पुण्याच्या वाढत्या प्रदूषणामागची कारणेही जाणून घ्या; वृक्षवल्ली आम्हा सोयरी वनचरे म्हणणाऱ्या पुण्यात मोठ मोठ्या वृक्षांवर घाव घालणाऱ्या चिनॉयसेठ यांना ढोस पाजून जा
सुतारदरा, तळजाईसह शहरातील टेकड्यांवर अतिक्रमण आणि खोदकामाचा प्रश्न गंभीर; कामबंदीचे आदेश, गुन्हे दाखल करण्याची आश्वासने, तरीही कारवाईचा पत्ता नाही!
पुणे, दि. १६ नोव्हेंबर २०२६ (शरद लोणकर ) :
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा साहेब, पुण्यात आपले स्वागत आहे! आपल्या दौऱ्यानिमित्त स्वागतसमारंभ, पुष्पगुच्छ आणि मान्यवरांची लगबग सुरू आहे. मात्र या स्वागताच्या धामधुमीत पुण्याच्या पर्यावरणाचे विदारक वास्तवही आपल्या निदर्शनास आणून देण्याची गरज निर्माण झाली आहे. आलाच आहात पुण्यात, तर शहरातील टेकड्यांची अवस्था, वाढते प्रदूषण आणि दिवसेंदिवस गंभीर बनत चाललेली वाहतूककोंडीही प्रत्यक्ष पाहून जा, असे जाहीर आवाहन करण्याची वेळ आता आली आहे.
पुणे हे विद्येचे माहेरघर, सांस्कृतिक राजधानी आणि निसर्गसंपन्न शहर म्हणून ओळखले जाते. मात्र गेल्या काही वर्षांत अनियंत्रित बांधकामे, डोंगरउतारांवरील एकास पाच रेशीओ चे बोगस कागदपत्रांद्वारे उल्लंघन करून होणारी खोदकामी , वाढते काँक्रीटीकरण आणि वाहनांच्या प्रचंड संख्येमुळे शहराच्या पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होत आहेत. शहराभोवतीच्या टेकड्या पुण्याची नैसर्गिक संपत्ती आहेत. परंतु याच टेकड्यांच्या अस्तित्वावर आज प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
विशेष म्हणजे केंद्रात, राज्यात आणि पुणे महापालिकेत भाजपचे राजकीय वर्चस्व असताना पुण्याच्या पर्यावरण रक्षणासाठी ठोस आणि परिणामकारक उपाययोजना का होत नाहीत, हा प्रश्नही उपस्थित होत आहे.

सुतारदऱ्यातील टेकडीफोडीचे वास्तव कोण दाखवणार?
कोथरूडमधील सुतारदरा परिसरातील सर्व्हे क्रमांक ११३/१ आणि ११३/२ येथील डोंगरउतारावर झालेल्या खोदकामाचा प्रश्न अलीकडेच ऐरणीवर आला आहे.
३१ ऑक्टोबर रोजी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून या प्रकरणाला वाचा फुटल्यानंतर ‘माय मराठी’ने संबंधित परिसराची प्रत्यक्ष स्थळपाहणी करून तीव्र डोंगरउतारावर यंत्रसामग्रीच्या साहाय्याने करण्यात येत असलेल्या खोदकामाचा प्रश्न उपस्थित केला होता.
संबंधित परिसरात पत्र्याचे कुंपण उभारण्यात आले होते. डोंगरउतारावरील खोदकामासाठी कोणत्या परवानग्या घेण्यात आल्या, विकास आराखड्यात या जमिनीचे वर्गीकरण काय आहे, नैसर्गिक उतारात किती बदल करण्यात आला आणि त्यातून पर्यावरणाचे किती नुकसान झाले, याबाबत चौकशी करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली.
