मुंबई, 14 मे 2026
‘जनगणना-2027’ अंतर्गत 16 मे ते 14 जून 2026 या कालावधीत घरयादी आणि गृहगणना राज्यभरात राबवली जाईल, असे महाराष्ट्र सरकारने जाहीर केले आहे. या वेळापत्रकाची अधिसूचना 26 फेब्रुवारी 2026 च्या अधिकृत राजपत्रात काढण्यात आली आहे.
भारत सरकारने निर्धारित केलेल्या 33 प्रश्नांची राज्य सरकारने पुन्हा अधिसूचना काढली आहे. हे प्रश्न या महिनाभर चालणाऱ्या मोहिमेत विचारले जातील. जनगणनेअंतर्गत प्रगणक प्रत्येक घराला भेट देतील आणि त्यांच्या अधिकृत मोबाईल उपकरणांवर इन्स्टॉल केलेल्या मोबाईल ॲप्लिकेशनद्वारे घरांची स्थिती, घरातील सुविधा आणि मालमत्तेशी संबंधित माहिती गोळा करतील.
ज्या नागरिकांनी आपल्या घरांसाठी स्व-गणनेची प्रक्रिया पूर्ण केली आहे, त्यांना विनंती करण्यात येते की त्यांनी प्रगणकांच्या भेटीदरम्यान पडताळणी सुलभ व्हावी आणि प्रक्रिया सुरळीतपणे पूर्ण व्हावी यासाठी आपला ‘स्व-गणना ओळख क्रमांक’ प्रगणकांना द्यावा.
प्रत्येक उत्तरदात्याला त्यांच्या माहितीनुसार किंवा समजुतीनुसार अधिसूचित प्रश्नांची उत्तरे देणे कायदेशीररित्या बंधनकारक आहे, असे राज्य शासनाने स्पष्ट केले आहे. ‘जनगणना कायदा, 1948’ च्या कलम 8 नुसार जनगणना अधिकाऱ्यांना अशी माहिती मागण्याचा अधिकार आणि उत्तरदात्यांना अचूक माहिती देण्याची सक्ती आहे.
जनगणनेदरम्यान गोळा केलेली सर्व वैयक्तिक आणि कौटुंबिक माहिती ‘जनगणना कायदा, 1948’ च्या कलम 15 अंतर्गत अत्यंत गोपनीय ठेवली जाईल अशी हमी राज्य सरकारने नागरिकांना दिली आहे. ही माहिती कोणत्याही न्यायालयात पुरावा म्हणून ग्राह्य धरली जाणार नाही आणि तिचा वापर केवळ सांख्यिकीय आणि विकासात्मक उद्देशांसाठीच केला जाईल.
‘जनगणना-2027’ मध्ये सक्रियपणे सहभागी व्हावे आणि या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय मोहिमेच्या यशस्वी आयोजनासाठी क्षेत्रीय भेटींदरम्यान जनगणना अधिकाऱ्यांना पूर्ण आणि अचूक माहिती देऊन संपूर्ण सहकार्य करावे, असे आवाहन महाराष्ट्र सरकारने 9 एप्रिल 2026 रोजी जारी केलेल्या राजपत्रित अधिसूचनेद्वारे नागरिकांना केले आहे.
