४० ते ५० फूट खोल पाण्याच्या टाकीत कोसळला बालक; १० दिवसांनी गुन्हा! महापालिकेचे अधिकारी मात्र कारवाईच्या कक्षेबाहेर का?

तळजाई दुर्घटनेतील अग्निशमन दलाच्या बचावकार्याचा व्हिडिओ आणि जवानाचा बाईट माय मराठीकडे; आठवीत शिकणाऱ्या मुलाचे पोलीस होण्याचे स्वप्न धोक्यात! उद्धव कांबळेंच्या तीन मागण्या — उच्च दर्जाचे उपचार, आयुष्याची नुकसानभरपाई आणि पाणीपुरवठा विभागातील जबाबदार अधिकाऱ्यांवर गुन्हा

पुणे | २४ ऑक्टोबर २०२६ | माय मराठी विशेष शोधवृत्त — भाग २

पुणे महानगरपालिकेच्या समान पाणीपुरवठा योजनेअंतर्गत तळजाई परिसरात उभारण्यात येत असलेल्या पाण्याच्या टाकीत सुमारे ४० ते ५० फूट खाली कोसळून एक अल्पवयीन मुलगा गंभीर जखमी झाल्याच्या दुर्घटनेत आता नवे तपशील समोर आले आहेत. १३ ऑक्टोबर रोजी घडलेल्या या दुर्घटनेतील अग्निशमन दलाच्या बचावकार्याचा व्हिडिओ आणि बचावकार्यातील जवानाचा बाईट माय मराठीला प्राप्त झाला आहे.

या दुर्घटनेत मुलाच्या दोन्ही पायांना गंभीर दुखापत झाली असून, त्याच्यावर भारती रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत. मुलाला भविष्यात कायमस्वरूपी शारीरिक मर्यादा राहण्याची भीती व्यक्त होत आहे.

धक्कादायक बाब म्हणजे दुर्घटना १३ ऑक्टोबर रोजी घडली असताना सहकारनगर पोलीस ठाण्यात गुन्ह्याची नोंद २३ ऑक्टोबर रोजी झाली. या काळात महापालिकेच्या संबंधित अधिकाऱ्यांनी काय केले, हा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे.

सार्वजनिक प्रकल्पातील संभाव्य सुरक्षाविषयक निष्काळजीपणासाठी कंत्राटदाराबरोबर महापालिकेच्या जबाबदार अधिकाऱ्यांचीही चौकशी व्हावी, अशी मागणी स्थानिक कार्यकर्ते उद्धव लहू कांबळे यांनी केली आहे.

१३ ऑक्टोबर : खोल टाकीत कोसळलेल्या मुलासाठी बचावमोहीम

तळजाई येथील बायोगॅस प्रकल्पाजवळ समान पाणीपुरवठा योजनेच्या पाण्याच्या टाकीचे काम सुरू होते.

१३ ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी सुमारे साडेसहा वाजता एक अल्पवयीन मुलगा या टाकीत कोसळला. उपलब्ध माहितीनुसार, तो सुमारे ४० ते ५० फूट खाली पडला होता.

मुलाच्या आईने दिलेल्या फिर्यादीनुसार, स्थानिक रहिवासी उद्धव लहू कांबळे यांनी अग्निशमन दलाला फोन करून घटनेची माहिती दिली.

त्यानंतर अग्निशमन दलाचे जवान घटनास्थळी दाखल झाले आणि त्यांनी बचावकार्य करून मुलाला बाहेर काढले.

या बचावकार्याच्या व्हिडिओमध्ये अंधाऱ्या, अरुंद जागेत जवान टॉर्चच्या प्रकाशात काम करताना दिसतात. या घटनेच्या दिवशीचा अग्निशमन जवानाचा व्हिडिओ बाईटही माय मराठीला प्राप्त झाला आहे.

मात्र टाकीची अधिकृत खोली, बचावकार्याचा कालावधी आणि जवानाने दिलेल्या प्रतिक्रियेतील नेमके तपशील अग्निशमन दलाच्या नोंदींमधून पडताळणे आवश्यक आहे.

आठवीतील मुलाचे पोलीस होण्याचे स्वप्न धोक्यात

दुर्घटनेत जखमी झालेला मुलगा आठवीत शिकत होता. त्याला मोठेपणी पोलीस व्हायचे होते, अशी माहिती उद्धव कांबळे यांनी दिली आहे.

