जगातील सर्वात मोठी जनगणना मोहीम, जनगणना 2027 सुरू झाली आहे. भारत सरकारने आजपासून जनगणना  2027चा पहिला टप्पा – घरांची यादी  आणि घरांची गणना  सुरू केला आहे, जो देशातील सर्वात मोठ्या प्रशासकीय आणि सांख्यिकी मोहिमेचा प्रारंभ आहे. ही भारताची पूर्णपणे डिजिटल डेटा संकलन आणि स्व-गणना सुविधा असलेली पहिलीच जनगणना आहे.

देशाच्या  प्रथम नागरिकापासून राष्ट्रीय गणनेला सुरुवात करण्याच्या गौरवशाली परंपरेनुसार, राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी स्व-गणनेचा पर्याय निवडून राष्ट्रीय गणना मोहिमेला सुरुवात केली.उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी उपराष्ट्रपती भवन येथे जनगणना 2027 साठी ऑनलाइन स्व-गणना अर्ज भरला.पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आपली स्व-गणना पूर्ण केली. पंतप्रधानांनी भारतातील नागरिकांना आवाहन केले की, त्यांनी आपल्या कुटुंबाचा तपशील स्वतः  नोंदवून जनगणना प्रक्रियेत सहभागी व्हावे.केंद्रीय गृह आणि सहकार मंत्री  अमित शाह यांनीही स्व-गणना पोर्टलद्वारे आपली गणना पूर्ण करून, या राष्ट्रीय प्रक्रियेतील  लोकांच्या सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित केले.

प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात आजपासून आठ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये -ज्यामध्ये अंदमान आणि निकोबार बेटे, गोवा, कर्नाटक, लक्षद्वीप, मिझोरम, ओडिशा, सिक्कीम, तसेच राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रातील नवी दिल्ली महानगरपालिका परिषद परिसर आणि दिल्ली छावणी मंडळ यांचा समावेश आहे, ‘स्व-गणना’ प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमधील सुमारे 55,000 कुटुंबांनी पहिल्याच दिवशी या स्व-गणना सुविधेचा लाभ घेतला. या राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये ‘घरयादी आणि गृहगणना’  प्रक्रिया 16 एप्रिल 2026 पासून सुरू होईल आणि 15 मे 2026 पर्यंत चालेल.

‘स्व-गणना’ (Self-Enumeration) ही एक सुरक्षित आणि वेब-आधारित सुविधा असून, ती 16 प्रादेशिक भाषांमध्ये उपलब्ध आहे. प्रथमच, गणनाकाराच्या भेटीपूर्वीच आणि तेही आपल्या सोयीनुसार, प्रतिसादकर्ते आपली माहिती ऑनलाइन भरू शकतात.

मागील जनगणनेप्रमाणेच, गणनाकार त्यांना नेमून दिलेल्या सर्व घरांच्या यादी-गटांमधील घरोघरी जाऊन भेटी देतील.  ‘स्व-गणना’  ही एक पूरक सुविधा म्हणून उपलब्ध असेल. स्व-गणनेमध्ये सहभागी होण्यासाठी, प्रतिसादकर्ते आपला मोबाईल क्रमांक आणि मूलभूत तपशीलांचा वापर करून se.census.gov.in या पोर्टलवर लॉग-इन करू शकतात. माहिती यशस्वीरित्या सादर केल्यानंतर, एकमेव विशेष  ‘स्व-गणना ओळख क्रमांक’ (SE ID) तयार होतो; पडताळणीसाठी, त्यानंतरच्या प्रत्यक्ष भेटीदरम्यान हा क्रमांक गणनाकारासोबत सामायिक केला जाईल.

