खडकवासला निम्म्यावर; चार धरणांच्या साठ्यात 1.35 TMC घट

७ सप्टेंबरला गेल्या वर्षीएवढीच भरलेली धरणे, पण आता साठ्याची टक्केवारी गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 3.93 टक्के पॉइंटने कमी

पुणे : खडकवासला धरणसाखळीतील पाणीसाठ्याचे चित्र अवघ्या तीन आठवड्यांत लक्षणीय बदलले आहे. ७ सप्टेंबर रोजी खडकवासला, पानशेत, वरसगाव आणि टेमघर या चार धरणांमध्ये मिळून 29.13 TMC म्हणजे 99.94 टक्के पाणीसाठा होता. विशेष म्हणजे, त्याच दिवशी गेल्या वर्षीही चारही धरणांतील साठा 29.13 TMC म्हणजे 99.94 टक्के इतकाच होता. मात्र २८ सप्टेंबर रोजी सकाळी सहा वाजेपर्यंतचा अधिकृत साठा 27.78 TMC म्हणजे 95.30 टक्के इतका नोंदवला गेला आहे. यामुळे ७ सप्टेंबरच्या तुलनेत चार धरणांच्या एकूण साठ्यात 1.35 TMC घट झाली असून, गेल्या वर्षीच्या याच दिवसाच्या तुलनेत साठ्याची टक्केवारी 3.93 टक्के पॉइंटने कमी झाली आहे.

२८ सप्टेंबर रोजीच्या अधिकृत नोंदीनुसार, गेल्या वर्षी याच दिवशी धरणसाखळीत 28.92 TMC म्हणजे 99.23 टक्के साठा होता. यंदा तो 27.78 TMC इतका आहे. म्हणजेच गेल्या वर्षाच्या तुलनेत यंदा 1.14 TMCने कमी पाणीसाठा शिल्लक आहे.

खडकवासला धरण सर्वाधिक खाली

या संपूर्ण धरणसाखळीत सर्वाधिक लक्ष वेधून घेणारी बाब म्हणजे खडकवासला धरणाचा साठा निम्म्यावर आला आहे.

• १ सप्टेंबर : 1.97 TMC — 100 टक्के
• ७ सप्टेंबर : 1.97 TMC — 100 टक्के
• १३ सप्टेंबर : 1.69 TMC — 85.53 टक्के
• २८ सप्टेंबर : 0.99 TMC — 49.97 टक्के

म्हणजे १ ते २८ सप्टेंबर या कालावधीत खडकवासला धरणातील साठा 0.98 TMCने कमी झाला आहे.

इतर धरणांची स्थिती

२८ सप्टेंबरच्या सकाळी सहा वाजताच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार:

• पानशेत : 10.38 TMC — 97.50 टक्के
• वरसगाव : 12.70 TMC — 99.10 टक्के
• टेमघर : 3.71 TMC — 100 टक्के

यावरून स्पष्ट होते की खडकवासला धरणातील घट लक्षणीय असली, तरी पानशेत, वरसगाव आणि टेमघरमध्ये अजूनही तुलनेने मोठा साठा उपलब्ध आहे.

१ सप्टेंबरपासूनचे चित्र

खडकवासला धरणसाखळीतील अधिकृत आकडेवारीनुसार:

या आकडेवारीवरून दिसते की १ ते ७ सप्टेंबरदरम्यान एकूण साठ्यात घट नव्हती, मात्र त्यानंतर हळूहळू पाणीसाठा खाली येत गेला. १३ ते २८ सप्टेंबरदरम्यानच 1.08 TMCची घट झाली.

spillway विसर्ग किती?

अधिकृत आकडेवारीनुसार खडकवासला धरणाच्या spillwayमधून सोडलेल्या पाण्याचा संचयी आकडा:

• १ सप्टेंबर : 18.74 TMC
• ७ सप्टेंबर : 19.05 TMC
• १३ सप्टेंबर : 19.05 TMC
• २८ सप्टेंबर : 19.05 TMC

याचा अर्थ १ ते ७ सप्टेंबरदरम्यान spillwayमधून 0.31 TMC पाणी सोडले गेले, मात्र ७ सप्टेंबरनंतर २८ सप्टेंबरपर्यंत spillway विसर्गात वाढ झालेली नाही.

मग पाणी कमी कशामुळे?

उपलब्ध अधिकृत आकडेवारीवरून एवढे स्पष्ट होते की साठा कमी झाला आहे; मात्र ७ सप्टेंबरनंतर spillway विसर्ग वाढलेला नसल्याने साठ्यातील घट ही शहराच्या पाणीपुरवठा, कालव्यांद्वारे सोडलेले पाणी आणि धरणसाखळीतील नियमित वापर यांमुळे झाली असण्याची शक्यता अधिक आहे.

खडकवासला धरणाच्या दैनिक नोंदींमध्ये पुणे महापालिकेसाठीचा प्रवाह ६३० ते ६५० cusecsच्या आसपास कायम असल्याचे दिसते. तसेच NMRBCमार्गेही पाणी सोडले जात असल्याची नोंद आहे. त्यामुळे “धरणे भरली होती, मग साठा एवढा कसा कमी झाला?” हा प्रश्न आता अधिक ठळकपणे पुढे येत आहे.

गेल्या वर्षीपेक्षा जवळपास ४ टक्के पॉइंटने कमी

या वर्षी ७ सप्टेंबरला आणि गेल्या वर्षी ७ सप्टेंबरला धरणसाखळीतील साठा अगदी समान होता. तरी २८ सप्टेंबरपर्यंत परिस्थिती बदलली.

• यंदा : 95.30 टक्के
• गेल्या वर्षी : 99.23 टक्के

म्हणजेच साठ्याची टक्केवारी गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 3.93 टक्के पॉइंटने कमी झाली आहे.

ही आकडेवारी लक्षात घेता, खडकवासला धरणसाखळीतील पाणी कधी, किती आणि कशासाठी सोडले गेले, याचा दिवसनिहाय ताळेबंद जलसंपदा विभागाने स्पष्ट करावा, अशी मागणी आता पुढे येण्याची शक्यता आहे.