२०२६ च्या पहिल्या सहामाहीतील कामगिरीचा कंपनीचा दावा; १०० हून अधिक AI मॉडेल्सद्वारे फसवणुकीवर नियंत्रण, ४२ हजारांहून अधिक संशयास्पद क्रिप्टो पत्ते ब्लॅकलिस्ट
मुंबई, १६ ऑक्टोबर २०२६ : क्रिप्टोकरन्सी व्यवहारांमधील ऑनलाइन फसवणूक, बनावट गुंतवणूक योजना आणि फिशिंगच्या वाढत्या धोक्यांच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक क्रिप्टो एक्सचेंज Binance ने आपल्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित सुरक्षा यंत्रणेची कामगिरी जाहीर केली आहे. कंपनीच्या दाव्यानुसार, २०२६ च्या पहिल्या सहा महिन्यांत AI-सहाय्यित सुरक्षा प्रणालींमुळे जगभरातील ८० लाखांहून अधिक वापरकर्त्यांचे संरक्षण करण्यात मदत झाली. त्याचबरोबर अंदाजे ४.६ अब्ज अमेरिकी डॉलर, म्हणजे कंपनीने दिलेल्या रूपांतरणानुसार सुमारे ३८ हजार ६४० कोटी रुपयांचे संभाव्य आर्थिक नुकसान टाळण्यात आले.
Binance ने १४ ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीतून ही आकडेवारी समोर आली आहे. मात्र संभाव्य नुकसान टाळल्याची ही कंपनीची अंतर्गत गणना असून तिची स्वतंत्र पडताळणी झाल्याचा तपशील निवेदनात देण्यात आलेला नाही.
१०० हून अधिक AI मॉडेल्सकडून संशयास्पद व्यवहारांवर लक्ष
क्रिप्टो व्यवहारांमध्ये फसवणूक रोखण्यासाठी Binance कडून १०० हून अधिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता मॉडेल्सचा वापर करण्यात येत असल्याचे कंपनीने सांगितले.
ही यंत्रणा संशयास्पद लॉगइन, अनधिकृत व्यवहारांचे प्रयत्न, फिशिंग, बनावट क्रिप्टो पत्ते आणि फसवणुकीच्या संभाव्य हालचालींची तपासणी करते.
कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत ४२ हजारांहून अधिक घातक किंवा संशयास्पद क्रिप्टो पत्ते ब्लॅकलिस्ट करण्यात आले. तसेच दररोज १४ हजारांहून अधिक सुरक्षा इशारे वापरकर्त्यांना पाठवण्यात आले.
या प्रणालीकडून रिअल-टाइम जोखमीशी संबंधित सुमारे ८० ते ९० टक्के निर्णय घेतले जातात. अधिक गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये मानवी सुरक्षा तज्ज्ञांकडून अतिरिक्त पडताळणी केली जाते, असे कंपनीने नमूद केले.
खाते सुरक्षेसाठी आठ स्तरांचे संरक्षण
वापरकर्त्यांच्या खात्यांचे संरक्षण करण्यासाठी Binance ने आठ स्तरांची सुरक्षा यंत्रणा कार्यरत असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
यामध्ये ईमेल आणि ॲपद्वारे संशयास्पद हालचालींचे इशारे, ओटीपी पडताळणी, नवीन उपकरण किंवा असामान्य ठिकाणावरून लॉगइन झाल्यास अतिरिक्त तपासणी, पासकीद्वारे लॉगइन आणि चेहऱ्याद्वारे ओळख पडताळणी यांचा समावेश आहे.
खाते हॅक झाल्याचा संशय आल्यास सर्व उपकरणांमधून लॉगआउट करणे, संशयास्पद पैसे काढण्याचा व्यवहार रोखणे आणि अत्यंत गंभीर परिस्थितीत खात्यातून निधी काढण्याची सुविधा तात्पुरती बंद करणे, अशा उपाययोजनाही केल्या जातात.