‘घरनोंदणी आणि गृहगणना’  टप्प्यादरम्यान, घरांची स्थिती, घरातील सोयीसुविधा आणि कुटुंबाच्या मालकीच्या मालमत्तेविषयीची सविस्तर माहिती संकलित केली जाईल. हे महत्त्वपूर्ण निर्देशक नोंदवून घेण्यासाठी जे पुरावा-आधारित नियोजन, धोरण-निर्मिती आणि लक्ष्यित कल्याणकारी उपक्रमांचा पाया ठरतात. पहिल्या टप्प्यासाठी एकूण 33 प्रश्न जानेवारी 2026 मध्ये अधिसूचित करण्यात आले आहेत.

जनगणने अंतर्गत 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर 2026 या कालावधी दरम्यान संपूर्ण देशभरात गृहसूची आणि गृहगणनेचा (HLO – Houselisting and Housing Census) टप्पा पार पाडला जाणार आहे. या सहा महिन्यांच्या कालावधीत, प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये तिथल्या तिथल्या सरकारद्वारे अधिसूचित केल्यानुसार सलग 30 दिवस प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन (Field operation) ही प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल. यंदा पहिल्यांदाच घरोघरी जाऊन केल्या जाणाऱ्या सर्वेक्षणापूर्वी, स्व गणनेसाठी (Self-Enumeration) 15 दिवसांचा अतिरिक्त कालावधी उपलब्ध करून दिला जाणार आहे.  या सुविधेअंतर्गत नागरिकांना गणणेसाठी येणाऱ्या अधिकाऱ्याच्या (Enumerator) भेटीपूर्वीच, आपापल्या घरांमधूनच स्वतःची माहितीची डिजिटल पद्धतीने नोंदवण्याची सोय उपलब्ध करून दिली गेली आहे.

जनगणना हे प्रशासनाच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वाचे साधन असून, या गणनेतून भारताच्या पुढच्या दशकातील विकासाच्या नियोजनाचा पाया रचला जातो. जनगणना कायदा, 1948 अंतर्गत संकलीत केलेली माहिती पूर्णपणे गोपनीय असते. जनगणने अंतर्गत संकलीत केल्या जाणाऱ्या माहितीची सर्वोच्च मानांकीत सुरक्षा सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने जनगणना 2027 साठी मजबूत एनक्रीप्शन सुविधेने तसेच बहुघटकीय प्रमाणीकरण सुविधांनी सज्ज असलेली साधनेच वापरली जात आहे. नागरिकांनी स्व गणनेच्या माध्यमातून अथवा गणणेसाठी येणाऱ्या अधिकाऱ्याच्या (Enumerator)  भेटीदरम्यान त्यांना पूर्ण सहकार्य करावे आणि या जनगणना प्रक्रियेत सक्रियपणे सहभागी व्हावे असे आवाहन केले जात आहे.

***

अमेरिकन स्पेस एजन्सी नासाने आज 2 एप्रिल रोजी ‘आर्टेमिस-2’ मिशन लाँच केले. पहाटे 4:05 वाजता ‘स्पेस लॉन्च सिस्टम’ (SLS) ओरियन स्पेसक्राफ्टमध्ये बसून 4 अंतराळवीर चंद्राकडे रवाना झाले. फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमधून हे प्रक्षेपण झाले.

1972 मध्ये ‘अपोलो-17’ नंतर ही पहिलीच वेळ आहे, जेव्हा एखादा माणूस पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेला (LEO) पार करून चंद्राजवळ पोहोचेल. चारही प्रवासी या मिशनमध्ये चंद्राभोवती फिरतील आणि नंतर पृथ्वीवर परत येतील. हे मिशन 10 दिवसांचे आहे.
टेक-ऑफच्या ठीक एक तास आधी ‘लाँच अबॉर्ट सिस्टिम’मध्ये काही अशा अडचणी आल्या, ज्यामुळे लॉन्चिंगवर धोका निर्माण झाला होता. हे तेच सिस्टम आहे ज्याद्वारे कोणत्याही बिघाडाच्या स्थितीत नासाचे अभियंते अंतराळवीरांना सुरक्षितपणे बाहेर काढू शकतात.

