इराणला आर्थिकदृष्ट्या एकाकी करण्याचे सदस्य राष्ट्रांना आवाहन; ICC वरही टीका, AI साठी ‘सुपर इंटेलिजन्स’ शब्द वापरण्याची घोषणा
न्यूयॉर्क : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या 81 व्या अधिवेशनातील भाषणात इराणविरोधात अत्यंत कठोर भूमिका घेतली. इराणसोबत करार झाला नाही, तर अमेरिका आणखी तीव्र लष्करी कारवाई करू शकते, असा इशारा देत त्यांनी इराणवर आर्थिक दबाव वाढवण्यासाठी जगातील इतर देशांनी अमेरिकेला साथ द्यावी, असे आवाहन केले.
ट्रम्प यांनी इराणविरुद्धच्या युद्धाचे समर्थन करताना अमेरिकेच्या कारवाईमुळे तेहरानला अण्वस्त्र विकसित करण्यापासून रोखण्यात मदत झाल्याचा दावा केला. मात्र, इराणने आपण अण्वस्त्र विकसित करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोप सातत्याने नाकारला आहे. ट्रम्प यांनी आता इराणसमोर करार करण्याचा मार्ग खुला असल्याचे सांगतानाच, तो मार्ग स्वीकारला नाही तर त्याचे गंभीर परिणाम होतील, असा इशाराही दिला.
मध्यावधी निवडणुकीनंतर कराराची शक्यता
अमेरिकेत 3 नोव्हेंबरला होणाऱ्या मध्यावधी निवडणुकांनंतर इराणसोबत करार होण्याची शक्यता असल्याचे ट्रम्प यांनी भाषणात म्हटले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, इराण अमेरिकेतील निवडणूक निकालाची वाट पाहत आहे. मात्र इराणविषयक निर्णय घेताना निवडणुकीचा परिणाम आपल्या भूमिकेवर होणार नसल्याचा दावाही त्यांनी केला.
ट्रम्प यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या सदस्य राष्ट्रांना इराणला आर्थिकदृष्ट्या अधिक एकाकी करण्यासाठी अमेरिकेसोबत येण्याचे आवाहन केले. आर्थिक दबाव वाढल्यास तेहरान पुन्हा वाटाघाटीच्या टेबलावर येईल, असे त्यांचे म्हणणे आहे. दरम्यान, अमेरिका आणि इराणकडून चर्चेची दारे पूर्णपणे बंद झालेली नसल्याचेही संकेत मिळत आहेत.
“युद्ध संपल्यानंतर तेलाचे दर कमी होतील”
इराण संघर्षामुळे जागतिक तेल बाजारावर मोठा परिणाम झाला असून होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाज वाहतूकही मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. युद्ध संपल्यानंतर तेलाच्या किमती पुन्हा खाली येतील, असा दावा ट्रम्प यांनी केला.
इराणविरुद्धच्या कारवाईमुळे त्याची लष्करी आणि आर्थिक क्षमता मोठ्या प्रमाणावर कमी झाल्याचा दावा ट्रम्प प्रशासनाकडून केला जात आहे. मात्र या संघर्षामुळे मध्य-पूर्वेतील अस्थिरता आणि ऊर्जा बाजारातील दबाव कायम आहे.
ICC सदस्य देशांनाही ट्रम्प यांचे आवाहन
भाषणादरम्यान ट्रम्प यांनी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयावर (ICC) तीव्र टीका केली. ICC ही नियंत्रणाबाहेर गेलेली संस्था असल्याचा आरोप करत त्यांनी त्यातील सदस्य राष्ट्रांनी संस्थेतून बाहेर पडावे, असे आवाहन केले. अमेरिकन सैनिकांना कथित पक्षपाती खटल्यांना सामोरे जावे लागू नये, अशी त्यांची भूमिका होती.
AI नाही, आता ‘सुपर इंटेलिजन्स’
कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबतही ट्रम्प यांनी वेगळा मुद्दा मांडला. अमेरिकन सरकारी कागदपत्रांमध्ये पुढे ‘Artificial Intelligence’ऐवजी ‘Super Intelligence’ हा शब्द वापरण्याचा प्रयत्न केला जाईल, असे त्यांनी सांगितले. AIवर अतिनियमन करून त्याचा विकास रोखण्यास आपण विरोध करतो, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
ग्रीनलँडमध्ये अमेरिकेची लष्करी उपस्थिती वाढणार
ग्रीनलँडबाबत अमेरिका, डेन्मार्क आणि ग्रीनलँड यांच्यात नवा करार होत असून अमेरिकेची तेथील लष्करी उपस्थिती वाढवण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, विद्यमान Pituffik Space Base व्यतिरिक्त Narsarsuaq आणि Mestersvig येथे आणखी दोन लष्करी ठिकाणे विकसित करण्याची योजना आहे. ग्रीनलँड मात्र डेन्मार्कच्या अधिपत्याखालीच राहणार असल्याचे करारासंदर्भातील माहितीत स्पष्ट करण्यात आले आहे.
अमेरिकेच्या सामर्थ्याचा पुनरुच्चार
भाषणाच्या सुरुवातीला ट्रम्प यांनी अमेरिकेची अर्थव्यवस्था, लष्कर आणि तंत्रज्ञानाची ताकद अधोरेखित केली. अमेरिका पूर्वीपेक्षा अधिक सामर्थ्यवान असल्याचा दावा त्यांनी केला आणि आपल्या प्रशासनाने आंतरराष्ट्रीय संकटांकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी थेट कारवाई केल्याचे सांगितले.
इराणविषयक ट्रम्प यांच्या भाषणादरम्यान इराणी शिष्टमंडळातील बहुतांश सदस्य सभागृहातून बाहेर पडल्याचे Associated Pressने नोंदवले.
एकूणच, ट्रम्प यांच्या भाषणात इराणविरोधातील कठोर धोरण, आर्थिक दबाव, लष्करी सामर्थ्य, आंतरराष्ट्रीय संस्थांवरील टीका आणि अमेरिकेच्या जागतिक प्रभावाचा पुनरुच्चार हे प्रमुख मुद्दे ठरले.
