टेस्लाने बनवली ‘उडणारी कार’! अवघ्या ०.८१ सेकंदांत ९७ किमी वेग; हवेत पलटी मारून पुन्हा जमिनीवर उतरली रोडस्टर

एलन मस्क यांच्या बहुप्रतीक्षित रोडस्टरचे थरारक प्रात्यक्षिक; स्पेसएक्सच्या रॉकेट तंत्रज्ञानाचा वापर, २०२८ मध्ये उत्पादन सुरू करण्याचे उद्दिष्ट; मात्र सुरक्षा आणि कायदेशीर मान्यतेचे मोठे आव्हान

नवी दिल्ली, १६ ऑक्टोबर २०२६ : आतापर्यंत विज्ञानकथा आणि हॉलिवूड चित्रपटांमध्ये दिसणाऱ्या उडणाऱ्या मोटारींची संकल्पना प्रत्यक्षात उतरवण्याच्या दिशेने अमेरिकेतील टेस्ला कंपनीने मोठे पाऊल टाकले आहे. उद्योगपती एलन मस्क यांच्या टेस्लाने १५ ऑक्टोबर रोजी टेक्सासमधील स्पेसएक्सच्या चाचणी केंद्रात नव्या पिढीतील ‘रोडस्टर’ या इलेक्ट्रिक स्पोर्ट्स कारचे प्रात्यक्षिक सादर केले. या कारने उलट्या दिशेने वळणाऱ्या रॅम्पवर चढणे, काही काळ हवेत उचलले जाणे, हवेत गिरकी घेणे आणि सुरक्षितपणे जमिनीवर उतरणे अशा चित्तथरारक हालचाली करून उपस्थितांचे लक्ष वेधले.

या प्रात्यक्षिकात कारने शून्यापासून ताशी सुमारे ९७ किलोमीटरचा वेग अवघ्या ०.८१ सेकंदांत गाठल्याचेही दाखवण्यात आले. मात्र हा टेस्लाने आयोजित केलेल्या चाचणीतील आकडा असून स्वतंत्र संस्थेकडून प्रमाणित झालेला जागतिक विक्रम नाही.

हवेत पलटी, पाच वाहनांवरून उडी!

टेस्लाने रोडस्टरची क्षमता दाखवण्यासाठी विशेष प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले होते.

पहिल्या प्रयोगात कार एका उंच वक्राकार रॅम्पवर चढली. विशेष पंख्यांच्या सहाय्याने ती रॅम्पच्या उलट्या पृष्ठभागालाही चिकटून राहिली. त्यानंतर ती रॅम्पवरून हवेत गेली आणि गॅस थ्रस्टर्सच्या मदतीने स्वतःची दिशा बदलून चाकांवर सुरक्षितपणे उतरली.

दुसऱ्या प्रात्यक्षिकात रोडस्टरने टेस्लाच्याच अन्य वाहनांच्या रांगेवरून हवेत उडी घेतली. त्यामध्ये सायबरकॅब, सायबरट्रक, टेस्ला सेमी, मॉडेल वाय आणि मॉडेल ३ यांचा समावेश होता.

हवेत असतानाच कारने गिरकी घेत पुन्हा जमिनीवर उतरण्याचे प्रात्यक्षिक केले.

ही सर्व प्रात्यक्षिके नियंत्रित परिस्थितीत आणि चालकाविना करण्यात आली. त्यामुळे सामान्य रस्त्यांवर अशी कसरत करणे सुरक्षित आहे, असा निष्कर्ष अद्याप काढता येणार नाही.

टेस्लाची रोडस्टर हवेत उडते तरी कशी?

या कारच्या अभूतपूर्व हालचालींमागे तीन तंत्रज्ञानांचा प्रमुख वाटा आहे.

१. सक्शन फॅन सिस्टीम :

कारच्या तळाशी बसवलेले उच्च क्षमतेचे पंखे वाहनाखालील हवेचा दाब कमी करून कारला रस्त्याच्या किंवा विशेष रॅम्पच्या पृष्ठभागाला अधिक घट्ट चिकटून राहण्यास मदत करतात.

यामुळे चाकांची पकड वाढते. विशेष परिस्थितीत कार उलट्या पृष्ठभागावरही टिकून राहू शकते, असे टेस्लाच्या प्रात्यक्षिकातून दाखवण्यात आले.

२. कोल्ड गॅस थ्रस्टर्स :

कारला हवेत उचलण्यासाठी आणि तिची दिशा नियंत्रित करण्यासाठी उच्च दाबाने साठवलेल्या वायूचा वापर केला जातो.

रॉकेटप्रमाणे इंधन जाळून आग निर्माण करण्याऐवजी उच्च दाबाचा वायू वेगाने बाहेर सोडला जातो. न्यूटनच्या तिसऱ्या गतिनियमानुसार कारवर विरुद्ध दिशेने बल लागू होते.

हे तंत्रज्ञान विकसित करताना टेस्लाने एलन मस्क यांच्या स्पेसएक्स कंपनीचे सहकार्य घेतले आहे.

३. इलेक्ट्रिक मोटर आणि थ्रस्टरचे संयुक्त कार्य :

इलेक्ट्रिक मोटर चाकांना वेग देते, तर थ्रस्टर वाहनाला अतिरिक्त धक्का देतात.

केवळ चाकांवरील पकडीवर अवलंबून न राहता वेग वाढवण्याच्या या पद्धतीमुळे कारचे प्रवेगमान मोठ्या प्रमाणावर वाढवता येऊ शकते.

अवघ्या एका सेकंदापेक्षाही कमी वेळेत ९७ किमी वेग!

रोडस्टरच्या प्रात्यक्षिकातील सर्वाधिक चर्चेत आलेला दावा म्हणजे तिचा अविश्वसनीय वेग.

