अनगाइडेड आणि लेझर-गाइडेड रॉकेट्ससाठी तंत्रज्ञान हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादन आणि चाचणी क्षमता उभारणार; 2027 च्या सुरुवातीला पहिले संपूर्ण ‘मेड इन इंडिया’ 70 मिमी रॉकेट तयार करण्याचे लक्ष्य
नवी दिल्ली : भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षेत्राला आणखी बळ देण्यासाठी कल्याणी स्ट्रॅटेजिक सिस्टिम्स लिमिटेड (KSSL) आणि जागतिक संरक्षण तंत्रज्ञान कंपनी थेल्स यांनी भारतात 70 मिमी रॉकेट सिस्टिम्सची प्रगत उत्पादन क्षमता विकसित करण्यासाठी धोरणात्मक सहकार्य करार केला आहे. या भागीदारीमुळे अनगाइडेड तसेच लेझर-गाइडेड 70 मिमी रॉकेट सिस्टिम्सचे तंत्रज्ञान हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादन, एकत्रीकरण, चाचणी आणि वितरणासाठी आवश्यक औद्योगिक चौकट उभारली जाणार आहे.
बेल्जियमच्या भारत दौऱ्याच्या पार्श्वभूमीवर हा करार करण्यात आला. भारत फोर्ज लिमिटेडची पूर्ण मालकीची संरक्षण क्षेत्रातील उपकंपनी असलेल्या KSSL आणि थेल्स यांच्यात गेल्या दशकभरापासून सुरू असलेल्या सहकार्याला या करारामुळे पुढचा टप्पा मिळाला आहे.
या भागीदारीचा प्रमुख उद्देश भारतात स्थानिक पुरवठा साखळी विकसित करणे आणि देशाला प्रगत रॉकेट सिस्टिम्सच्या उत्पादन व निर्यातीसाठी महत्त्वाचे जागतिक केंद्र म्हणून विकसित करणे हा आहे.
2027 च्या सुरुवातीला पहिले संपूर्ण भारतीय 70 मिमी रॉकेट
या सहकार्यांतर्गत भारतात तयार होणारे पहिले पूर्ण 70 मिमी रॉकेट 2027 च्या सुरुवातीपर्यंत उपलब्ध करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
भारतामध्ये आवश्यक औद्योगिक, उत्पादन आणि चाचणी क्षमता विकसित करून भविष्यात भारतीय सशस्त्र दलांच्या गरजा पूर्ण करण्याबरोबरच जागतिक बाजारपेठेलाही उत्पादनांचा पुरवठा करण्याचे दोन्ही कंपन्यांचे उद्दिष्ट आहे.
भारतीय सैन्यात आधीपासून वापरल्या जाणाऱ्या प्रणालींवर सहकार्य
कराराअंतर्गत भारतीय सशस्त्र दलांकडून आधीच वापरल्या जाणाऱ्या थेल्सच्या 70 मिमी अनगाइडेड आणि लेझर-गाइडेड रॉकेट सिस्टिम्समध्ये सहकार्याच्या संधींचा अभ्यास केला जाणार आहे.
थेल्सचे युद्धस्थितीत सिद्ध झालेले रॉकेट तंत्रज्ञान आणि जागतिक संरक्षण बाजारपेठेतील अनुभव याची सांगड KSSLच्या प्रगत अभियांत्रिकी, उत्पादन, सिस्टिम इंटिग्रेशन आणि चाचणी क्षमतेशी घातली जाणार आहे.
बेल्जियमचे तंत्रज्ञान, भारतात उत्पादन
थेल्स बेल्जियममध्ये विकसित करण्यात आलेल्या 2.75 इंची अर्थात 70 मिमी रॉकेट्स आणि लॉन्चर्स क्षेत्रातील आपला तांत्रिक आणि औद्योगिक अनुभव भारतीय भागीदारासोबत उपलब्ध करून देणार आहे.
दुसरीकडे, KSSL आपल्या भारतातील उत्पादन आणि चाचणी सुविधांचा वापर करून थेल्सच्या मान्यताप्राप्त पुरवठा साखळीतील विविध घटकांचे उत्पादन आणि एकत्रीकरण करणार आहे.
यामुळे भारतात तयार होणाऱ्या प्रणालींमध्ये आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या गुणवत्ता मानकांचे पालन केले जाईल.
‘मेक इन इंडिया फॉर द वर्ल्ड’ला चालना
या भागीदारीमधून केवळ भारतीय संरक्षण दलांसाठी आवश्यक असणाऱ्या प्रणालींचे स्वदेशी उत्पादन करणे एवढेच उद्दिष्ट नसून, भारतातून जागतिक बाजारपेठेला रॉकेट सिस्टिम्सचा पुरवठा करण्याची क्षमता निर्माण करण्यावरही भर आहे.