मात्र या दुर्घटनेत त्याच्या दोन्ही पायांना गंभीर दुखापत झाली आहे. टाचांच्या भागात आणि कमरेलाही इजा झाल्याची माहिती माय मराठीला मिळाली आहे.

मुलाच्या भविष्यातील शारीरिक क्षमतेवर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त होत असली, तरी अपंगत्वाबाबत अंतिम वैद्यकीय प्रमाणपत्र उपलब्ध नाही.

त्यामुळे सध्या सुरू असलेल्या उपचारांबरोबर भविष्यातील वैद्यकीय पुनर्वसन आणि शिक्षणाच्या संधींचाही विचार होणे आवश्यक आहे.

२३ ऑक्टोबर : अखेर सहकारनगर पोलिसांत गुन्हा

माय मराठीला प्राप्त झालेल्या FIR नुसार, सहकारनगर पोलीस ठाण्यात गुन्हा क्रमांक ०३९३/२०२६ हा २३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रात्री १२ वाजून २८ मिनिटांनी नोंदवण्यात आला.

भारतीय न्याय संहिता कलम १२५(ब) आणि ३(५) अंतर्गत एल अँड टी कंपनीचे प्रकल्प व्यवस्थापक मनोहर मेहता आणि संबंधित कंत्राटदाराविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

या प्रकरणाचा तपास पोलीस उपनिरीक्षक महेश शिवाजी मोरे यांच्याकडे सोपवण्यात आला आहे.

FIR मध्ये मुलाच्या आईने बांधकामस्थळी आवश्यक सुरक्षाव्यवस्था नसल्याचा आरोप केला आहे.

मात्र या आरोपांची सत्यता आणि संबंधित व्यक्तींची फौजदारी जबाबदारी तपास व न्यायालयीन प्रक्रियेत निश्चित होईल.

दुर्घटनेनंतर नऊ दिवसांत महापालिकेने काय केले?

१३ ऑक्टोबरच्या सायंकाळी दुर्घटना घडली आणि २३ ऑक्टोबरच्या मध्यरात्रीनंतर गुन्हा नोंदवण्यात आला.

या मधल्या काळात महापालिकेच्या पाणीपुरवठा विभागाला दुर्घटनेची माहिती कधी मिळाली? संबंधित अधिकाऱ्यांनी अपघातस्थळाची पाहणी केली का? कंत्राटदाराला कारणे दाखवा नोटीस बजावली का? पोलिसांना दुर्घटनेची माहिती कोणत्या दिवशी देण्यात आली?

FIR मध्ये पोलिसांना २३ ऑक्टोबर रोजी मध्यरात्री माहिती मिळाल्याची नोंद आहे. त्यामुळे पोलिसांनी माहिती असूनही नऊ दिवस गुन्हा नोंदवला नाही, असा निष्कर्ष सध्या काढता येत नाही.

मात्र महापालिकेच्या अधिकाऱ्यांना दुर्घटनेची माहिती कोणत्या दिवशी मिळाली आणि त्यांनी तत्काळ काय कार्यवाही केली, याची चौकशी होणे आवश्यक आहे.

उद्धव कांबळे यांच्या तीन मागण्या

या दुर्घटनेनंतर अग्निशमन दलाला मदतीसाठी बोलावणारे स्थानिक कार्यकर्ते उद्धव लहू कांबळे यांनी मुलाच्या भविष्यासाठी तीन महत्त्वाच्या मागण्या केल्या आहेत.

पहिली मागणी — मुलाला उच्च दर्जाचे वैद्यकीय उपचार मिळावेत.

मुलाच्या गंभीर दुखापती लक्षात घेऊन आवश्यक असल्यास अधिक प्रगत वैद्यकीय सुविधांनी युक्त रुग्णालयात तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली उपचार करण्यात यावेत. शस्त्रक्रिया, पुनर्वसन आणि पुढील वैद्यकीय खर्चाची व्यवस्था करण्यात यावी.

दुसरी मागणी — मुलाच्या संपूर्ण भवितव्याची नुकसानभरपाई द्यावी.

मुलाचे शिक्षण, भविष्यातील रोजगाराच्या संधी, शारीरिक मर्यादा, उपचार आणि पुनर्वसन यांचा विचार करून दीर्घकालीन नुकसानभरपाई निश्चित करण्यात यावी.

