‘देशातील प्रत्येक जिल्हा नक्षलवादमुक्त झाला’; सीआरपीएफ जवानांच्या शौर्याचे कौतुक, अंतर्गत सुरक्षा मजबूत असेल तर बाह्य शत्रू यशस्वी होणार नाहीत, पंतप्रधानांचे प्रतिपादन
बस्तर (छत्तीसगड), दि. ८ नोव्हेंबर २०२६ (माय मराठी वृत्तसेवा) :
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी छत्तीसगडमधील बस्तर येथे केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या (सीआरपीएफ) कोब्रा जवानांसोबत दिवाळी साजरी केली. बस्तरमधील करणपूर येथील कोब्रा ऑपरेशन्स बेसमध्ये जवानांना संबोधित करताना त्यांनी नक्षलवादाविरोधातील कारवाई, देशाची अंतर्गत सुरक्षा आणि सरकारच्या धोरणांवर भाष्य केले. सशस्त्र नक्षलवाद्यांचा प्रभाव संपुष्टात आला असला तरी ‘वैचारिक नक्षलवाद्यां’चा धोका कायम असल्याचा दावा त्यांनी केला.
जंगलांमधील शस्त्रधारी नक्षलवाद्यांचा बंदोबस्त करण्यात आला आहे. मात्र, काही संघटना आणि राजकीय पक्षांमध्ये वैचारिक नक्षलवाद्यांनी शिरकाव केला असून, ते संविधान आणि लोकशाहीविरोधात लोकांना भडकवत आहेत, असा आरोप पंतप्रधानांनी केला.
अशा प्रवृत्तींची ओळख पटवून त्यांचा वैचारिक पातळीवर मुकाबला करण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी सांगितले.
‘नक्षलवादी गेले; पण धोका पूर्णपणे संपलेला नाही’
नक्षलवादाविरोधातील सुरक्षा दलांच्या कामगिरीचे कौतुक करताना पंतप्रधान मोदी यांनी सशस्त्र नक्षलवाद आणि त्यांनी उल्लेख केलेल्या ‘वैचारिक नक्षलवाद’ यांच्यात फरक असल्याचे सांगितले.
जंगलांमधील सशस्त्र नक्षलवाद्यांचा प्रभाव संपुष्टात आल्याचा दावा करताना त्यांनी काही राजकीय पक्ष आणि विविध संघटनांमध्ये नक्षलवादी विचारांचे समर्थक कार्यरत असल्याचा आरोप केला.
या व्यक्ती देशातील संविधानिक आणि लोकशाही संस्थांविरोधात असंतोष निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतात, असे मोदी म्हणाले.
देशाच्या सुरक्षेसाठी अशा प्रवृत्तींची ओळख पटविणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
मात्र, या आरोपांमध्ये कोणत्याही विशिष्ट राजकीय पक्षाचे किंवा संघटनेचे नाव घेतल्याची पुष्टी उपलब्ध नाही. हे पंतप्रधानांनी व्यक्त केलेले राजकीय मत असून, संबंधित संघटनांबाबतचे आरोप स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेले नाहीत.
‘२०२६ ची दिवाळी ऐतिहासिक; प्रत्येक जिल्हा नक्षलवादमुक्त’
पंतप्रधान मोदी यांनी २०२६ च्या दिवाळीला विशेष महत्त्व असल्याचे सांगितले.
गेल्या चार ते पाच दशकांपासून देशातील अनेक भागांत नक्षलवादामुळे हिंसाचार आणि असुरक्षिततेचे वातावरण होते. मात्र, आता देशातील प्रत्येक जिल्हा नक्षलवादाच्या प्रभावातून मुक्त झाल्याचा दावा त्यांनी केला.
हा बदल सुरक्षा दलांच्या शौर्यामुळे, सातत्यपूर्ण कारवाईमुळे आणि सरकारच्या धोरणांमुळे शक्य झाल्याचे ते म्हणाले.
लाखो नागरिकांना नक्षलवादाच्या भीतीतून मुक्त करण्यात यश मिळाल्याचे सांगत त्यांनी सुरक्षा दलांच्या जवानांचे अभिनंदन केले.
‘४७ वर्षांत प्रथमच वर्षभरात सीआरपीएफचा एकही जवान शहीद नाही’
पंतप्रधानांनी आपल्या भाषणात सीआरपीएफच्या कामगिरीबाबत एक महत्त्वाचा दावा केला.
गेल्या ४७ वर्षांत प्रथमच मागील एका वर्षात कर्तव्य बजावताना सीआरपीएफच्या एकाही जवानाचा मृत्यू झाला नसल्याचे त्यांनी सांगितले.
