बांधकामे आणि पाडकामांना आठवड्यातून एक दिवस विश्रांती; हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी ११ उपाययोजनांचे महापालिका आयुक्तांना पत्र
मुंबई, २६ ऑक्टोबर २०२६ | माय मराठी प्रतिनिधी
देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईत वाढत्या वायुप्रदूषणाला आळा घालण्यासाठी संपूर्ण महानगरपालिका क्षेत्रातील बांधकामे आणि पाडकामे आठवड्यातून एक दिवस बंद ठेवण्यात यावीत, अशी महत्त्वपूर्ण सूचना राज्याचे सांस्कृतिक कार्यमंत्री तथा मुंबई उपनगराचे पालकमंत्री अॅड. आशिष शेलार यांनी केली आहे.
हिवाळ्यात हवेची गुणवत्ता आणखी खालावण्याची शक्यता लक्षात घेऊन बांधकामांमुळे निर्माण होणारी धूळ, वाहनांचे प्रदूषण, रस्त्यांवरील धूलिकण आणि उद्योगांमधून होणारे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी तातडीच्या तसेच दीर्घकालीन उपाययोजना राबवाव्यात, अशी मागणी शेलार यांनी मुंबई महापालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांच्याकडे पत्राद्वारे केली आहे.
शेलार यांनी महापालिकेला लिहिलेल्या चार पानी पत्रात मुंबईतील प्रदूषण नियंत्रणासाठी ११ महत्त्वपूर्ण उपाययोजना सुचविल्या आहेत.
आठवड्यातून एक दिवस बांधकामांना विश्रांती
मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर नवीन इमारती, पुनर्विकास प्रकल्प, पाडकामे आणि पायाभूत सुविधांची कामे सुरू आहेत. या कामांमुळे निर्माण होणारी धूळ वायुप्रदूषण वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकते.
या पार्श्वभूमीवर संबंधित घटकांशी चर्चा करून मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रात आठवड्यातून एक दिवस सर्व बांधकामे आणि पाडकामे बंद ठेवण्याचा निर्णय घ्यावा, अशी सूचना शेलार यांनी केली आहे.
यामुळे बांधकामांमधून होणारे प्रदूषण कमी करण्यास मदत होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला आहे.
मात्र, आठवड्यातील कोणत्या दिवशी बांधकामे बंद ठेवायची आणि या निर्णयाची अंमलबजावणी कशी करायची, याबाबत अद्याप अंतिम निर्णय झालेला नाही.
३,१६६ बांधकामस्थळांवर महापालिकेची देखरेख
मुंबईतील प्रदूषण नियंत्रणासाठी महापालिकेने सुरू केलेल्या उपाययोजनांचे शेलार यांनी स्वागत केले आहे.
महापालिकेच्या केंद्रीय हवा गुणवत्ता डॅशबोर्डद्वारे ३,१६६ बांधकाम प्रकल्पांवर देखरेख ठेवण्यात येत असल्याचे त्यांनी पत्रात नमूद केले आहे.
त्याचबरोबर विभागस्तरावरील तपासणी पथके, बांधकामाचा राडारोडा नियंत्रण व्यवस्था, बेकऱ्यांमध्ये स्वच्छ इंधनाचा वापर आणि दहा स्मशानभूमींमध्ये प्रदूषण नियंत्रण यंत्रणा बसविण्यासाठी महापालिकेने केलेल्या प्रयत्नांचा उल्लेखही त्यांनी केला आहे.
२०१७-१८ पासून मुंबईतील पीएम-१० धूलिकणांच्या प्रदूषणात सुमारे ४८ टक्क्यांनी घट झाल्याचे शेलार यांनी पत्रात नमूद केले असले, तरी हिवाळ्यातील प्रदूषणावर नियंत्रणासाठी आणखी व्यापक उपाययोजनांची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
हवेची गुणवत्ता खालावताच कठोर निर्बंध लागू करा
मुंबईसाठी स्वतंत्र श्रेणीबद्ध कृती आराखडा (Graded Response Action Plan) तयार करण्यात यावा, अशी मागणी शेलार यांनी केली आहे.
हवेची गुणवत्ता खालावल्यास प्रदूषणाच्या तीव्रतेनुसार पूर्वनिश्चित उपाययोजना लागू करण्याची व्यवस्था या आराखड्यात असावी.
मुंबईची भौगोलिक परिस्थिती, प्रदूषणाची कारणे आणि विविध भागांतील हवेच्या गुणवत्तेतील फरक लक्षात घेऊन हा आराखडा तयार करण्याची सूचना त्यांनी केली आहे.
रस्त्यांवरील धूळ रोखण्यासाठी विशेष मोहीम
मुंबईतील प्रमुख रस्त्यांवर उडणाऱ्या धुळीमुळे होणारे प्रदूषण कमी करण्यासाठी नियमित रस्ते धुणे आणि पाण्याची फवारणी करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
यासाठी पिण्याच्या पाण्याऐवजी प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा वापर करावा. वाहतुकीची वर्दळ असलेल्या रस्त्यांवर रात्रीच्या वेळी यांत्रिक पद्धतीने स्वच्छता करावी, असे शेलार यांनी सुचविले आहे.
रस्त्यांवरील खड्डे तातडीने दुरुस्त करणे आणि विविध कामांसाठी खोदलेले रस्ते वेळेत पूर्ववत करणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
कचरा जाळणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई
कचरा जाळणे, कचरा डेपोतील आगी आणि बांधकामाचा राडारोडा बेकायदेशीरपणे टाकणे यांसारख्या घटनांची नागरिकांना तत्काळ तक्रार करता यावी, यासाठी स्वतंत्र हेल्पलाइन आणि समाजमाध्यम खाते सुरू करावे, अशी सूचना करण्यात आली आहे.
