बीजिंग/नवी दिल्ली -चीनने लडाखमधील 28 ठिकाणे आपली असल्याचा दावा केला आहे. चीनने मंगळवारी या ठिकाणांची नावे निश्चित करण्याच्या भारताच्या निर्णयावर आक्षेपही घेतला. चीनने म्हटले की, हे प्रदेश आमचे आहेत आणि भारताने नावे बदलल्याने किंवा नवीन नावे दिल्याने जमिनीवरील मालकी हक्क बदलणार नाही.
भारताने 2 ऑक्टोबर रोजी या ठिकाणांची नावे अधिकृतपणे निश्चित केली होती. यामध्ये गोगरा आणि हॉट स्प्रिंगसारख्या प्रदेशांचाही समावेश आहे, जिथे 2020 मध्ये भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता.
चीन म्हणाला- लडाखला भारताचा केंद्रशासित प्रदेश मानत नाही
चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्या माओ निंग यांनी मंगळवारी सांगितले की, चीन लडाखला भारताने निर्माण केलेला केंद्रशासित प्रदेश मानत नाही. चीनने भारताचे हे पाऊल बेकायदेशीर असल्याचे सांगत, सीमेच्या पश्चिम भागातील हे प्रदेश आपले असल्याचे म्हटले.
माओ यांच्या म्हणण्यानुसार, भारताच्या या निर्णयामुळे सीमेच्या पश्चिम भागातील ज्या प्रदेशांवर चीन आपला दावा करतो, त्याबाबतची चीनची भूमिका बदलू शकत नाही.
भारताने 28 ठिकाणांची नावे का निश्चित केली?
भारताच्या गृह मंत्रालयाने २ ऑक्टोबर रोजी लडाखमधील २८ ठिकाणांची आणि क्षेत्रांची नावे अधिकृतपणे निश्चित केली होती.
भारताचा हा निर्णय चीनने २०२३ मध्ये अरुणाचल प्रदेशातील भागांची नावे बदलल्याच्या प्रत्युत्तरादाखल घेण्यात आला होता. चीन अरुणाचल प्रदेशला ‘झांगनान’ म्हणजेच दक्षिण तिबेट असे म्हणत आला आहे.
सरकारी नकाशे आणि दस्तऐवजांमध्ये या ठिकाणांची ओळख स्पष्ट आणि एकसमान ठेवणे हा या निर्णयामागील उद्देश असल्याचे भारत सरकारचे म्हणणे होते. यामुळे या संवेदनशील भागांची ओळख पटवणेही सोपे होईल.
गोगरा आणि हॉट स्प्रिंग पूर्व लडाखमधील संवेदनशील भाग
भारताने ज्या ठिकाणांची नावे निश्चित केली, त्यामध्ये गोगरा आणि हॉट स्प्रिंगचाही समावेश आहे. हे पूर्व लडाखमधील संवेदनशील भाग आहेत, जिथे भारत आणि चीनच्या सैनिकांमध्ये सीमेवर तणाव राहिला आहे. या ठिकाणी भारतीय सैनिक गस्तही घालतात.
मे २०२० मध्ये पूर्व लडाखमध्ये भारत आणि चीन यांच्यातील सीमा विवाद वाढला होता. ५ मे रोजी पॅंगोंग सरोवराजवळ दोन्ही देशांच्या सैनिकांमध्ये हिंसक झटापट झाली होती.
२०२०च्या जूनमध्ये गलवान खोऱ्यातही दोन्ही सैन्यांमध्ये हिंसक संघर्ष झाला होता. त्यानंतर दोन्ही देशांनी सीमेवरील तणाव कमी करण्यासाठी आणि सैनिकांना मागे हटवण्यासाठी चर्चा सुरू केली. सैनिकांना मागे हटवण्याची प्रक्रिया २०२२ मध्ये सुरू झाली.
लडाखमधील भारत-चीन सीमेवर पॅंगोंग सरोवराच्या परिसरात दोन्ही देशांचे लष्करी अधिकारी भेटले होते. हे छायाचित्र १० फेब्रुवारी २०२२चे आहे.
लडाखमधील भारत-चीन सीमेवर पॅंगोंग सरोवराच्या परिसरात दोन्ही देशांचे लष्करी अधिकारी भेटले होते. हे छायाचित्र १० फेब्रुवारी २०२२चे आहे.
