गोदरेज प्रॉपर्टीजच्या अभ्यासातून उच्च उत्पन्न गटातील घरखरेदीदारांच्या बदलत्या अपेक्षा समोर; ७८ टक्के ग्राहकांना योग-ध्यानासाठी स्वतंत्र जागा हवी, तर ७६ टक्के ग्राहकांची मोठ्या बाल्कनीला पसंती
पुणे | माय मराठी प्रतिनिधी
पुण्यातील निवासी बांधकामांचा विस्तार वेगाने होत असताना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम घरखरेदीदारांच्या अपेक्षांमध्येही बदल होत असल्याचे एका खासगी अभ्यासातून समोर आले आहे. केवळ महागडी सदनिका, प्रशस्त क्षेत्रफळ किंवा प्रतिष्ठित परिसर यापेक्षा आरोग्यविषयक सुविधा, हिरवळ, मोकळ्या जागा आणि सामाजिक जीवनशैलीला ग्राहक अधिक महत्त्व देत असल्याचे या अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.
गोदरेज प्रॉपर्टीज लिमिटेडने प्रसिद्ध केलेल्या ‘द एलिव्हेटेड लिव्हिंग एडिट’ या पुणे आवृत्तीतील अहवालानुसार, सर्वेक्षणातील ७४ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी आरोग्य आणि कल्याणविषयक सुविधांना प्राधान्य दिले. तर ७८ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी निवासी प्रकल्पांमध्ये योग आणि ध्यानासाठी स्वतंत्र जागा असण्याला महत्त्व दिले आहे.
हा अभ्यास प्रामुख्याने आर्थिकदृष्ट्या सक्षम घरखरेदीदारांच्या अपेक्षांवर आधारित असल्याने त्याचे निष्कर्ष पुण्यातील सर्व घरखरेदीदारांना लागू होतात, असे म्हणता येणार नाही.
मोठ्या बाल्कनी, हिरवळ आणि मोकळ्या जागांना पसंती
कंपनीने जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, सर्वेक्षणातील ७६ टक्के प्रतिसादकर्त्यांना मोठी बाल्कनी असलेली घरे हवी आहेत. तर ७२ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी घराच्या परिसरातील हिरवळ आणि पर्यावरणपूरक वातावरणाला प्राधान्य दिले आहे.
याशिवाय ६८ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी सामुदायिक जीवनशैलीला आणि ६७ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी मनोरंजनात्मक सुविधांना महत्त्व दिले.
शाश्वत विकासाशी संबंधित वैशिष्ट्यांना ६४ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी, तर स्मार्ट-होम तंत्रज्ञानाला ६० टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी पसंती दर्शवल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
या निष्कर्षांवरून उच्च उत्पन्न गटातील ग्राहक घराच्या आतील सुविधांबरोबरच परिसरातील वातावरणालाही महत्त्व देत असल्याचे दिसते.
पुण्यात पुन्हा गुंतवणुकीस ७९ टक्के प्रतिसादकर्ते इच्छुक
अहवालानुसार, सर्वेक्षणातील ७९ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी पुण्यातील निवासी मालमत्ता क्षेत्रात पुन्हा गुंतवणूक करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे.
मात्र गुंतवणुकीची इच्छा आणि प्रत्यक्ष गुंतवणूक यांमध्ये फरक असतो. त्यामुळे या आकडेवारीवरून पुण्यातील संपूर्ण घरबांधणी बाजारपेठेतील भविष्यातील गुंतवणुकीचा निश्चित अंदाज बांधता येणार नाही.
त्याचप्रमाणे सर्वेक्षणात किती ग्राहक सहभागी झाले, त्यांची निवड कोणत्या पद्धतीने करण्यात आली आणि कोणत्या उत्पन्न गटांचा समावेश होता, याचा तपशील उपलब्ध करून दिलेल्या माहितीत स्पष्ट नाही.
खासगी प्रकल्पांतील हिरवळ वाढली, तरी सार्वजनिक मोकळ्या जागांचे काय?
या अभ्यासातून एक महत्त्वाचा नागरी प्रश्न पुढे येतो. आर्थिकदृष्ट्या सक्षम ग्राहकांना हिरवळ, मोकळ्या जागा, आरोग्यविषयक सुविधा आणि शांत परिसर हवा आहे; पण या सुविधा केवळ महागड्या निवासी संकुलांपुरत्या मर्यादित राहणार का?
पुण्यातील सर्वसामान्य नागरिकांनाही सार्वजनिक उद्याने, क्रीडांगणे, चालण्यासाठी सुरक्षित पदपथ, स्वच्छ हवा आणि सहज उपलब्ध आरोग्यविषयक सुविधा मिळणे आवश्यक आहे.