मात्र, अभियंत्यांनी ही समस्या वेगाने सोडवली. त्यानंतर सेफ्टी चेकसाठी काउंटडाउन घड्याळ 10 मिनिटांवर थांबवण्यात आले. यानंतर रॉकेटच्या वेगवेगळ्या महत्त्वाच्या सिस्टिम्सची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या अभियंत्यांचा ‘ओके’ रिपोर्ट आला.

शेवटी क्रूला संदेश मिळाला- “आर्टेमिस II, मी लॉन्च डायरेक्टर बोलत आहे, तुम्ही उड्डाणासाठी तयार आहात.” यावर कमांडर रीड वाइजमन यांनी उत्तर दिले, “आम्ही संपूर्ण मानवतेसाठी जात आहोत.” यानंतर लगेचच चार RS-25 इंजिन आणि दोन सॉलिड रॉकेट बूस्टर सुरू झाले आणि अंतराळवीर रवाना झाले.

उद्देश: ‘लाइफ सपोर्ट सिस्टिम’ची तपासणी नासाला हवी आहे

या मिशनचा उद्देश स्पेसक्राफ्टच्या ‘लाइफ सपोर्ट सिस्टम’ची तपासणी करणे आहे. नासाला हे पाहायचे आहे की, अंतराळात मानवाच्या राहण्यासाठी हे किती सुरक्षित आहे. यान सध्या चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरणार नाही, परंतु भविष्यात चंद्रावर मानवाच्या वस्तीचा मार्ग सुकर करेल.

वॉशिंग्टन डीसी-अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प राष्ट्राला संबोधित करत आहेत. ट्रम्प यांनी घोषित केले आहे की, अमेरिकेने इराणविरुद्धचे युद्ध जिंकले आहे. इराणची क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन क्षमता नष्ट करण्यात आली आहे. जगाने असा विजय यापूर्वी कधीही पाहिला नाही.ट्रम्प यांनी दावा केला आहे की इराणचे नौदल आता नष्ट झाले असून देशाची लष्करी ताकद लक्षणीयरीत्या कमकुवत झाली आहे. ट्रम्प युद्ध संपवण्यासाठी एक अंतिम मुदतही देण्याची शक्यता आहे.त्याच वेळी, ट्रम्प नाटोबाबत एक मोठा निर्णय घेऊ शकतात. कालच त्यांनी नाटोला ‘कागदी वाघ’ म्हटले होते आणि आपण नाटोमधून बाहेर पडण्याचा गंभीरपणे विचार करत असल्याचे सांगितले होते.

ट्रम्प यांनी आपल्या भाषणाची सुरुवात आर्टेमिस II च्या यशस्वी प्रक्षेपणाबद्दल नासाच्या टीमचे अभिनंदन करून केली. त्यांनी चंद्रावर जाणाऱ्या चमूचीही प्रशंसा केली.