या प्रकरणी महापालिकेकडे तक्रारी झाल्या. प्रशासनाने संबंधित काम थांबवण्याचे आदेशही दिले. मात्र कामबंदीचे आदेश दिल्यानंतर आधी झालेल्या नुकसानीबाबत कायदेशीर कारवाईचे पुढे काय झाले, हा प्रश्न अद्याप कायम आहे.
शहा साहेब, सुतारदऱ्यातील टेकडीफोडीचे वास्तव आणि महापालिकेने दिलेल्या आदेशांची सद्यस्थिती आपल्यासमोर मांडण्यासाठी पुण्यातील कोणते लोकप्रतिनिधी पुढाकार घेणार?
तळजाईच्या टेकडीवरील काँक्रीटीकरणाचाही प्रश्न गंभीर
सुतारदरा हे एकमेव उदाहरण नाही. पुण्याच्या दक्षिण भागातील तळजाई टेकडी परिसरातही डोंगरउतार, रस्ते, बांधकामे आणि काँक्रीटीकरणाच्या प्रश्नांवर सातत्याने चिंता व्यक्त केली जात आहे.
तळजाई ही पुण्याच्या पर्यावरणीय दृष्टीने महत्त्वाची टेकडी आहे. येथील नैसर्गिक उतार, वनसंपदा आणि पावसाचे पाणी वाहून जाण्याच्या मार्गांचे संरक्षण होणे आवश्यक आहे. मात्र डोंगरउतारावरील विकासकामे आणि बांधकामांच्या अनुषंगाने नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी होत आहे काय, याची तपासणी होणे गरजेचे आहे.
सुतारदरा आणि तळजाईबरोबरच बाणेर, कात्रज तसेच शहरातील अन्य टेकड्यांच्या संरक्षणाचाही प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.
शहराच्या विकासासाठी टेकड्यांचे अस्तित्वच धोक्यात येणार असेल, तर अशा विकासाचा पुणेकरांना नेमका काय उपयोग?
वंदना चव्हाण यांनी प्रशासनाला विचारला जाब
पुण्यातील टेकड्यांच्या संरक्षणासाठी माजी खासदार वंदना चव्हाण यांनी महापालिका आयुक्त नवल किशोर राम आणि शहर अभियंता अनिरुद्ध पावसकर यांची भेट घेऊन संबंधित प्रश्नांकडे प्रशासनाचे लक्ष वेधले होते.
सुतारदरा, तळजाई, बाणेर, कात्रज आणि अन्य भागांमध्ये होत असलेल्या टेकडीफोडीबाबत त्यांनी गंभीर चिंता व्यक्त केली.
टेकड्यांच्या संरक्षणासाठी अस्तित्वात असलेल्या कायदेशीर तरतुदींची कठोर अंमलबजावणी करावी, अन्यथा आंदोलनाचा मार्ग स्वीकारावा लागेल, असा इशाराही त्यांनी दिला होता.
मात्र केवळ तक्रारी, बैठका आणि निवेदने यापलीकडे प्रत्यक्ष कारवाई कितपत झाली, याचा हिशेब आता प्रशासनाने पुणेकरांसमोर ठेवण्याची गरज आहे.
५ नोव्हेंबरला गुन्हे दाखल करण्याची ग्वाही; मग पुढे काय झाले?
५ नोव्हेंबर रोजी पुणे महापालिकेच्या स्थायी समितीच्या बैठकीत सुतारदरा आणि तळजाई येथील टेकडीफोडीचा प्रश्न उपस्थित करण्यात आला होता.
स्थायी समिती सदस्य विशाल धनवडे यांनी उपस्थित केलेल्या मुद्द्यावर शहर अभियंता अनिरुद्ध पावसकर यांनी संबंधित प्रकरणांत गुन्हे दाखल करण्याची ग्वाही दिल्याची माहिती स्थायी समितीचे अध्यक्ष श्रीनाथ भिमाले यांनी पत्रकार परिषदेत दिली होती.
गंगाधाम परिसरातील टेकडीफोड प्रकरणाप्रमाणेच अन्य ठिकाणीही कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असे सांगण्यात आले होते.