टेस्लाने दाखवलेल्या चाचणीत कारने शून्यापासून ताशी ६० मैल, म्हणजेच सुमारे ९७ किलोमीटरचा वेग अवघ्या ०.८१ सेकंदांत गाठला.

हा वेग साध्य करण्यासाठी इलेक्ट्रिक मोटरबरोबरच थ्रस्टर्सचा वापर करण्यात आला.

मात्र या चाचणीची स्वतंत्र पडताळणी झालेली नसल्याने जगातील सर्वाधिक वेगवान उत्पादनासाठी तयार कारचा अधिकृत विक्रम रोडस्टरने मोडला, असे आताच म्हणता येणार नाही.

रोडस्टरची तीन मॉडेल्स

टेस्लाने नव्या रोडस्टरचे तीन प्रकार सादर करण्याचे नियोजन केले आहे.

परफॉर्मन्स : रस्त्यावर चालवण्यासाठी तयार करण्यात येणारी स्पोर्ट्स कार. यामध्ये सक्रिय एरोडायनॅमिक्स आणि विशेष सक्शन प्रणाली असेल.

थ्रस्ट : अधिक वेगवान कामगिरीसाठी मागील बाजूस कोल्ड गॅस थ्रस्टर्स असलेली आवृत्ती. या प्रकारात एका सेकंदापेक्षा कमी वेळेत ताशी ९७ किलोमीटरचा वेग गाठण्याचे उद्दिष्ट आहे.

रॉकेट : सर्वाधिक प्रगत आवृत्ती. यात विविध दिशांनी काम करणारे दहा कोल्ड गॅस थ्रस्टर्स असतील. हवेत उडी घेणे आणि मर्यादित हवाई हालचाली करणे ही या कारची प्रमुख वैशिष्ट्ये असतील.

मात्र या तिन्ही आवृत्त्यांची अंतिम तांत्रिक वैशिष्ट्ये, विक्रीची किंमत आणि प्रत्यक्ष वितरणाच्या तारखा अद्याप निश्चित झालेल्या नाहीत.

२०२८ मध्ये कार विक्रीसाठी येणार?

एलन मस्क यांनी नव्या रोडस्टरचे उत्पादन २०२८ मध्ये सुरू करण्याचे उद्दिष्ट जाहीर केले आहे.

मात्र टेस्लाने या गाडीचे दुसऱ्या पिढीतील मॉडेल नोव्हेंबर २०१७ मध्ये प्रथम सादर केले होते. त्या वेळी २०२० पर्यंत उत्पादन सुरू होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली होती.

त्यानंतर अनेकदा उत्पादनाचा कार्यक्रम पुढे ढकलण्यात आला.

त्यामुळे २०२८ हे सध्याचे उद्दिष्ट असले, तरी त्या वर्षी सर्वसामान्य ग्राहकांना प्रत्यक्ष कार मिळेलच, याची हमी नाही.

कारची किंमत किती असणार?

सध्या टेस्लाने नव्या रोडस्टरची अंतिम विक्री किंमत स्पष्ट केलेली नाही.

परफॉर्मन्स आवृत्तीसाठी ५० हजार अमेरिकी डॉलर, तर थ्रस्ट आवृत्तीसाठी अडीच लाख डॉलर इतकी आगाऊ आरक्षण रक्कम नमूद करण्यात आली आहे.

रॉकेट आवृत्ती निवडक ग्राहकांना आमंत्रणाच्या आधारे उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे.

मात्र आगाऊ आरक्षण रक्कम म्हणजे वाहनाची एकूण विक्री किंमत नव्हे.

रस्त्यावर अशी कार चालवता येणार का?

रोडस्टरसमोर सर्वात मोठे आव्हान केवळ तंत्रज्ञानाचे नसून प्रवासी सुरक्षा आणि कायदेशीर परवानगीचे आहे.

हवेत उडी घेताना वाहनाचा ताबा सुटल्यास किंवा गॅस थ्रस्टरमध्ये बिघाड झाल्यास गंभीर अपघात होऊ शकतो.

याशिवाय थ्रस्टरमधून उच्च दाबाने बाहेर पडणाऱ्या वायूचा परिणाम जवळील वाहने, पादचारी आणि इतर नागरिकांवर होण्याची शक्यता विचारात घ्यावी लागेल.

अशा कारसाठी रस्ते वाहतूक आणि आवश्यकतेनुसार विमान वाहतुकीशी संबंधित नियमांचे पालन करावे लागू शकते.

प्रात्यक्षिकातील हवाई हालचालींना सार्वजनिक रस्त्यांवर वापरण्याची मान्यता सध्या मिळालेली नाही.

विज्ञानातील मोठी झेप; पण सर्वसामान्यांसाठी प्रवास अजून दूर

टेस्लाने दाखवलेली रोडस्टर ही पारंपरिक मोटारींच्या क्षमतांना नवे आव्हान देणारी संकल्पना आहे.

विशेष सक्शन प्रणाली, शक्तिशाली इलेक्ट्रिक मोटर आणि रॉकेटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या थ्रस्टर तंत्रज्ञानाचा संगम करून कंपनीने स्पोर्ट्स कारच्या नव्या शक्यता दाखवल्या आहेत.

मात्र काही सेकंदांची नियंत्रित हवाई उडी आणि विमानाप्रमाणे नियमित प्रवास करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

टेस्लाची नवी रोडस्टर भविष्यातील वाहनतंत्रज्ञानाची झलक दाखवते; पण ती सामान्य ग्राहकांसाठी सुरक्षित, कायदेशीर आणि परवडणारी उडणारी कार कधी बनेल, हे अद्याप अनिश्चित आहे.