5,068 किमी ब्रॉडगेज नेटवर्क पूर्णपणे विद्युत; पट्टुकोट्टई–कारैकुडीचा अंतिम 71 किमी मार्गही विद्युतीकृत
नवी दिल्ली : दक्षिण रेल्वेने आपल्या संपूर्ण 5,068 मार्ग-किलोमीटर ब्रॉडगेज नेटवर्कचे 100 टक्के विद्युतीकरण पूर्ण करत मोठा ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. तामिळनाडूमधील पट्टुकोट्टई–कारैकुडी या अंतिम 71 किलोमीटरच्या रेल्वेमार्गाचे विद्युतीकरण पूर्ण झाल्यानंतर दक्षिण रेल्वेचे संपूर्ण ब्रॉडगेज जाळे आता विद्युत ट्रॅक्शनखाली आले आहे.
या अंतिम रेल्वे विभागाची वैधानिक तपासणी 9 सप्टेंबर 2026 रोजी दक्षिण रेल्वेचे प्रधान मुख्य विद्युत अभियंता गणेश यांनी पूर्ण केली. यानंतर दक्षिण रेल्वेच्या 5,068 किमी ब्रॉडगेज मार्गाचे विद्युतीकरण शंभर टक्के झाल्याचे स्पष्ट झाले.
दक्षिण रेल्वेच्या विद्युत प्रवासाची सुरुवात 11 मे 1931 रोजी मद्रास विभागात इलेक्ट्रिक ट्रॅक्शन सुरू झाल्यापासून झाली होती. गेल्या 95 वर्षांत टप्प्याटप्प्याने रेल्वेमार्गांचे विद्युतीकरण करण्यात आले आणि 2026 मध्ये अखेर संपूर्ण ब्रॉडगेज नेटवर्क विद्युत ट्रॅक्शनखाली आणण्यात यश आले.
इंजिन बदलण्याची गरज कमी
यापूर्वी काही मार्गांचे विद्युतीकरण अपूर्ण असल्याने इलेक्ट्रिक आणि बिगर-विद्युतीकृत मार्गांच्या सीमांवर रेल्वे इंजिन बदलण्याची आवश्यकता निर्माण होत असे. इलेक्ट्रिक इंजिनला ओव्हरहेड इलेक्ट्रिक उपकरणांमधून वीज मिळते. पुढील रेल्वेमार्ग विद्युतीकृत नसल्यास त्या ठिकाणी इलेक्ट्रिक इंजिनऐवजी डिझेल इंजिन जोडावे लागत होते.
या प्रक्रियेत अतिरिक्त वेळ लागत होता आणि कर्मचारी तसेच परिचालन यंत्रणेचा समन्वय आवश्यक होत असे. आता संपूर्ण नेटवर्क विद्युतीकृत झाल्यामुळे अशा ट्रॅक्शन बदलांची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
रेल्वे सेवेला होणार फायदा
100 टक्के विद्युतीकरणामुळे दक्षिण रेल्वेला परिचालनातील लवचिकता वाढविणे, लोकोमोटिव्हचा अधिक परिणामकारक वापर करणे आणि रेल्वे सेवा अधिक विश्वासार्ह व कार्यक्षम बनविणे शक्य होणार आहे.
यासोबतच डिझेलवरील अवलंबित्व कमी झाल्याने जीवाश्म इंधनाचा वापर घटण्यास मदत होईल. संपूर्ण विद्युत ट्रॅक्शनकडे झालेला हा प्रवास दक्षिण रेल्वेच्या आधुनिक, स्वच्छ आणि अधिक शाश्वत रेल्वे व्यवस्थेकडे वाटचालीतील महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