तंत्रज्ञान हस्तांतरण, स्थानिक मूल्यनिर्मिती, कौशल्य विकास आणि देशांतर्गत पुरवठा साखळी मजबूत करण्याच्या माध्यमातून ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘मेक इन इंडिया फॉर द वर्ल्ड’ या संकल्पनांना चालना देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
आंध्र प्रदेशातील एनर्जेटिक्स सुविधेचा उपयोग
KSSLचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी नीलेश तुंगार यांनी सांगितले की, थेल्सच्या सिद्ध तंत्रज्ञानाची आणि कल्याणी स्ट्रॅटेजिक सिस्टिम्सच्या प्रगत औद्योगिक परिसंस्थेची सांगड या भागीदारीत घातली जाणार आहे.
KSSLकडून आंध्र प्रदेशात विकसित करण्यात येत असलेल्या एनर्जेटिक्स सुविधेचाही या प्रकल्पात उपयोग केला जाणार आहे.
या सहकार्यामुळे पुढील पिढीतील रॉकेट सिस्टिम्सच्या स्वदेशी उत्पादनासाठी मजबूत पाया तयार होईल आणि भारताला प्रगत संरक्षण तंत्रज्ञानांच्या उत्पादनासाठी जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक केंद्र म्हणून विकसित करण्यास मदत होईल, असे तुंगार यांनी नमूद केले.
‘भारताची संरक्षण सज्जता वाढणार’
थेल्स इंडियाचे व्हाइस प्रेसिडेंट अंकुर कानगळेकर यांनी सांगितले की, थेल्सचे भारतासोबत अनेक दशकांपासून संबंध आहेत आणि KSSLसोबतचे हे सहकार्य त्या संबंधांना आणखी मजबूत करणारे आहे.
बेल्जियममधील युद्धस्थितीत सिद्ध झालेले 70 मिमी रॉकेट तंत्रज्ञान आणि KSSLची अभियांत्रिकी व उत्पादन क्षमता यांच्या एकत्रित वापरातून भारतात आवश्यक संरक्षण क्षमता विकसित केली जाणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
यामुळे भारतीय सशस्त्र दलांची संरक्षण सज्जता वाढण्यास मदत होईल आणि महत्त्वाच्या संरक्षण तंत्रज्ञानांमध्ये भारताचे आत्मनिर्भरतेचे उद्दिष्ट पुढे जाईल.
55 देशांतील 70 सशस्त्र दलांचा थेल्सच्या प्रणालींवर विश्वास
थेल्सच्या 70 मिमी रॉकेट सोल्युशन्सचा वापर जगभरात मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. कंपनीच्या माहितीनुसार, 55 देशांतील सुमारे 70 सशस्त्र दल या प्रणालींचा वापर करतात.
ही रॉकेट सिस्टिम्स हवाई, जमिनीवरील आणि सागरी मोहिमांमध्ये वापरता येतात. त्यांचे विविध लष्करी प्लॅटफॉर्मशी एकत्रीकरणही करता येते.
भारतातही या प्रणालींचा वापर अॅडव्हान्स्ड लाईट हेलिकॉप्टर (ALH-WSI) आणि लाईट कॉम्बॅट हेलिकॉप्टर (LCH) यांसारख्या रोटरी-विंग प्लॅटफॉर्मवर करता येतो.
ड्रोनविरोधी मोहिमांमध्येही उपयोग
बदलत्या युद्धतंत्रामध्ये ड्रोनचा वापर वेगाने वाढत असल्याने 70 मिमी रॉकेट सिस्टिम्सच्या वापराची व्याप्तीही वाढत आहे.
थेल्सच्या प्रगत 70 मिमी रॉकेट्सचे विविध प्रकार ड्रोनविरोधी मोहिमांमध्ये वापरण्यास उपयुक्त ठरत असल्याचा कंपनीचा दावा आहे. विशेषतः अपारंपरिक युद्ध आणि बदलत्या हवाई धोक्यांना सामोरे जाण्यासाठी या प्रणाली विश्वासार्ह तसेच गरजेनुसार विस्तारता येणारी क्षमता उपलब्ध करून देतात.
भारत-बेल्जियम संरक्षण सहकार्याला नवी गती
या करारामुळे भारत आणि बेल्जियम यांच्यातील संरक्षण औद्योगिक सहकार्यालाही नवा आयाम मिळणार आहे. स्वदेशी उत्पादन, तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि जागतिक पुरवठा साखळीतील सहभाग वाढल्याने भारताची संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील भूमिका आणखी मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे.
या भागीदारीतून भारतीय सशस्त्र दलांसाठी अत्याधुनिक रॉकेट प्रणालींची देशांतर्गत उपलब्धता वाढवणे, आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि भारताला जागतिक संरक्षण पुरवठा साखळीतील विश्वासार्ह उत्पादक व निर्यातदार म्हणून पुढे आणण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
