५० वंदे भारत स्लीपर ट्रेनसाठी ब्रेक, स्वयंचलित दरवाजे आणि डबे जोडणाऱ्या यंत्रणा; चेन्नईच्या रेल्वे कारखान्यात प्रत्येकी २४ डब्यांच्या गाड्यांची निर्मिती
नवी दिल्ली, २९ ऑक्टोबर २०२६ | माय मराठी वृत्तसेवा
भारतीय रेल्वेच्या महत्त्वाकांक्षी वंदे भारत स्लीपर रेल्वे प्रकल्पाला गती देण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने अमेरिकेतील वॅबटेक कॉर्पोरेशन (Wabtec Corporation) या कंपनीला सुमारे ८३९ कोटी रुपयांच्या विविध यंत्रणांच्या पुरवठ्याचे कंत्राट दिले आहे. या करारांतर्गत वंदे भारत स्लीपर गाड्यांसाठी अत्याधुनिक ब्रेक यंत्रणा, प्रवाशांच्या प्रवेशासाठी दरवाजे आणि डब्यांदरम्यान ये-जा करण्यासाठी आवश्यक जोडणी प्रणालींचा पुरवठा करण्यात येणार आहे.
वॅबटेक कंपनीने २७ ऑक्टोबर रोजी या करारांची घोषणा केली. सुमारे ९४ दशलक्ष अमेरिकी डॉलर मूल्याच्या या कंत्राटांमुळे लांब पल्ल्याच्या रेल्वे प्रवासातील सुरक्षितता वाढवणे, गाड्यांच्या देखभालीतील गुंतागुंत कमी करणे आणि रेल्वेसेवेची विश्वासार्हता सुधारणे अपेक्षित आहे.
वंदे भारत स्लीपरसाठी तीन महत्त्वाच्या यंत्रणा
वॅबटेक कंपनीला मिळालेल्या कंत्राटामध्ये तीन प्रमुख प्रणालींचा समावेश आहे.
ब्रेक यंत्रणा : रेल्वेगाडीचा वेग नियंत्रित करणे आणि आवश्यकतेनुसार सुरक्षितपणे गाडी थांबविण्यासाठी अत्याधुनिक ब्रेक प्रणाली पुरवली जाणार आहे.
दरवाजा प्रणाली : प्रवाशांच्या सुरक्षित प्रवेशासाठी आणि बाहेर पडण्यासाठी आवश्यक दरवाजे व त्यांच्याशी संबंधित यंत्रणांचा पुरवठा करण्यात येईल.
डब्यांमधील जोडणी प्रणाली : एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात प्रवासी व रेल्वे कर्मचारी सुरक्षितपणे जाऊ शकतील, अशा गँगवे प्रणाली उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत.
या यंत्रणांचा केवळ पुरवठाच नव्हे, तर रेल्वेगाड्यांमध्ये त्यांचे एकत्रीकरण, चाचण्या, कार्यान्वयन आणि तांत्रिक साहाय्याचाही करारात समावेश आहे.
चेन्नईत तयार होणार ५० वंदे भारत स्लीपर गाड्या
वंदे भारत स्लीपर प्रकल्पांतर्गत चेन्नईतील इंटिग्रल कोच फॅक्टरी (ICF) येथे ५० ट्रेनसेटची निर्मिती करण्यात येणार आहे. प्रत्येक ट्रेनसेटमध्ये २४ डबे असतील.
या गाड्या प्रामुख्याने लांब पल्ल्याच्या आणि रात्रीच्या प्रवासासाठी विकसित केल्या जात आहेत. सध्या दिवसा चालणाऱ्या वंदे भारत रेल्वेसेवेच्या संकल्पनेचा विस्तार करून प्रवाशांना रात्रीच्या प्रवासासाठी स्लीपर सुविधा उपलब्ध करून देणे हा या कार्यक्रमाचा उद्देश आहे.
गाड्यांची निर्मिती चेन्नईतील सरकारी रेल्वे कारखान्यात होणार असून वॅबटेकची भूमिका विशिष्ट उपकरणे आणि यंत्रणा पुरविण्यापुरती मर्यादित असेल. संपूर्ण रेल्वेगाड्या तयार करण्याचे कंत्राट या कंपनीला देण्यात आलेले नाही.
प्रवाशांच्या सुरक्षिततेवर विशेष भर
वंदे भारत स्लीपर गाड्यांमध्ये वापरण्यात येणाऱ्या ब्रेक, दरवाजे आणि डब्यांच्या जोडणी प्रणाली रेल्वेच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या मानल्या जातात.
या सर्व यंत्रणा एकमेकांशी सुसंगतपणे कार्यरत राहाव्यात, यासाठी रेल्वे प्रशासन, आयसीएफ आणि उपकरण पुरवठादार कंपन्यांमध्ये समन्वय आवश्यक आहे.
वॅबटेकच्या म्हणण्यानुसार नव्या प्रणालींमुळे देखभाल सुलभ होण्यास, रेल्वेगाड्या सेवेसाठी अधिक काळ उपलब्ध राहण्यास आणि प्रवाशांच्या सुरक्षिततेत सुधारणा होण्यास मदत होईल.
रेल्वे आधुनिकीकरणात वॅबटेकचा सहभाग
वॅबटेक ट्रान्झिटचे अध्यक्ष पास्कल श्वाइत्झर यांनी भारतीय रेल्वेच्या आधुनिकीकरणातील कंपनीच्या सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. मोठ्या रेल्वे प्रकल्पांच्या तांत्रिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी कंपनीची तंत्रज्ञान क्षमता आणि भारतातील उत्पादन व्यवस्था उपयुक्त ठरत असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
भारतातील रेल्वे, मेट्रो आणि इतर प्रवासी वाहतूक प्रकल्पांसाठी उपकरणे पुरविण्याच्या व्यवसायाचा विस्तार करण्यावर कंपनीचा भर आहे.
पहिली गाडी कधी तयार होणार?
या प्रकल्पातील २४ डब्यांच्या स्लीपर गाड्यांचे अंतिम डिझाइन नोव्हेंबर २०२६ मध्ये पूर्ण करण्याचे आयसीएफचे उद्दिष्ट असल्याचे वृत्त आहे. पहिली प्रोटोटाइप गाडी मे किंवा जून २०२७ पर्यंत तयार होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
मात्र वॅबटेकच्या या विशिष्ट कंत्राटातील उपकरणांच्या टप्प्याटप्प्याच्या पुरवठ्याचे सविस्तर वेळापत्रक आणि प्रत्येक यंत्रणेसाठी स्वतंत्र खर्चाची माहिती जाहीर करण्यात आलेली नाही.
एकूणच, वंदे भारत स्लीपर गाड्यांच्या निर्मितीसाठी आवश्यक प्रमुख सुरक्षा आणि परिचालन प्रणालींच्या खरेदीचा हा महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे. प्रत्यक्ष प्रवासी सेवेसाठी गाड्या उपलब्ध होण्यापूर्वी निर्मिती, तांत्रिक चाचण्या आणि आवश्यक मंजुरींची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे.