एका बाजूला निवासी प्रकल्पांमध्ये खासगी उद्याने, व्यायामशाळा आणि मनोरंजनाच्या सुविधांची जाहिरात केली जाते; तर दुसऱ्या बाजूला शहरातील सार्वजनिक मोकळ्या जागा, पायाभूत सुविधा आणि पर्यावरणीय संरक्षणाबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
त्यामुळे आलिशान निवासी प्रकल्पांतील सुविधांची संख्या वाढणे म्हणजे शहराचे एकूण जीवनमान सुधारले, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.
वाढीव FSI-TDR आणि नागरी सुविधांचा ताळमेळ महत्त्वाचा
पुण्यात वाढीव चटई क्षेत्र निर्देशांक (FSI) आणि हस्तांतरणीय विकास हक्कांच्या (TDR) माध्यमातून अतिरिक्त बांधकामक्षमता उपलब्ध होत असताना शहराच्या वहनक्षमतेचाही विचार करणे आवश्यक आहे.
नव्या सदनिका आणि उंच इमारतींमुळे पाणीपुरवठा, मलनिस्सारण, रस्ते, वाहतूक, पार्किंग आणि कचरा व्यवस्थापनावर अतिरिक्त ताण पडू शकतो.
विकास आराखड्यात सार्वजनिक उद्याने, शाळा, रुग्णालये, रस्ते आणि क्रीडांगणांसाठी आरक्षित करण्यात आलेल्या जमिनींपैकी किती जमीन प्रत्यक्ष महापालिकेच्या ताब्यात आली आणि त्या ठिकाणी किती सुविधा विकसित झाल्या, हाही स्वतंत्र तपासाचा विषय आहे.
खासगी बांधकाम क्षेत्रातील ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षा समोर येत असताना शहरातील सर्व नागरिकांसाठी आवश्यक सार्वजनिक सुविधांच्या उपलब्धतेकडे दुर्लक्ष होता कामा नये.
महालुंगे येथे अहवालाचे अनावरण
गोदरेज प्रॉपर्टीजच्या या अहवालाचे प्रकाशन महालुंगे येथील गोदरेज हिल रिट्रीट प्रकल्पात आयोजित ‘शुभ आरंभ’ या गृहहस्तांतरण कार्यक्रमात करण्यात आले.
या वेळी अभिनेत्री मृणाल ठाकूर उपस्थित होत्या. गोदरेज प्रॉपर्टीजचे पश्चिम-पूर्व विभागाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मयंक पोद्दार आणि मृणाल ठाकूर यांच्यात निवासी जीवनशैलीतील बदलांविषयी संवाद झाला. गोदरेज इंडस्ट्रीजचे मुख्य संचार अधिकारी सुजित पाटील यांनी संवादाचे सूत्रसंचालन केले.
मयंक पोद्दार यांनी पुण्यातील घरखरेदीदार आरोग्य, निसर्गाशी जवळीक आणि सामुदायिक सुविधांना अधिक महत्त्व देत असल्याचे सांगितले.
कंपनीने आर्थिक वर्ष २०२६-२७ च्या अखेरपर्यंत पुण्यात चार हजारांहून अधिक घरांचे हस्तांतरण करण्याचे उद्दिष्ट असल्याचेही जाहीर केले आहे.
दरम्यान, संबंधित प्रकल्पात १,४०० चौरस मीटर क्षेत्रफळाचे क्लब हाऊस आणि विविध मनोरंजन व आरोग्यविषयक सुविधा विकसित केल्याची माहिती कंपनीने दिली.
आलिशान जीवनशैलीचा निकष बदलतोय; पुण्याच्या नियोजनापुढेही प्रश्न
या खासगी अभ्यासातून उच्च उत्पन्न गटातील घरखरेदीदारांच्या अपेक्षा समोर आल्या असल्या, तरी पुण्यातील नागरिकांचे एकूण जीवनमान केवळ निवासी संकुलांमधील सुविधांवर अवलंबून नाही.
शहरातील सार्वजनिक हिरवळ, उद्याने, क्रीडांगणे, स्वच्छ हवा, पुरेसा पाणीपुरवठा, सुरक्षित रस्ते आणि सक्षम नागरी सुविधा या सर्व घटकांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.
घरखरेदीदारांना आरोग्यदायी आणि निसर्गस्नेही परिसर हवा असल्याचे खासगी अभ्यास सांगत असताना, पुण्याच्या वाढत्या बांधकामांमध्ये सार्वजनिक हिरवळ आणि सर्वसामान्यांच्या नागरी सुविधांसाठी नेमकी किती जागा राखली जात आहे, हा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा ठरतो.
संपादकीय नोंद : या वृत्तातील टक्केवारीचे निष्कर्ष गोदरेज प्रॉपर्टीजने जाहीर केलेल्या खासगी अभ्यासावर आधारित आहेत. सर्वेक्षणाचा नमुना, पद्धत आणि स्वतंत्र पडताळणीचा तपशील उपलब्ध माहितीत नसल्याने हे निष्कर्ष पुण्यातील सर्व नागरिकांचे किंवा सर्व घरखरेदीदारांचे प्रतिनिधित्व करतात, असे गृहीत धरलेले नाही.