या तक्रारींवर तत्काळ कारवाई करून दोषींवर दंडात्मक कारवाई करावी. तसेच कारवाईचा साप्ताहिक अहवाल सार्वजनिक करण्यात यावा, अशी मागणी शेलार यांनी केली आहे.
प्रदूषणाची तीव्रता अधिक असलेल्या ठिकाणी अँटी-स्मॉग गन आणि मिस्ट स्प्रेअरचा नियमित वापर करण्याची सूचनाही त्यांनी केली आहे.
धूर सोडणाऱ्या वाहनांना मुंबईत प्रवेश रोखा
मुंबई वाहतूक पोलीस आणि प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाच्या समन्वयातून मोठ्या प्रमाणावर धूर सोडणाऱ्या वाहनांवर कठोर कारवाई करावी, असे शेलार यांनी म्हटले आहे.
वाहनांच्या प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्रांची तपासणी वाढवावी. वैध पीयूसी प्रमाणपत्र नसलेल्या अवजड वाहनांना मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रात प्रवेश करण्यास आणि वाहतूक करण्यास प्रतिबंध घालावा, अशीही सूचना त्यांनी केली आहे.
या उपाययोजना मुंबई शहरापुरत्या मर्यादित न ठेवता संपूर्ण मुंबई महानगर प्रदेशात संबंधित स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहकार्याने राबविण्याची आवश्यकता त्यांनी व्यक्त केली आहे.
८७ बेकऱ्या स्वच्छ इंधनावर आणा
मुंबईतील उर्वरित ८७ बेकऱ्यांमध्ये लाकूड किंवा कोळशाचा वापर होत असल्याचे शेलार यांनी पत्रात नमूद केले आहे.
या बेकऱ्यांचे स्वच्छ इंधनावर रूपांतर करण्याची प्रलंबित प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करावी, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.
त्याचबरोबर बांधकामस्थळांवर सेन्सर-आधारित हवा गुणवत्ता निरीक्षण यंत्रणा बसविण्याची कार्यवाहीही तातडीने पूर्ण करण्याची सूचना करण्यात आली आहे.
उद्योगांकडून २० लाख टन कोळशाचा वापर
मुंबई महानगर प्रदेशातील उद्योग ऊर्जा आणि इंधनासाठी मोठ्या प्रमाणावर कोळशाचा वापर करतात, याकडे शेलार यांनी लक्ष वेधले आहे.
सेंटर फॉर सायन्स अँड एन्व्हायर्न्मेंटच्या अहवालाचा संदर्भ देत या प्रदेशातील उद्योगांकडून सुमारे २० लाख टन कोळशाचा वापर होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
उद्योगांनी स्वच्छ आणि हरित इंधनाकडे वळावे, यासाठी कमी व्याजदराची कर्जे, सरकारी करांमध्ये सवलती आणि हरित ऊर्जा निधीतून आर्थिक मदत उपलब्ध करून देण्याचा विचार करावा, असे त्यांनी सुचविले आहे.
सार्वजनिक आणि खासगी वाहतुकीचे विद्युतीकरण करण्यासाठीही प्रोत्साहनपर योजना राबविण्याची मागणी त्यांनी केली आहे.
मुंबईतील सर्व २६ विभागांमध्ये नागरिकांसोबत बैठका घ्या
प्रदूषण नियंत्रणासाठी नागरिकांचा सहभाग आवश्यक असल्याचे स्पष्ट करत मुंबईतील सर्व २६ प्रशासकीय विभागांमध्ये नागरिकांच्या संघटना, लोकप्रतिनिधी आणि संबंधित विभागांच्या बैठका घेण्याची सूचना शेलार यांनी केली आहे.
स्थानिक प्रदूषणाची कारणे शोधून त्या भागासाठी आवश्यक उपाययोजना निश्चित कराव्यात, असे त्यांनी म्हटले आहे.
तसेच प्रमुख उद्योगांच्या प्रतिनिधींसोबत स्वतंत्र बैठक घेऊन प्रदूषण नियंत्रणासाठी त्यांची तांत्रिक मदत आणि आर्थिक सहभाग मिळविण्याची सूचना करण्यात आली आहे.
प्रस्तावाची अंमलबजावणी कधी?
मुंबईतील वाढते बांधकाम प्रकल्प, वाहतुकीतील गर्दी आणि हवेच्या गुणवत्तेबाबत वाढती चिंता या पार्श्वभूमीवर आठवड्यातून एक दिवस बांधकामे बंद ठेवण्याचा शेलार यांचा प्रस्ताव चर्चेत आला आहे.
या प्रस्तावामुळे बांधकाम व्यवसाय, कामगार, विकासक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांवर कोणता परिणाम होऊ शकतो, याचाही विचार प्रशासनाला करावा लागणार आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे, सध्या हा प्रस्ताव महापालिका आयुक्तांना केलेली सूचना असून त्याची अंमलबजावणी सुरू झालेली नाही.
मुंबईकरांच्या आरोग्याचे संरक्षण करण्यासाठी वाढत्या वायुप्रदूषणावर नियंत्रण मिळविणे आवश्यक असताना शेलार यांच्या सूचनांवर मुंबई महापालिका नेमका कोणता निर्णय घेते, याकडे आता लक्ष लागले आहे.
— माय मराठी
महाराष्ट्राचा आवाज जगभर | mymarathi.net