माय मराठीनेही पहिल्या वृत्तात मुलाच्या पुढील किमान ५० वर्षांच्या आयुष्याचा विचार करून नुकसानभरपाई निश्चित करण्याची मागणी मांडली होती.

तिसरी मागणी — महापालिकेच्या जबाबदार अधिकाऱ्यांवरही गुन्हा दाखल करावा.

दुर्घटना महापालिकेच्या प्रकल्पस्थळी घडली असल्यामुळे प्रथम पाणीपुरवठा विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची जबाबदारी तपासली पाहिजे, अशी कांबळे यांची मागणी आहे.

कंत्राटदार किंवा त्याच्या कर्मचाऱ्यांवरच गुन्हा दाखल करून महापालिकेच्या अधिकाऱ्यांना जबाबदारीतून मुक्त करता येणार नाही, अशी भूमिका त्यांनी मांडली आहे.

पाणीपुरवठा प्रमुख नंदकिशोर जगताप यांची भूमिका काय?

या प्रकरणात महापालिकेचे पाणीपुरवठा विभागप्रमुख नंदकिशोर जगताप यांच्या प्रशासकीय भूमिकेबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

दुर्घटनेची माहिती त्यांना कधी मिळाली? संबंधित अभियंत्यांकडून त्यांनी अहवाल मागवला होता का? टाकीच्या सुरक्षेची पाहणी झाली होती का? दुर्घटनेनंतर त्यांनी महापालिका आयुक्तांना काय माहिती दिली?

या संदर्भात प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी माय मराठीकडून जगताप यांच्याशी वारंवार दूरध्वनीवर संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. मात्र वृत्त तयार करेपर्यंत प्रतिसाद मिळालेला नाही.

त्यांच्या किंवा अन्य अधिकाऱ्यांच्या फौजदारी जबाबदारीबाबत निष्कर्ष काढण्यासाठी त्यांच्या विशिष्ट कर्तव्यांचे, कृतींचे आणि उपलब्ध पुराव्यांचे परीक्षण आवश्यक आहे.

बचावकार्याचा व्हिडिओ, अग्निशमन जवानाचा बाईट व FIR कागदपत्रे : माय मराठी विशेष.

ठेकेदारावर गुन्हा दाखल; महापालिका अधिकारी जबाबदारीतून मुक्त का?

महापालिकेचा प्रकल्प खासगी कंत्राटदाराकडून राबवला जात असला, तरी कामाच्या देखरेखीचे आणि सुरक्षा अटींच्या पालनाचे प्रशासकीय नियोजन महापालिकेकडून केले जाते.

या प्रकल्पात कोणत्या अधिकाऱ्यांकडे देखरेखीची जबाबदारी होती? कामाच्या तपासणीच्या नोंदी उपलब्ध आहेत का? टाकीच्या उघड्या भागाभोवती कोणते संरक्षण असणे अपेक्षित होते?

या प्रश्नांची उत्तरे मिळाल्याशिवाय दुर्घटनेला कारणीभूत ठरलेल्या संभाव्य निष्काळजीपणाचे संपूर्ण चित्र स्पष्ट होणार नाही.

कंत्राटदारावर गुन्हा दाखल झाल्याने महापालिकेच्या संबंधित अधिकाऱ्यांच्या भूमिकेची चौकशी करण्याची गरज संपत नाही.

आयुक्त नवल किशोर राम यांनी स्वतंत्र चौकशी करावी

महापालिका आयुक्त नवल किशोर राम यांना दुर्घटनेची सविस्तर माहिती अधिकृतपणे देण्यात आली आहे का, हेही स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.

दुर्घटनेनंतर संबंधित प्रकल्पावरील सुरक्षा व्यवस्था तपासण्यात आली का? अन्य पाण्याच्या टाक्यांच्या कामांबाबत विशेष तपासणीचे आदेश देण्यात आले आहेत का?

या संपूर्ण प्रकरणाची स्वतंत्र आणि कालमर्यादित विभागीय चौकशी व्हावी, अशी माय मराठीची मागणी आहे.

आरोपींना अटक झाली का?

FIR नोंदवण्यात आल्याची कागदपत्रांवरून पुष्टी झाली आहे. मात्र आरोपींची अटक, नोटीस किंवा चौकशीची सद्यस्थिती याबाबत अधिकृत पुष्टी अद्याप उपलब्ध नाही.

