर हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. या मोहिमेत रशियाचे सुमारे ३,००० सैनिक ठार झाले, तसेच पूर्व युक्रेनमधील डोनेत्स्क प्रदेशातील ५ गावे आणि ३ वस्त्या पुन्हा ताब्यात घेण्यात आल्याचा दावा युक्रेनियन सैन्याने केला आहे.
युक्रेनियन सैन्यानुसार, ही मोहीम मे महिन्यात सुरू झाली आणि सप्टेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात पूर्ण झाली. या कालावधीत मानवरहित जमिनीवरील रोबोटनी १५,७०० हून अधिक मोहिमा पूर्ण केल्याचे सांगण्यात आले आहे.
ड्रोनद्वारे शत्रूच्या प्रदेशात उतरवले रोबोट
या कारवाईत चार चाकी लहान मानवरहित रोबोटचा वापर करण्यात आला. या रोबोटमध्ये स्फोटके भरलेली होती. मोठ्या ड्रोनच्या मदतीने हे रोबोट रशियन सैन्याच्या नियंत्रणाखालील भागात सुमारे १४.५ किलोमीटर आतपर्यंत नेऊन उतरवण्यात येत होते.
यानंतर दूर बसलेला ऑपरेटर रोबोट नियंत्रित करत असे. रोबोटमध्ये बसवलेल्या कॅमेऱ्यांच्या मदतीने आसपासच्या परिसरावर नजर ठेवत ते लक्ष्याच्या दिशेने पुढे जात होते.
युक्रेनच्या दाव्यानुसार या रोबोटच्या मदतीने रशियन कमांड सेंटर, सैनिकांचे तळ, शस्त्रसाठा आणि साहित्य ठेवण्याची ठिकाणे तसेच नदी पार करण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या मार्गांवर हल्ले करण्यात आले.
सैनिकांचा थेट धोका कमी करण्यासाठी तंत्रज्ञान
या रणनीतीमागील मुख्य उद्देश म्हणजे युक्रेनियन सैनिकांना थेट शत्रूच्या गोळीबारात किंवा बारूदी सुरंगांच्या क्षेत्रात पाठवण्याऐवजी रोबोटचा वापर करणे हा असल्याचे सैन्याने म्हटले आहे.
थर्ड आर्मी कॉर्प्सचे कमांडर जनरल आंद्री बिले्त्स्की यांच्या म्हणण्यानुसार, ड्रोनच्या मदतीने जमिनीवरील रोबोटला शत्रूच्या प्रदेशात उतरवून हल्ला करण्याचा अशा प्रमाणातील वापर युक्रेनकडून प्रथमच करण्यात आला आहे.
आत्मघाती रोबोट नेमके कसे काम करतात?
जमिनीवरील आत्मघाती रोबोट म्हणजे लहान, चाकांवर चालणारी मानवरहित वाहने. त्यामध्ये स्फोटके बसवलेली असतात आणि ती दूर असलेल्या ऑपरेटरकडून नियंत्रित केली जातात.
रोबोट लक्ष्याजवळ पोहोचल्यानंतर स्फोट घडवून आणला जातो. त्यामुळे सैनिकांना शत्रूच्या गोळीबाराच्या क्षेत्रात प्रत्यक्ष प्रवेश करण्याचा धोका कमी होतो.
या रोबोटमध्ये कॅमेरे आणि संपर्क यंत्रणा बसवलेली असते. मात्र, ते पूर्णपणे स्वयंचलित नसून त्यांना चालवणे आणि हल्ल्याचा निर्णय घेणे यामध्ये मानवी ऑपरेटरची भूमिका महत्त्वाची असते.
अनेक देश मानवरहित जमिनीवरील वाहनांवर काम करत आहेत
युक्रेनबरोबरच रशिया, चीन आणि इस्रायलसह अनेक देश युद्धासाठी वापरता येणारी मानवरहित जमिनीवरील वाहने विकसित करत आहेत.
रशिया अशा वाहनांचा वापर शस्त्रे आणि रसद पोहोचवण्यासाठी करत असल्याचे सांगितले जाते. चीनही शस्त्रवाहतूक आणि समन्वयाने काम करणाऱ्या रोबोट प्रणाली विकसित करत आहे, तर इस्रायल मानवरहित लढाऊ वाहने विकसित करण्यावर काम करत आहे.
भारतामध्येही संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) मानवरहित जमिनीवरील वाहने आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रणाली विकसित करण्यावर काम करत आहे. ‘एक्सप्लोडर’ नावाचे वाहन खडबडीत भूभागात काम करण्यासाठी तसेच देखरेख आणि स्फोटकांशी संबंधित धोकादायक कामांसाठी विकसित करण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
युक्रेनच्या या दाव्यांमुळे रशिया-युक्रेन युद्धात ड्रोननंतर आता जमिनीवरील रोबोटही युद्धतंत्राचा महत्त्वाचा भाग बनत असल्याचे चित्र समोर येत आहे.