कंपनीच्या मते, या उपायांमुळे सर्वसामान्य वापरकर्त्यांचे व्यवहार सुरळीत ठेवतानाच संशयास्पद हालचालींवर वेळेत हस्तक्षेप करता येतो.
आपत्कालीन परिस्थितीसाठी एक अब्ज डॉलर्सचा SAFU निधी
Binance ने जुलै २०१८ मध्ये स्थापन केलेल्या ‘सिक्युअर अॅसेट फंड फॉर युझर्स’ अर्थात SAFU निधीचाही उल्लेख केला आहे.
कंपनीच्या माहितीनुसार, या आपत्कालीन राखीव निधीचे मूल्य अंदाजे एक अब्ज डॉलर आहे.
प्लॅटफॉर्मवरील गंभीर सुरक्षाभंग किंवा विशिष्ट आपत्कालीन घटनांमुळे वापरकर्त्यांच्या मालमत्तेला फटका बसल्यास संबंधित परिस्थितीनुसार या निधीचा वापर केला जाऊ शकतो.
मात्र SAFU निधी म्हणजे प्रत्येक क्रिप्टो गुंतवणुकीला किंवा प्रत्येक प्रकारच्या फसवणुकीला नुकसानभरपाईची हमी नाही.
‘वापरकर्त्यांनीही सतर्क राहणे गरजेचे’ — एस. बी. सेकर
Binance चे आशिया-पॅसिफिक विभागप्रमुख एस. बी. सेकर यांनी सांगितले की, फसवणुकीमुळे होणारे आर्थिक नुकसान टाळणे विशेषतः भारतासारख्या बाजारपेठांमध्ये महत्त्वाचे आहे.
कंपनीची सुरक्षा यंत्रणा अनेक संशयास्पद व्यवहार ओळखू शकते. मात्र कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करायचे की नाही, पडताळणी कोड शेअर करायचा की नाही किंवा एखाद्या व्यवहाराला मंजुरी द्यायची की नाही, याचा अंतिम निर्णय वापरकर्त्यालाच घ्यावा लागतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
वापरकर्त्यांना संभाव्य फसवणुकीची माहिती मिळावी यासाठी Binance कडून सुरक्षा विषयक मार्गदर्शक लेख आणि Binance Academy अंतर्गत मोफत प्रशिक्षण उपलब्ध करून दिले जात असल्याचेही कंपनीने सांगितले.
भारतातील क्रिप्टो वापरकर्त्यांनी कोणती काळजी घ्यावी?
क्रिप्टोकरन्सी व्यवहार करताना बनावट गुंतवणूक योजना, खोटे नफा दाखवणारे संदेश, फिशिंग वेबसाइट, अज्ञात व्यक्तींनी पाठवलेल्या लिंक आणि बनावट ग्राहकसेवा प्रतिनिधींपासून सावध राहणे आवश्यक आहे.
ओटीपी, पासवर्ड, पासकी किंवा क्रिप्टो वॉलेटचा रिकव्हरी फ्रेज कोणाशीही शेअर करू नये. व्यवहार करण्यापूर्वी प्राप्तकर्त्याचा वॉलेट पत्ता आणि संबंधित प्लॅटफॉर्मची सत्यता तपासावी.
AI तंत्रज्ञानामुळे क्रिप्टो व्यवहारांच्या सुरक्षेत सुधारणा होत असल्याचा दावा Binance ने केला असला, तरी कोणतीही डिजिटल सुरक्षा प्रणाली संपूर्ण जोखीम संपवू शकत नाही. त्यामुळे तांत्रिक संरक्षणाबरोबरच वापरकर्त्यांची सतर्कता तितकीच महत्त्वाची आहे.
महत्त्वाची संपादकीय नोंद : ४.६ अब्ज डॉलर्सची रक्कम ही Binance ने जाहीर केलेल्या संभाव्य टाळलेल्या नुकसानीची आहे. प्रत्यक्ष चोरी झालेले पैसे परत मिळविल्याचा हा आकडा नाही.