मात्र १५ नोव्हेंबरपर्यंत सुतारदरा प्रकरणात गुन्हा दाखल झाल्याचा अधिकृत तपशील उपलब्ध झालेला नव्हता. १६ नोव्हेंबर रोजी या प्रकरणातील एफआयआरची अद्ययावत स्थिती प्रशासनाने स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.
कामबंदीचे आदेश देणारे आणि गुन्हे दाखल करण्याचे आश्वासन देणारे प्रशासन आता नेमके कोणाची वाट पाहत आहे? संबंधितांवर कारवाई करण्यात दिरंगाई का होत आहे?
पुण्याच्या प्रदूषणामागची कारणेही ऐकून घ्या!
पुण्यातील वायुप्रदूषणाचा प्रश्न दिवसेंदिवस गंभीर बनत आहे. शहरातील वाढती वाहनसंख्या, वाहतूककोंडी, बांधकामांमधून निर्माण होणारी धूळ, रस्त्यांवरील धूलिकण आणि कमी होत चाललेली हिरवाई या सर्वांचा शहराच्या पर्यावरणावर परिणाम होत आहे.
टेकड्यांचे नुकसान ही केवळ एका भूखंडाची किंवा एका भागाची समस्या नाही. शहराच्या नैसर्गिक पर्यावरणीय व्यवस्थेवर होणारा हा आघात आहे.
एकीकडे पर्यावरण संवर्धनाच्या घोषणा केल्या जातात, वृक्षारोपणाचे कार्यक्रम होतात आणि दुसरीकडे टेकड्यांवरील खोदकाम तसेच नियमबाह्य विकासकामांबाबत सातत्याने प्रश्न उपस्थित होत असतील, तर घोषणांमधील आणि प्रत्यक्ष कारवाईमधील अंतर स्पष्ट होते.
शहरातील प्रदूषण कमी करण्यासाठी महापालिका, राज्य शासन आणि संबंधित यंत्रणांनी नेमक्या कोणत्या उपाययोजना केल्या, किती निधी खर्च केला आणि त्यातून किती परिणाम साध्य झाला, याचाही आढावा घेण्याची गरज आहे.
पुण्याच्या वाहतूककोंडीचीही प्रत्यक्ष पाहणी करा!
पुण्याच्या पर्यावरणाबरोबरच वाहतुकीची समस्या अत्यंत गंभीर बनली आहे.
वाढती वाहनसंख्या, अपुरे रस्ते, रस्त्यांवरील अतिक्रमणे, विविध विकासकामांमुळे होणारे वाहतुकीतील अडथळे आणि वाहतूक व्यवस्थापनातील त्रुटी यामुळे नागरिकांना दररोज मनस्ताप सहन करावा लागत आहे.
सकाळी आणि सायंकाळी शहरातील अनेक प्रमुख मार्गांवर वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागतात. वाहतूककोंडीमुळे नागरिकांचा वेळ आणि इंधन वाया जाते. वाहनांचे उत्सर्जन वाढल्याने प्रदूषणाच्या समस्येतही भर पडते.
पुण्याच्या विकासाचे मोठमोठे आराखडे जाहीर होत असताना नागरिकांना सुरक्षित, सुलभ आणि वेळेत प्रवास करण्याची सुविधा उपलब्ध होत आहे काय, हा मूलभूत प्रश्न आहे.
शहा साहेब, पुण्यातील एखाद्या प्रमुख रस्त्यावर गर्दीच्या वेळेत प्रत्यक्ष पाहणी केली, तर पुणेकर रोज कोणत्या परिस्थितीतून प्रवास करतात, याची कल्पना येऊ शकेल.
आपल्या लाडक्या लोकप्रतिनिधींना कानमंत्र देऊन जा!