ही कामगिरी सुरक्षा दलांचे धैर्य, शिस्त, संयम आणि केंद्र सरकारच्या धोरणात्मक निर्णयांचे फलित असल्याचे मोदी म्हणाले.
नक्षलवादाविरोधातील मोहिमांमध्ये सुरक्षा दलांनी अनेक वर्षे मोठे बलिदान दिले आहे. जवानांनी केलेल्या त्यागामुळेच बस्तरसारख्या भागांमध्ये परिस्थिती बदलली असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
‘२००४ ते २०१३ मध्ये नक्षलवाद्यांपेक्षा अधिक जवान मारले गेले’
पूर्वीच्या केंद्र सरकारांच्या नक्षलवादविरोधी धोरणांवरही पंतप्रधान मोदी यांनी टीका केली.
२००४ ते २०१३ या कालावधीत नक्षलवादाविरोधातील संघर्षात मोठ्या संख्येने सुरक्षा जवानांना प्राण गमवावे लागले. काही वर्षांत मारल्या गेलेल्या नक्षलवाद्यांपेक्षा शहीद जवानांची संख्या अधिक होती, असा दावा त्यांनी केला.
तत्कालीन सरकारांनी नक्षलवादाला असाध्य समस्या मानल्यामुळे त्याविरोधात आवश्यक राजकीय इच्छाशक्ती दाखविली गेली नाही, अशी टीका त्यांनी केली.
२०१४ नंतर केंद्र सरकारने सुरक्षा, विकास आणि नक्षलवाद्यांच्या आर्थिक पुरवठ्यावर निर्बंध अशा विविध पातळ्यांवर उपाययोजना केल्याचे त्यांनी सांगितले.
दंतेवाडातील हल्ल्यांच्या आठवणींना उजाळा
छत्तीसगडमधील दंतेवाडा परिसरातील नक्षलवादी हिंसाचाराचा उल्लेख करताना मोदी यांनी सुरक्षा जवान आणि सामान्य नागरिकांनी भोगलेल्या परिस्थितीची आठवण करून दिली.
२०१० मध्ये दंतेवाडा येथे नक्षलवाद्यांनी केलेल्या भीषण हल्ल्यात ७६ सीआरपीएफ जवान शहीद झाले होते.
नक्षलवादाच्या हिंसाचारामुळे अनेक आदिवासी भागांतील सामान्य नागरिकांचे जीवनही विस्कळीत झाले होते.
अनेक गावांमध्ये निवडणूक प्रक्रियेवर दबाव टाकणे, नागरिकांना मतदानापासून रोखणे आणि विकासकामांना अडथळे निर्माण करणे असे प्रकार घडत असल्याचे पंतप्रधानांनी सांगितले.
या परिस्थितीत बदल घडवून आणण्यासाठी सुरक्षा दलांनी मोठ्या प्रमाणावर संघर्ष केल्याचे त्यांनी नमूद केले.
नक्षलवाद्यांच्या आर्थिक पुरवठ्यावर घाव घातल्याचा दावा
केंद्र सरकारने नक्षलवादी आणि फुटीरतावादी संघटनांच्या आर्थिक पुरवठ्यावर निर्बंध आणण्यासाठी महत्त्वाचे निर्णय घेतल्याचे मोदी म्हणाले.
बनावट चलनाच्या जाळ्याविरोधातील कारवाई आणि विविध आर्थिक स्रोतांवर नियंत्रण आणल्यामुळे नक्षलवाद्यांच्या पुरवठा व्यवस्थेला मोठा फटका बसल्याचा दावा त्यांनी केला.
केवळ सशस्त्र कारवाई करून नक्षलवादाचा सामना करता येत नाही. त्यासाठी सातत्यपूर्ण राजकीय इच्छाशक्ती, विकासकामे आणि सुरक्षा यंत्रणांमधील समन्वय आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
‘अंतर्गत सुरक्षा मजबूत असेल तर बाह्य शत्रू यशस्वी होणार नाहीत’
देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेचे महत्त्व स्पष्ट करताना पंतप्रधानांनी सुरक्षा दलांच्या जबाबदारीचा विशेष उल्लेख केला.
देशाची अंतर्गत सुरक्षा मजबूत असेल तर बाह्य शत्रूंना त्यांच्या उद्दिष्टांमध्ये यश मिळविणे कठीण होते. मात्र, अंतर्गत सुरक्षेत कमकुवतपणा निर्माण झाल्यास बाह्य शक्तींनाही डोके वर काढण्याची संधी मिळते, असे त्यांनी सांगितले.