ट्रम्प यांच्या भाषणातील ठळक मुद्दे

इराणची क्षेपणास्त्र-ड्रोन क्षमता आणि नौदल नष्ट झाले.
इराणचे सैन्य आमच्या नियंत्रणाखाली आहे.
इराणचे सर्व प्रमुख नेते मारले गेले आहेत, तिथे सत्तांतर झाले आहे.
इराणने आपल्याच ४५,००० लोकांना ठार मारले.
ऑपरेशन एपिक फ्युरी अमेरिकेचे संरक्षण करत राहील.
इराणला अणुशक्ती बनू दिले जाणार नाही.
आपल्याला होर्मुझची गरज नाही; ज्यांना तिथून तेलाची गरज आहे त्यांनी त्याचे संरक्षण केले पाहिजे.
इराणला अणुबॉम्ब बनवण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.
इराणला धोकादायक क्षेपणास्त्रे बनवायची होती.
आपण आपले लक्ष्य गाठण्याच्या अगदी जवळ आहोत.
सौदी अरेबिया आणि बहरीन यांना एकटे सोडले जाणार नाही.
इराण दोन-तीन आठवड्यांत मोठा हल्ला करणार आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली करणे ही आमची जबाबदारी नाही
ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की अमेरिकेची प्रमुख सामरिक उद्दिष्ट्ये जवळपास साध्य झाली आहेत आणि इराणमधील ‘मोहीम’ संपण्याच्या जवळ आहे. तथापि, हे कार्य पूर्ण करण्यासाठी आणखी दोन ते तीन आठवडे लागू शकतात.इराणविरुद्धच्या लढ्यात सहभागी न झाल्याबद्दल ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा मित्र राष्ट्रांवर टीका केली. होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडण्याची जबाबदारी आता त्या देशांनी घेतली पाहिजे, असे ते म्हणाले.ते असेही म्हणाले की, अमेरिका आपल्या तेलाच्या गरजांसाठी या मार्गावर अवलंबून नाही, त्यामुळे तो खुला करण्याची जबाबदारी घेणार नाही.

ट्रम्प यांनी असा इशाराही दिला की, जर कोणताही करार झाला नाही, तर अमेरिका तेहरानला ‘अश्मयुगात’ परत पाठवेल.ते असेही म्हणाले की, अमेरिका हळूहळू आणि पद्धतशीरपणे इराणची ती शक्ती नष्ट करत आहे, जी अमेरिकेला धोका निर्माण करू शकते किंवा आपल्या देशाबाहेर प्रभाव टाकू शकते.त्यांनी दावा केला की इराणचे नौदल, हवाई दल आणि क्षेपणास्त्र निर्मिती क्षमता नष्ट झाली आहे. ट्रम्प म्हणाले,
आज रात्री मला हे सांगताना आनंद होत आहे की, ही प्रमुख सामरिक उद्दिष्ट्ये आता जवळपास पूर्ण झाली आहेत आणि इराणमधील मोहीम यशस्वी होण्याच्या अगदी जवळ आहे. तथापि, हे पूर्ण होण्यासाठी आणखी दोन/तीन आठवडे लागू शकतात .

ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की अमेरिकेची प्रमुख सामरिक उद्दिष्ट्ये जवळपास साध्य झाली आहेत आणि इराणमधील ‘मोहीम’ संपण्याच्या जवळ आहे. तथापि, हे कार्य पूर्ण करण्यासाठी आणखी दोन ते तीन आठवडे लागू शकतात.

इराणविरुद्धच्या लढ्यात सहभागी न झाल्याबद्दल ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा मित्र राष्ट्रांवर टीका केली. होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडण्याची जबाबदारी आता त्या देशांनी घेतली पाहिजे, असे ते म्हणाले.

ते असेही म्हणाले की, अमेरिका आपल्या तेलाच्या गरजांसाठी या मार्गावर अवलंबून नाही, त्यामुळे तो खुला करण्याची जबाबदारी घेणार नाही.
ट्रम्प यांनी आपल्या मित्रराष्ट्रांचे, विशेषतः इस्रायल आणि आखाती देशांचे आभार मानले. ते म्हणाले, “त्यांनी प्रचंड पाठिंबा दिला आहे आणि आम्ही त्यांना कोणत्याही परिस्थितीत त्रास होऊ देणार नाही किंवा अपयशी होऊ देणार नाही.”

ट्रम्प असेही म्हणाले की, इराणने या देशांवर अनेक वेळा हल्ले केले आहेत आणि म्हणूनच इराणकडे कधीही अणुशस्त्रे असू नयेत.
ट्रम्प म्हणाले की, त्यांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीच्या सुरुवातीपासूनच शपथ घेतली होती की ते इराणला अण्वस्त्रे मिळवू देणार नाहीत.