त्यामुळे पोलिसांनी या प्रकरणातील तपासाची सद्यस्थिती स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.

आयुक्तसाहेब, एका मुलाच्या भविष्याची जबाबदारी कोण घेणार?

तळजाईतील ही दुर्घटना केवळ एका बांधकामस्थळावरील अपघात नाही. ती सार्वजनिक प्रकल्पातील सुरक्षाव्यवस्था, कंत्राटदारांवरील देखरेख आणि महापालिकेच्या प्रशासकीय जबाबदारीशी संबंधित आहे.

आठवीत शिकणाऱ्या आणि पोलीस होण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या मुलाला गंभीर दुखापत झाली आहे. त्याच्या भविष्यातील संधी सुरक्षित राहाव्यात, यासाठी केवळ सध्याचे उपचार पुरेसे नाहीत.

मुलाला उच्च दर्जाचे उपचार, संपूर्ण आयुष्याचा विचार करून नुकसानभरपाई आणि दुर्घटनेला जबाबदार असल्याचे पुराव्यांवरून निष्पन्न होणाऱ्या अधिकारी व कंत्राटदारांवर कठोर कायदेशीर कारवाई — या तीन मागण्यांबाबत महापालिका आयुक्तांनी स्पष्ट भूमिका जाहीर करावी.

टाकीवर ठेवलेले प्लायवूड तुटले अन् मुलगा ४० ते ५० फूट खाली कोसळला; अग्निशमन जवानाचा महत्त्वपूर्ण खुलासा

तळजाई येथील पाण्याच्या टाकीत अल्पवयीन मुलगा नेमका कसा पडला, याबाबत आता बचावकार्यात सहभागी असलेल्या जनता अग्निशामक केंद्राचे जवान राजेश कांबळे यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

राजेश कांबळे यांनी सांगितलेल्या माहितीनुसार, दुर्घटनेच्या वेळी मुले पाण्याच्या टाकीच्या वर खेळत होती. टाकीच्या उघड्या भागावर प्लायवूड ठेवण्यात आले होते. खेळताना संबंधित मुलाचा पाय या प्लायवूडवर पडला आणि ते तुटल्याने मुलगा थेट सुमारे ४० ते ५० फूट खोल टाकीत कोसळला.

टाकीत पाणी नव्हते. दुर्घटनेची माहिती मिळाल्यानंतर अग्निशमन दलाने घटनास्थळी धाव घेऊन मुलाला बाहेर काढले.

या घटनेबाबत बोलताना राजेश कांबळे यांनी मुलाचा जीव वाचल्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.

“मुलाचा जीव वाचला, हे आमच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. बाकी मी काही बोलू शकत नाही,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.

प्लायवूडचे आच्छादन म्हणजे पुरेशी सुरक्षा होती का?

राजेश कांबळे यांनी दिलेल्या माहितीनंतर या दुर्घटनेतील सुरक्षाव्यवस्थेबाबत आणखी गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

४० ते ५० फूट खोल टाकीच्या उघड्या भागावर प्लायवूड का ठेवण्यात आले होते? ते तात्पुरते आच्छादन होते की मान्यताप्राप्त सुरक्षा व्यवस्था? त्याची वजन सहन करण्याची क्षमता तपासण्यात आली होती का?

टाकीच्या परिसरात लहान मुलांना प्रवेश करता येऊ नये यासाठी संरक्षक कुंपण किंवा बॅरिकेड्स होते का? या सर्व बाबींची चौकशी आवश्यक आहे.

सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे टाकीच्या कामावर देखरेख करणाऱ्या महापालिका अधिकारी आणि कंत्राटदाराने या ठिकाणची सुरक्षा तपासली होती का?

जनता अग्निशामक केंद्राचे जवान राजेश कांबळे यांनी दिलेली माहिती ही दुर्घटनेच्या परिस्थितीचा महत्त्वाचा संदर्भ असून, प्लायवूडची स्थिती आणि सुरक्षेतील संभाव्य त्रुटींची जबाबदारी अधिकृत तपासातून निश्चित करणे आवश्यक आहे.

संपादकीय नोंद : महापालिका अधिकाऱ्यांच्या जबाबदारीची निष्पक्ष चौकशी होणे आवश्यक आहे. संबंधितांचे अधिकृत स्पष्टीकरण मिळाल्यास ते प्रसिद्ध करण्यात येईल.