२८ ठिकाणांमध्ये कोणकोणती नावे समाविष्ट आहेत?
भारताच्या वतीने निश्चित केलेल्या २८ नावांमध्ये पर्वत, खिंडी, हिमनद्या, भूभाग, दऱ्या आणि जलस्रोतांचा समावेश आहे.
पर्वतशिखरे: अतिशा गिरी, कनीष्क पीक, करुण पीर पर्वत, मार्तंड गिरी, द्रक कार्पो, जोलमोरी, रिनचेन जांगपो, साक्यश्री गिरी, मारपा लोत्सावारी, मिलारेपा कांगरी, शिव री, जोरावर पीक आणि महेश्वरी.
खिंडी-हिमनद्या: चापचिंगल खिंड, शाचमिरिक खिंड, पारपिक हिमनदी आणि स्कामरी हिमनदी.
भूभाग: ब्रांगसा, कुकसेल, देहरा कम्पास, गोगरा, कुमारायण पॉइंट, पंगलुंग आणि शमाल लुंगपा.
दरी-जलस्रोत: श्कोर्गा दरी, गुरु रिनपोछे सरोवर, यांगपा नदी आणि हॉट स्प्रिंग.
या ठिकाणांची नावे निश्चित करून सरकारी नकाशात समाविष्ट करण्यामागचा उद्देश त्यांची अचूक ओळख दर्शवणे हा आहे.
गलवानमध्ये भारत आणि चीन यांच्यात हिंसक चकमक झाली होती
जून २०२० मध्ये लडाखमधील गलवान खोऱ्यात भारत आणि चीनच्या सैनिकांमध्ये सीमा विवादावरून हिंसक झटापट झाली होती. भारताच्या म्हणण्यानुसार, ६ जून रोजी दोन्ही देशांच्या लष्करी अधिकाऱ्यांमध्ये सैनिकांना मागे हटवण्यावर सहमती झाली होती; मात्र १५ जूनच्या रात्री पुन्हा संघर्ष झाला.
यावेळी सैनिकांमध्ये दगड आणि काठ्यांनी हाणामारी झाली. या झटापटीत भारताच्या २० सैनिकांचा मृत्यू झाला होता. चीनने फेब्रुवारी २०२१ मध्ये आपल्या ४ सैनिकांच्या मृत्यूची कबुली दिली होती. या घटनेनंतर दोन्ही देशांमधील तणाव वाढला आणि सीमेवर सैनिकांची तैनाती वाढवण्यात आली.
जून 2020 मध्ये गलवान खोऱ्यात भारत-चीन सीमेवर झालेल्या झटापटीदरम्यान आमनेसामने उभे असलेले दोन्ही देशांचे सैनिक.
जून 2020 मध्ये गलवान खोऱ्यात भारत-चीन सीमेवर झालेल्या झटापटीदरम्यान आमनेसामने उभे असलेले दोन्ही देशांचे सैनिक.
अरुणाचल प्रदेशावरूनही दोन्ही देशांमध्ये वाद
भारत आणि चीनमध्ये अरुणाचल प्रदेशावरून दीर्घकाळापासून सीमावाद आहे. चीन अरुणाचल प्रदेशातील मोठ्या भूभागावर आपला दावा करतो आणि त्याला ‘झांगनान’ म्हणजेच दक्षिण तिबेट म्हणतो.
याच दाव्याअंतर्गत चीनने 2017 पासून अनेक वेळा अरुणाचल प्रदेशातील ठिकाणांची चिनी नावे जाहीर केली आहेत. 2023 मध्ये चीनने आणखी 11, तर 2024 मध्ये सुमारे 30 ठिकाणांची नावे जाहीर केली होती. भारताने प्रत्येक वेळी याला विरोध केला आहे.
भारताचे म्हणणे आहे की अरुणाचल प्रदेश हा भारताचा अविभाज्य भाग आहे आणि चीनने नावे बदलल्याने जमिनीवरील परिस्थितीत बदल होऊ शकत नाही. भारताच्या दृष्टीने हा केवळ नावांचा प्रश्न नसून, आपल्या भूभागावर चीनच्या दाव्याशी संबंधित वाद आहे.
