जिल्हाधिकारी कार्यालयाची अत्याधुनिक इमारत !
‘जिल्हाधिकारी’ तथा ‘जिल्हा दंडाधिकारी’ म्हणजे जिल्हयाचे प्रशासकीय प्रमुख! जिल्हयाचा प्रशासकीय कारभार चालवायचा तर ते कार्यालयही तसंच दिमाखदार हवं! पुणे जिल्हाधिकारी कार्यालयाची नवीन इमारत अत्याधुनिक आणि सुसज्ज असून ही इमारत पुण्याच्या शिरपेचात मानाचा तुरा म्हणावी अशी तयार झाली आहे. या भव्यदिव्य अशा नूतन इमारतीचं उद्घाटन दि. 7 ऑक्टोबर 2017 रोजी राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते आणि महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील, पुणे जिल्हयाचे पालकमंत्री गिरीष बापट, महापौर, लोकप्रतिनिधी, विभागीय आयुक्त चंद्रकांत दळवी, जिल्हाधिकारी सौरभ राव व अन्य मान्यवरांच्या प्रमुख उपस्थितीत झालं. जुन्या वास्तूचे नव्या वास्तूत रुपांतर होतानाच्या घडामोडी आणि हा दिमाखदार लोकार्पण सोहळा पाहण्याचा योग मला आला, ही भाग्याचीच गोष्ट… या वास्तूविषयी थोडसं…
जिल्हाधिकारी कार्यालयाची पर्यावरणपूरक ही नवीन भव्यदिव्य इमारत पाहताना जुनी इमारत डोळयांसमोर आली. जुनी इमारत सुमारे 125 वर्षांपुर्वीची कौलारु इमारत होती. पुण्याच्या वाढत्या लोकसंख्येबरोबरच वेळोवेळी होणारी बांधकामं, वाढणारं कामकाज, अभिलेखांची संख्या, नागरिकांची वाढणारी गर्दी तसंच वाहनांच्या पार्किंगची गंभीर समस्या यामुळं ही इमारत नव्यानं बांधणं गरजेचं होतं. तत्कालीन जिल्हाधिकारी चंद्रकांत दळवी यांनी आवारातील सर्व कार्यालयं एकाच छताखाली आणण्याच्या हेतुनं नविन प्रशासकीय इमारतीचा प्रस्ताव शासनाकडे सादर केला. या प्रस्तावास शासनाने सन 2009 मध्ये 42 कोटी 13 लाख रुपयांच्या खर्चाची प्रशासकीय मान्यता दिली. 1880 साली बांधण्यात आलेल्या हेरिटेज दर्जा दोनमध्ये समाविष्ठ असलेली इमारत धोकादायक झाली असल्याने हेरिटेज कमिटीमार्फत ती पाडण्याचा निर्णयही घेण्यात आला. मात्र जुन्या इमारतीची स्मृती राहील, या दृष्टीनं चौमुखी राजमुद्रा असणारं बांधकाम नविन इमारतीच्या रचनेत तसंच ठेवण्यात आलं. सन 2014 मध्ये या नियोजित प्रकल्पाचं भूमीपुजन तत्कालिन उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या हस्ते झालं. त्यानंतर या जागेतील कार्यालयांचे स्थलांतर करुन मार्च 2014 मध्ये शुभम सिव्हिल प्रोजेक्टस् या कंत्राटदाराकडून प्रत्यक्ष बांधकामास सुरुवातही झाली.
जिल्हाधिकारी कार्यालय आवारात अस्तित्वात असलेल्या 197 झाडांपैकी कमीत कमी झाडे बाधित होतील, याप्रमाणं इमारतीची संकल्पना करण्यात आली. तत्कालीन जिल्हाधिकारी चंद्रकांत दळवी, विकास देशमुख यांच्यासह सध्या कार्यरत जिल्हाधिकारी सौरभ राव यांनी वेळोवेळी पाठपुरावा केल्यामुळं ही भव्य व देखणी इमारत तीन वर्षातच उभी राहिली. या नवीन जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या इमारतीचे एकुण बांधकाम क्षेत्र 18 हजार 445 चौरस मीटर असुन, मुख्य इमारत ए व बी विंग जी +4 मजले व सी विंग केवळ 5 वा मजला अशी तब्बल 10 हजार 214 चौरस मीटर चटई क्षेत्राची आहे. तर केवळ पार्कींग करीता जी+3 मजल्यांची 7 हजार 766 चौ. मी. क्षेत्रफळाची स्वतंत्र इमारत बांधण्यात आली आहे. या बांधकामाचा नकाशा हरित इमारत संकल्पनेवर आधारीत आहे. हे बांधकाम केंद्र सरकारच्या गृह (GRIHA) संस्थेच्या हरित इमारतीसाठीच्या चार तारांकीत मानांकनाकरीता नोंदणीकृत आहे. बांधकामामध्ये पर्यावरण पुरक बांधकाम साहित्यांचाही वापर करण्यात आला आहे.
या इमारतीसाठी 66 कोटी 30 लाख रुपये खर्च झाला असुन, त्यातील 47 कोटी 50 लाख रुपये स्थापत्य कामासाठी तर अन्य रक्कमेत विद्युत सुविधा, अंतर्गत रस्ते, संरक्षक भिंत, अंतर्गत सुशोभिकरण व इतर सुविधा निर्माण करण्यात आल्या आहेत. इमारतीमध्ये 213 क्षमतेचे बहुउद्देशीय सभागृह, 109 आसन क्षमतेचे बैठक सभागृह तसेच व्हिडिओ कॉन्फरन्सींग सभागृहाचाही समावेश आहे. याबरोबरच अंतर्गत पाणी साठवण, अग्निरोधक यंत्रणा, लिफ्ट ची सोय करण्यात आलेली आहे. 200 चारचाकी व 1 हजार 96 दुचाकी गाड्यांच्या पार्कींगची व्यवस्थाही येथे करण्यात आली आहे. जिल्हाधिकारी यांच्यासह साधारणपणे 500 अधिकारी व कर्मचारी बसतील अशी व्यवस्था या इमारतीत करण्यात आली आहे. सुरक्षेच्या दृष्टिने 94 सीसीटिव्ही कॅमेरे इमारतीच्या अंतर्गत व बाह्य भागात बसविण्यात आलेले आहे.
नवीन इमारतीमध्ये जाणे हे प्रगतीचे लक्षण आहे. या नव्या सुसज्य इमारतीमध्ये लोकाभिमूख आणि गतीमान पध्दतीने काम व्हावे, तसेच सामान्य नागरिकांबद्दल संवेदनशीलता जपून नवी कार्यसंस्कृती निर्माण व्हावी, अशी अपेक्षा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या इमारतीच्या लोकार्पण सोहळ्यात व्यक्त केली. राज्याच्या मुख्यमंत्री यांनी व्यक्त केलेली ही अपेक्षा आणि नागरिकांप्रती असलेली लोकाभिमुख प्रशासनाची बांधिलकी जपण्यासाठी जिल्हा प्रशासन निश्चितच प्रयत्नशील राहील…..
-वृषाली पाटील (माहिती अधिकारी)
जिल्हा माहिती कार्यालय, पुणे
