पुणे-मे महिन्यात घाऊक महागाई (WPI) वाढून 9.68% वर पोहोचली आहे. यापूर्वी एप्रिलमध्ये ती 8.26% होती. मे महिन्यात महागाई 43 महिन्यांत सर्वाधिक आहे. सप्टेंबर 2022 मध्ये ती 10.70% वर पोहोचली होती. वाणिज्य मंत्रालयाने आज म्हणजेच 15 जून रोजी घाऊक महागाईची आकडेवारी जाहीर केली आहे.
महागाई वाढण्याचे कारण म्हणजे दैनंदिन गरजेच्या वस्तू आणि इंधनाच्या किमती वाढणे हे आहे. याशिवाय, धान्य आणि तेलही महाग झाले आहे. खरं तर, अमेरिका आणि इराण यांच्यात साडेतीन महिन्यांपासून तणाव आहे. परिस्थिती सामान्य न झाल्यास महागाई आणखी वाढू शकते.
दैनंदिन गरजेच्या वस्तू, इंधन आणि विजेचे दर वाढले
दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंची (प्रायमरी आर्टिकल्स) महागाई 3.78% वरून वाढून 4.99% झाली.
खाद्यपदार्थांची (फूड इंडेक्स) महागाई 3.11% वरून वाढून 4.49% वर पोहोचली आहे.
इंधन आणि ऊर्जा क्षेत्रातील घाऊक महागाई दर 24.89% वरून वाढून 30.33% झाला आहे.
उत्पादित वस्तूंचा घाऊक महागाई दर 6.68% वरून वाढून 7.48% राहिला.
प्रायमरी आर्टिकल्स, ज्याचे वेटेज २२.६२% आहे. फ्यूल अँड पॉवरचे वेटेज १३.१५% आणि मॅन्युफॅक्चर्ड प्रॉडक्ट्सचे वेटेज सर्वाधिक ६४.२३% आहे. प्रायमरी आर्टिकल्सचे देखील चार भाग आहेत.
फूड आर्टिकल्स जसे की धान्य, गहू, भाज्या
नॉन-फूड आर्टिकल्समध्ये तेलबिया येतात
खनिजे
क्रूड पेट्रोलियम
मे महिन्यात किरकोळ महागाई ३.९३% राहिली
मे महिन्यात किरकोळ महागाई वाढून ३.९३% वर पोहोचली, जी एप्रिलमध्ये ३.४८% होती. गेल्या ५ महिन्यांत, किरकोळ महागाई रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या ४% च्या लक्ष्याच्या अगदी जवळ पोहोचण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) चा सामान्य माणसावर परिणाम
घाऊक महागाई दीर्घकाळ वाढलेली राहिल्यास त्याचा बहुतेक उत्पादन क्षेत्रांवर वाईट परिणाम होतो. जर घाऊक किंमत खूप जास्त काळ उच्च पातळीवर राहिली, तर उत्पादक त्याचा भार ग्राहकांवर टाकतात. सरकार केवळ करांद्वारे WPI नियंत्रित करू शकते.
उदाहरणार्थ, कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाल्यामुळे सरकारने इंधनावरील उत्पादन शुल्कात कपात केली होती. तथापि, सरकार कर कपात एका मर्यादेतच कमी करू शकते. WPI मध्ये धातू, रसायने, प्लास्टिक, रबर यांसारख्या कारखान्यांशी संबंधित वस्तूंना जास्त महत्त्व दिले जाते.
महागाई कशी मोजली जाते?
भारतात दोन प्रकारची महागाई असते. एक किरकोळ आणि दुसरी घाऊक महागाई असते. किरकोळ महागाई दर सामान्य ग्राहकांकडून दिल्या जाणाऱ्या किमतींवर आधारित असतो. याला ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) असेही म्हणतात. तर, घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) म्हणजे घाऊक बाजारात एक व्यावसायिक दुसऱ्या व्यावसायिकाकडून वसूल करतो त्या किमती.
महागाई मोजण्यासाठी विविध वस्तूंचा समावेश केला जातो. उदा. घाऊक महागाईमध्ये उत्पादित वस्तूंचा वाटा 63.75%, अन्नधान्यासारख्या प्राथमिक वस्तूंचा 22.62% आणि इंधन व ऊर्जा यांचा 13.15% असतो. तर, किरकोळ महागाईमध्ये अन्न आणि उत्पादनांचा सहभाग 45.86%, घरांचा 10.07% आणि इंधनासह इतर वस्तूंचाही सहभाग असतो.