“जर अशा दहशतवाद्यांनी अण्वस्त्रे मिळवली, तर तो एक गंभीर धोका असेल. जगातील सर्वात हिंसक आणि जुलमी सरकारे अणुसुरक्षेच्या नावाखाली दहशत, जुलूम, कब्जा आणि सामूहिक हत्याकांडाच्या मोहिमा राबवू शकतील,” असे ट्रम्प म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, “मी असे कधीही घडू दिले नसते, आणि आपल्या पूर्वीच्या कोणत्याही राष्ट्रपतींनीही असे घडू द्यायला नको होते. ही परिस्थिती ४७ वर्षांपासून सुरू आहे आणि यावर खूप पूर्वीच उपाययोजना करायला हवी होती.”
ट्रम्प म्हणाले की, इराणविरोधातील त्यांच्या कठोर धोरणामुळे, ज्यात त्यांच्या पहिल्या कार्यकाळात इराणसोबतचा २०१५ चा अणुकरार रद्द करण्याचा समावेश होता, मध्य पूर्व आणि इस्रायल मोठ्या संकटातून वाचले.

ट्रम्प यांच्या मते, माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या कार्यकाळात झालेला हा करार जर कायम राहिला असता, तर इराणकडे अण्वस्त्रांचा मोठा साठा असता.

“जर हा करार चालू राहिला असता,” असा दावा ट्रम्प यांनी केला, “तर इराणने अनेक वर्षांपूर्वीच अण्वस्त्रे मिळवली असती आणि त्यांचा वापर केला असता. जग पूर्णपणे वेगळे असते. मध्य-पूर्व आणि इस्रायल आज कदाचित अस्तित्वातच नसते.”

सोन्या-चांदीच्या दरात आज 1 एप्रिल रोजी वाढ झाली आहे. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन (IBJA) नुसार, 10 ग्रॅम 24 कॅरेट सोन्याचा दर 2,836 रुपयांनी वाढून 1.50 लाख रुपयांवर पोहोचला आहे. यापूर्वी त्याची किंमत 1.47 लाख रुपये प्रति 10 ग्रॅम होती.

तर, एक किलो चांदीचा दर 9,348 रुपयांनी वाढून 2.39 लाख रुपयांवर पोहोचला आहे. यापूर्वी त्याची किंमत 2.30 लाख रुपये प्रति किलो होती.
या वर्षी सोने-चांदीच्या किमतीत सतत चढ-उतार दिसून येत आहे. सोने 2026 मध्ये आतापर्यंत 16,374 रुपयांनी आणि चांदी 9,063 रुपयांनी महाग झाली आहे. या दरम्यान 29 जानेवारी रोजी सोन्याने 1.76 लाख रुपये आणि चांदीने 3.86 लाख रुपयांचा सर्वकालीन उच्चांक गाठला होता.

28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इझ्रायलचे इराणसोबत युद्ध सुरू झाल्यानंतर सातत्याने घसरण दिसून येत आहे. तेव्हापासून सोने 9,528 रुपयांनी आणि चांदी 27,217 रुपयांनी घसरली आहे.

ज्वेलर्सकडून सोने खरेदी करताना या 2 गोष्टी ध्यानात घ्या …

1. प्रमाणित सोनेच खरेदी करा: नेहमी ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स (BIS) चा हॉलमार्क असलेले प्रमाणित सोनेच खरेदी करा. हा क्रमांक अल्फान्यूमेरिक म्हणजे AZ4524 असा असू शकतो. हॉलमार्किंगमुळे सोने किती कॅरेटचे आहे हे कळते.
2. किंमत तपासा: सोन्याचे योग्य वजन आणि खरेदीच्या दिवशी त्याची किंमत अनेक स्त्रोतांकडून (उदा. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशनची वेबसाइट) तपासा. सोन्याचा भाव 24 कॅरेट, 22 कॅरेट आणि 18 कॅरेटनुसार वेगवेगळा असतो.

खऱ्या चांदीची ओळख करण्याचे 4 मार्ग

मॅग्नेट टेस्ट: खरी चांदी चुंबकाला चिकटत नाही. जर चिकटली तर ती बनावट आहे.

