पुणे, दि. ५ नोव्हेंबर २०२६ :
महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दी वर्षानिमित्त त्यांच्या विचारांचा, सामाजिक समतेच्या लढ्याचा आणि शिक्षण व प्रबोधनाच्या कार्याचा जागर करण्याच्या उद्देशाने पुण्यात महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाच्या सहकार्याने भव्य शाहिरी जलसा कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. ‘महात्मा ज्योतिबा – वारसा प्रबोधनाचा…’ या मध्यवर्ती संकल्पनेतून साकारलेल्या या कार्यक्रमाने शाहिरी कलेच्या माध्यमातून महात्मा फुले यांच्या विचारांना उजाळा दिला .
गुरुवार, दि. ५ नोव्हेंबर रोजी सायंकाळी ५ वाजता मंगळवार पेठेतील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सांस्कृतिक भवन, माळधक्का चौक येथे हा कार्यक्रम उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाला. कार्यक्रमाला विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि सार्वजनिक क्षेत्रांतील मान्यवरांची उपस्थिती लाभली. नव्या पिढीपर्यंत गीतांच्या माध्यमातून महात्मा फुले यांचे विचार पोहोचविण्याचा प्रयत्न या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून करण्यात आला.
कार्यक्रमाच्या मंचावर प्रमुख पाहुणे म्हणून ॲड. मुरलीधर कचरे, कार्याध्यक्ष, दिव्यांग कल्याणकारी संस्था, तसेच मा. जान्हवी जानकर, अधीक्षक, सांस्कृतिक कार्य संचालनालय, श्री दिपकजी जगताप, अध्यक्ष माळी महासंघ हे उपस्थित होते.
महात्मा फुले यांच्या विचारांचा जागर
महात्मा ज्योतिराव फुले हे केवळ समाजसुधारक नव्हते, तर त्यांनी भारतीय समाजव्यवस्थेतील अन्यायकारक रूढी, विषमता, अज्ञान आणि सामाजिक शोषणाविरुद्ध आयुष्यभर संघर्ष केला. शिक्षण हे सामाजिक परिवर्तनाचे सर्वात प्रभावी साधन आहे, हा विचार त्यांनी कृतीतून समाजासमोर मांडला. स्त्रीशिक्षण, बहुजन समाजाचे शिक्षण, विधवा पुनर्विवाह, अस्पृश्यता निर्मूलन, शेतकरी आणि कष्टकरी वर्गाचे प्रश्न अशा अनेक विषयांवर त्यांनी केलेले कार्य आजही समाजाला दिशा देणारे आहे.
त्यांच्या विचारांचा हा वारसा केवळ पुस्तकांपुरता मर्यादित न राहता लोककला, शाहिरी, व्याख्याने आणि सामाजिक उपक्रमांच्या माध्यमातून जनसामान्यांपर्यंत पोहोचला पाहिजे, या भूमिकेतून या शाहिरी जलसा कार्यक्रमाची संकल्पना साकारण्यात आली. शाहिरी ही महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेतील प्रभावी कला आहे. पोवाडा, लोकगीते, संवाद आणि ओजस्वी सादरीकरण यांच्या माध्यमातून समाजमनाला विचार करायला लावण्याची ताकद या कलेत आहे. त्यामुळेच महात्मा फुले यांच्या विचारांचा प्रसार करण्यासाठी शाहिरी जलशाचे माध्यम निवडण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या ‘महात्मा ज्योतिबा वारसा प्रबोधनाचा…’ या संकल्पनेतून फुले दाम्पत्याने समाजाला दिलेला शिक्षण, समता, बंधुता आणि सामाजिक न्यायाचा संदेश नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. इतिहासातील महापुरुषांचे स्मरण करणे म्हणजे केवळ त्यांच्या प्रतिमेला अभिवादन करणे नव्हे, तर त्यांनी दाखविलेल्या मार्गावर चालण्याचा संकल्प करणे होय, हा विचार कार्यक्रमाच्या एकूण आयोजनातून अधोरेखित झाला.
मान्यवरांच्या उपस्थितीत कार्यक्रमाची सुरुवात
याशिवाय सामाजिक, सांस्कृतिक आणि सार्वजनिक क्षेत्रांतील अनेक मान्यवर, कार्यकर्ते, महिला प्रतिनिधी आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
कार्यक्रमाची प्रस्तावना संयोजक निलेशजी धायरकर यांनी केली. आपल्या प्रस्तावनेत त्यांनी कार्यक्रमामागील भूमिका, महात्मा फुले यांच्या विचारांचा समाजजीवनातील संदर्भ आणि शाहिरी जलशाच्या आयोजनामागील उद्देश स्पष्ट केला. महापुरुषांचे विचार पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्यासाठी अशा उपक्रमांची आवश्यकता असून, सामाजिक कार्य करणाऱ्या व्यक्ती आणि संस्थांच्या योगदानाला योग्य व्यासपीठ मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, अशी भूमिका या उपक्रमातून व्यक्त झाली.
कार्यक्रमाच्या निमित्ताने महात्मा फुले यांच्या सामाजिक परिवर्तनाच्या कार्याचा वेध घेताना आजच्या काळातही त्यांच्या विचारांची असलेली उपयुक्तता अधोरेखित करण्यात आली. समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत शिक्षण, सन्मान आणि संधी पोहोचविण्यासाठी प्रत्येकाने आपापल्या परीने योगदान देण्याची गरज असल्याचा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
शाहिरी जलशातून सामाजिक प्रबोधनाचा स्वर
कार्यक्रमाचे प्रमुख आकर्षण म्हणजे शाहिरी जलसा. प्रसिद्ध युवा शाहीर श्रीकांत शिर्के, सामाजिक कार्यकर्ते संदीप मोरे, सुरेश पवार आणि सहकलाकारांनी आपल्या सादरीकरणातून कार्यक्रमाला सांस्कृतिक उंची प्राप्त करून दिली. महाराष्ट्राच्या शाहिरी परंपरेतील ओजस्वीपणा, सादरीकरणातील प्रभावीपणा आणि लोककलेच्या माध्यमातून विचार मांडण्याची शैली यामुळे उपस्थितांना एका वेगळ्या सांस्कृतिक अनुभवाची अनुभूती मिळाली.
मंचीय कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन कु. कल्याणी रणसिंग यांनी केले. प्रस्तावना संयोजक निलेशजी धायरकर यांनी केली, तर उपस्थित मान्यवरांच्या मनोगतांमुळे कार्यक्रमाला वैचारिक अधिष्ठान प्राप्त झाले. कार्यक्रमाचे आभार प्रदर्शन श्री अक्षय मुळे यांनी केले.
शाहिरीचा निनाद, महात्मा फुले यांच्या विचारांचे प्रबोधन अशा त्रिवेणी संगमातून पुण्यातील हा शाहिरी जलसा कार्यक्रम उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाला.