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्या पुणे दौऱ्यानिमित्त स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि पदाधिकारी त्यांच्या स्वागतासाठी उपस्थित राहत आहेत. राजकीय आणि संघटनात्मक कामकाजाच्या दृष्टीने अशा भेटी महत्त्वाच्या असू शकतात.
मात्र शहराच्या भवितव्याशी संबंधित प्रश्नही केंद्रीय नेतृत्वासमोर मांडणे ही लोकप्रतिनिधींची जबाबदारी नाही काय?
पुण्याच्या टेकड्या वाचवण्यासाठी, प्रदूषण कमी करण्यासाठी, वाहतूककोंडी सोडवण्यासाठी आणि महापालिकेच्या प्रशासनात उत्तरदायित्व निर्माण करण्यासाठी आपल्या पक्षाच्या लोकप्रतिनिधींना ठोस निर्देश देण्याची आवश्यकता आहे.
स्वागताचे पुष्पगुच्छ आणि सत्कारसोहळे यांना महत्त्व असेलही; परंतु पुणेकरांच्या दैनंदिन जीवनाशी संबंधित समस्यांना त्याहून अधिक महत्त्व देण्याची गरज आहे.
आयुक्त आणि शहर अभियंता उत्तर देणार का?
सुतारदरा आणि तळजाईसह पुण्यातील टेकडीफोडीच्या प्रकरणांवर महापालिका आयुक्त नवल किशोर राम आणि शहर अभियंता अनिरुद्ध पावसकर यांनी वस्तुस्थिती स्पष्ट करण्याची आवश्यकता आहे.
संबंधित भूखंडांवरील कामांना कोणत्या परवानग्या देण्यात आल्या होत्या? नियमभंग झाल्याचे आढळले आहे काय? कामबंदीच्या नोटिसांनंतर प्रत्यक्ष कोणती कारवाई झाली? नैसर्गिक उताराच्या नुकसानीचे मोजमाप झाले काय? आणि गुन्हे दाखल करण्याच्या आश्वासनानंतर प्रकरणांची सद्यस्थिती काय आहे?
या प्रश्नांची अधिकृत उत्तरे पुणेकरांना मिळाली पाहिजेत.
कारण टेकड्यांच्या संरक्षणाचा विषय केवळ पर्यावरणप्रेमी किंवा सामाजिक कार्यकर्त्यांपुरता मर्यादित नाही. तो पुण्याच्या भावी पिढ्यांच्या अस्तित्वाशी आणि शहराच्या जीवनमानाशी संबंधित आहे.
स्वागत जरूर करा; पण पुण्याचे वास्तवही दाखवा!
अमित शहा साहेब, पुण्याच्या विकासाचा वेग कायम राहिला पाहिजे, याबाबत दुमत नाही. मात्र विकासाच्या नावाखाली टेकड्या नाहीशा होणार, रस्त्यांवरील वाहतूक ठप्प होणार आणि प्रदूषणामुळे नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात येणार असेल, तर अशा विकासाच्या दिशेचाही विचार करण्याची वेळ आली आहे.
पुण्यात केंद्रीय गृहमंत्र्यांचे स्वागत जरूर आहे . परंतु त्याचवेळी सुतारदरा, तळजाई आणि शहरातील अन्य टेकड्यांच्या संरक्षणाचा प्रश्नही त्यांच्या निदर्शनास आणून द्यावा.
शहा साहेब, पुण्यात आलाच आहात तर शहरातील टेकड्यांची अवस्था पाहून जा, पुण्याच्या प्रदूषित होण्यामागची कारणे ऐकून जा, वाहतूककोंडीची परिस्थिती समजून घ्या आणि आपल्या लाडक्या लोकप्रतिनिधींना पुण्याच्या पर्यावरण रक्षणाचा कानमंत्र देऊन जा!
पुणेकरांना केवळ आश्वासने नकोत; त्यांना प्रत्यक्ष काम आणि त्याचा हिशेब हवा आहे.
माय मराठी — महाराष्ट्राचा आवाज जगभर