सीमेवर भारतीय सशस्त्र दल देशाचे संरक्षण करतात, त्याचप्रमाणे देशांतर्गत सुरक्षा राखण्याचे महत्त्वाचे काम सीआरपीएफ आणि इतर सुरक्षा दलांचे जवान करतात, असे मोदी म्हणाले.
देशाची एकता आणि अखंडता टिकविण्यासाठी या जवानांनी केलेले बलिदान अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
‘तुम्ही सर्व माझ्या कुटुंबाचा भाग आहात’
दिवाळीच्या दिवशी कुटुंबीयांपासून दूर राहून कर्तव्य बजावणाऱ्या जवानांबद्दल पंतप्रधानांनी कृतज्ञता व्यक्त केली.
देशभरातील नागरिक दिवाळी साजरी करण्यासाठी आपल्या घरी जात असताना सुरक्षा दलांचे जवान मात्र देशाच्या संरक्षणासाठी विविध ठिकाणी तैनात असतात.
त्यामुळे जवानांसोबत दिवाळी साजरी करण्यासाठी आपण बस्तरमध्ये आलो असल्याचे मोदी यांनी सांगितले.
जवानांना आपल्या कुटुंबाचा भाग संबोधत त्यांनी त्यांच्या त्याग, समर्पण आणि देशसेवेबद्दल १४० कोटी भारतीयांच्या वतीने आभार मानले.
१३ व्यांदा सुरक्षा जवानांसोबत दिवाळी
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सलग तेराव्या वर्षी सुरक्षा दलांच्या जवानांसोबत दिवाळी साजरी केली.
यापूर्वी त्यांनी जम्मू-काश्मीर, लडाख, हिमाचल प्रदेश आणि देशातील विविध सीमावर्ती भागांत तैनात असलेल्या जवानांसोबत दिवाळी साजरी केली आहे.
यंदा त्यांनी नक्षलवादाविरोधातील कारवाईसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या बस्तरची निवड केली.
एकेकाळी नक्षलवादी हिंसाचाराचे केंद्र मानल्या जाणाऱ्या बस्तरमध्येच जवानांसोबत दिवाळी साजरी करणे ही सुरक्षा दलांच्या कामगिरीबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची संधी असल्याचे त्यांनी सांगितले.
बस्तरमधील बदलांचे पंतप्रधानांकडून कौतुक
बस्तरमधील बदललेल्या परिस्थितीचा उल्लेख करताना मोदी यांनी या परिसरात विकासकामांना गती मिळत असल्याचे सांगितले.
पूर्वी नक्षलवादामुळे अनेक भागांमध्ये सामान्य नागरिकांना भीतीच्या वातावरणात राहावे लागत होते. सुरक्षा दलांच्या मोहिमा, नक्षलवाद्यांचे आत्मसमर्पण आणि प्रशासनाच्या विकास उपक्रमांमुळे परिस्थितीत बदल होत असल्याचा दावा त्यांनी केला.
एकेकाळी हिंसाचारासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या बस्तरमध्ये आता विकासाच्या नव्या संधी निर्माण होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
नक्षलवाद संपल्याच्या दाव्याबरोबरच नवा राजकीय वाद?
बस्तरमधील पंतप्रधानांच्या भाषणातील ‘वैचारिक नक्षलवादी’ हा उल्लेख राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरला आहे.
सशस्त्र नक्षलवाद्यांविरोधातील सुरक्षा मोहिमेला मिळालेल्या यशाचा उल्लेख करताना पंतप्रधानांनी विविध संघटना आणि राजकीय पक्षांमधील कथित नक्षलवादी विचारांच्या समर्थकांवरही टीका केली.
मात्र, कोणत्या व्यक्ती किंवा संघटनांचा त्यांनी उल्लेख केला, याबाबत त्यांच्या भाषणात विशिष्ट नावे समोर आलेली नाहीत.
त्यामुळे पंतप्रधानांचे हे विधान सुरक्षा धोरणाबरोबरच वैचारिक आणि राजकीय चर्चेचाही विषय ठरण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, देशातील प्रत्येक जिल्हा नक्षलवादमुक्त झाल्याचा दावा पंतप्रधानांनी केला असला, तरी हा दावा आणि देशातील प्रत्यक्ष सुरक्षा परिस्थिती यांचे स्वतंत्र मूल्यमापन आवश्यक आहे.
बस्तरमधील जवानांसोबत दिवाळी साजरी करताना पंतप्रधान मोदी यांनी एकीकडे सुरक्षा दलांच्या शौर्याला सलाम केला, तर दुसरीकडे नक्षलवादाच्या वैचारिक स्वरूपाबाबत सावध राहण्याचे आवाहन केले.
माय मराठी वृत्तसेवा
महाराष्ट्राचा आवाज जगभर