आईस टेस्ट: चांदीवर बर्फ ठेवा. खऱ्या चांदीवर बर्फ वेगाने वितळतो.

स्मेल टेस्ट: खऱ्या चांदीला वास येत नाही. बनावट चांदीला तांब्यासारखा वास येतो.

क्लॉथ टेस्ट: चांदीला पांढऱ्या कपड्याने घासा. जर काळा डाग आला तर ती खरी आहे.

रशियाचे मिलिटरी ट्रान्सपोर्ट प्लेन An-26 मंगळवारी क्रिमियामध्ये क्रॅश झाले. यात 23 प्रवासी आणि 6 क्रू सदस्य होते. सर्वांचा जागीच मृत्यू झाला. रशियन वृत्तसंस्था तासच्या मते, आधी विमानाचा संपर्क तुटला होता. नंतर ते खडकावर आदळून दुर्घटनाग्रस्त झाले.

प्राथमिक तपासानुसार, अपघाताचे कारण तांत्रिक बिघाड असल्याचे मानले जात आहे. याची अधिकृत पुष्टी अद्याप झालेली नाही. प्रकरणाचा तपास सुरू आहे. An-26 विमान सोव्हिएत काळातील लष्करी वाहतूक विमान आहे. ते अँटोनोव्ह कंपनीने बनवले होते. याचे पहिले उड्डाण 1969 मध्ये झाले होते.

याचा वापर सैनिक, शस्त्रे आणि लष्करी साहित्य वाहून नेण्यासाठी केला जातो. यात एकाच वेळी डझनभर सैनिक किंवा जड मालवाहू वस्तू नेल्या जाऊ शकतात.

या विमानाचे वैशिष्ट्य आहे की ते लहान आणि खराब धावपट्टीवरूनही उड्डाण करू शकते. त्यामुळे याचा वापर दुर्गम आणि युद्धग्रस्त भागांमध्ये केला जातो. याच्या मागील मोठ्या मालवाहू दरवाज्यातून एअरड्रॉप ऑपरेशन्स देखील करता येतात.
50 वर्षांहून अधिक जुन्या डिझाइनमुळे त्याच्या सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. वेळोवेळी त्याचे अपघातही समोर आले आहेत. आजही अनेक देशांमध्ये हे विमान वापरले जात आहे, परंतु हळूहळू ते आधुनिक वाहतूक विमानांनी बदलले जात आहे.

नवी दिल्ली – नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात व्यावसायिक गॅस सिलिंडर महाग झाल्याने झाली आहे. सरकारी तेल कंपन्यांनी त्याचे दर 218 रुपयांपर्यंत वाढवले आहेत. गेल्या एका महिन्यापासून सुरू असलेल्या अमेरिका आणि इराण युद्धाचा फटका सर्वसामान्य नागरिकांनाही बसताना दिसून येत आहे. आखाती देशांतील संघर्षामुळे जगातील अनेक देशांत ऊर्जा संकट ओढावण्याची शक्यता आहे. भारतातही याचे पडसाद उमटण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. असं असतानाच आता भारतातील व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या दरात मोठी वाढ करण्यात आली आहे.

तेल विपणन कंपन्यांनी प्रमुख महानगरांमध्ये व्यावसायिक एलपीजी गॅस सिलिंडर्सच्या किमतीत १९५ रुपये ५० पैशांची वाढ केली आहे. ‘इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन लिमिटेड’च्या संकेतस्थळावर दिलेल्या माहितीनुसार, मुंबईमध्ये आता व्यावसायिक एलपीजी गॅस सिलिंडर्सची किरकोळ किंमत २ हजार ३१ रुपये, दिल्लीमध्ये २ हजार ७८ रुपये, कोलकाता इथं २ हजार २०८, आणि चेन्नईमध्ये २ हजार २४६ रुपये झाले आहेत.