७० टक्के जण नवीन सामाजिक नात्यांच्या शोधात; ७२ टक्के अविवाहितांना कमी पण अधिक दृढ संबंधांना प्राधान्य–४० टक्के अविवाहित व्यक्ती सध्या डेटिंग ॲप्स वापरत आहेत
मुंबई : डिजिटल माध्यमातून लोक एकमेकांच्या सतत संपर्कात असले, तरी प्रत्यक्ष आयुष्यात अर्थपूर्ण आणि जवळची नाती निर्माण करणे अधिक कठीण होत असल्याचे एका सर्वेक्षणातून समोर आले आहे. भारतातील १८ ते ४५ वयोगटातील १,००० अविवाहित व्यक्तींवर करण्यात आलेल्या ‘मॅच ग्रुप ह्युमन कनेक्शन सर्व्हे’नुसार, ३५ टक्के अविवाहित व्यक्तींना वारंवार किंवा नेहमी एकटेपणा जाणवतो, तर ७० टक्के व्यक्ती नवीन सामाजिक संबंध निर्माण करण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत.
मॅच ग्रुपने भारतातील तरुण अविवाहितांच्या एकटेपणा, सामाजिक संबंध, डेटिंग आणि नात्यांबाबतचा अनुभव समजून घेण्यासाठी ‘इप्सॉस’मार्फत हे सर्वेक्षण केले. या अभ्यासातून एक विरोधाभासी चित्र समोर आले आहे. लोकांशी संपर्क साधण्याची साधने वाढली असली, तरी डिजिटल कनेक्टिव्हिटी म्हणजे प्रत्यक्ष आयुष्यातील जवळीक किंवा आपलेपणा असेलच असे नाही.
७५ टक्के जण आठवड्यातून अनेकदा प्रत्यक्ष भेटतात
सर्वेक्षणानुसार ७५ टक्के अविवाहित व्यक्ती आठवड्यातून एकापेक्षा अधिक वेळा प्रत्यक्ष भेटून संवाद साधतात. तरीही मोठ्या प्रमाणावर एकटेपणा जाणवत असल्याचे निष्कर्ष सांगतात. यावरून लोकांशी संपर्काची संधी नसणे हा एकमेव प्रश्न नसून, त्या संपर्कातून अर्थपूर्ण नाते तयार होणे हे मोठे आव्हान ठरत असल्याचे सर्वेक्षणाचे निरीक्षण आहे.
काम, अभ्यास आणि थकवा ठरतोय अडथळा
भारतातील ६४ टक्के अविवाहित व्यक्ती सामाजिक आयुष्यापेक्षा काम किंवा अभ्यासाला अधिक प्राधान्य देतात, तर ५५ टक्के व्यक्तींनी दैनंदिन कामानंतर इतका थकवा येतो की सामाजिक संवादासाठी ऊर्जा उरत नाही, असे सांगितले.
व्यस्त दिनचर्या, वाढता कामाचा ताण आणि व्यक्तिगत वेळेची कमतरता यामुळे नाती टिकवणे आणि नवीन संबंध निर्माण करणे अधिक कठीण होत असल्याचे सर्वेक्षणातून सूचित होते.
ऑनलाइन जोडलेले, पण प्रत्यक्षात एकटे
सर्वेक्षणातील ५८ टक्के व्यक्तींनी ऑनलाइन माध्यमातून ते इतरांशी जोडलेले असले, तरी प्रत्यक्ष आयुष्यात एकटेपणा जाणवतो, असे सांगितले.
यामुळे ‘कनेक्टेड’ असणे आणि ‘अर्थपूर्ण नात्यात असणे’ यात मोठा फरक असल्याचे चित्र समोर येते.
‘अधिक नाती’ नव्हे, ‘दृढ नाती’ हवीत
तरुणांमध्ये नाती जोडण्याची इच्छा कमी झालेली नाही. उलट ती अधिक विचारपूर्वक होत असल्याचे सर्वेक्षण सांगते.
७२ टक्के अविवाहित व्यक्तींना अधिकाधिक लोकांशी नातं जोडण्यापेक्षा कमी पण अधिक दृढ नाती हवी आहेत. त्याच वेळी ७० टक्के व्यक्ती नवीन सामाजिक संबंध निर्माण करण्यासाठी सक्रिय प्रयत्न करत आहेत.
खऱ्या प्रेमावर अजूनही विश्वास
रोमँटिक नात्यांबाबतही सर्वेक्षणात सकारात्मक चित्र दिसते.
- ७८ टक्के व्यक्तींचा खऱ्या प्रेमावर विश्वास आहे.
- ७७ टक्के व्यक्तींना योग्य जोडीदार नक्की मिळेल, असा विश्वास आहे.
- ८५ टक्के व्यक्ती दीर्घकालीन नात्याच्या शोधात आहेत.
- Gen Zमध्ये दीर्घकालीन नात्याच्या शोधात असणाऱ्यांचे प्रमाण ८९ टक्के आहे.
तसेच ६३ टक्के व्यक्ती अयोग्य जोडीदारासोबत तडजोड करण्यापेक्षा योग्य व्यक्तीचा शोध सुरू ठेवणे पसंत करतील, तर ७२ टक्के व्यक्ती दीर्घकालीन भविष्य दिसणाऱ्या व्यक्तीसोबतच डेटिंग करण्यास प्राधान्य देतील, असे सर्वेक्षणात नमूद करण्यात आले आहे.
डेटिंग ॲप्सचा वाढता वापर
तंत्रज्ञान आणि डेटिंग ॲप्सची भूमिका देखील या सर्वेक्षणात अधोरेखित झाली आहे.
भारतातील ४० टक्के अविवाहित व्यक्ती सध्या डेटिंग ॲप्स वापरत आहेत. ६३ टक्के व्यक्तींना डेटिंग ॲप्समुळे इतरांशी अधिक कनेक्टेड वाटते आणि एकटेपणा कमी होण्यास मदत होते, असे वाटते.
तसेच ५५ टक्के व्यक्ती पुढील १२ महिन्यांत डेटिंग ॲप वापरण्याची शक्यता व्यक्त करतात, तर ६० टक्के व्यक्ती ऑनलाइन डेटिंगचा अनुभव उत्साहवर्धक असल्याचे सांगतात.
सुरक्षिततेला मोठे महत्त्व
ऑनलाइन डेटिंग करताना तरुण सुरक्षिततेलाही प्राधान्य देत आहेत. ६० टक्के अविवाहित व्यक्ती सुरक्षितता आणि समावेशकतेचा विचार करतात, तर ५२ टक्के व्यक्ती डेटिंग ॲप निवडताना पडताळणी केलेली प्रोफाइल्स आणि मजबूत सुरक्षा उपाय महत्त्वाचे मानतात.
मॅच ग्रुपचे म्हणणे
मॅच ग्रुपचे भारत आणि मिडल ईस्टमधील प्रादेशिक प्रमुख व वरिष्ठ संचालक अनुकुल कुमार म्हणाले की, भारतातील तरुणांना त्यांना कोणत्या प्रकारचे नाते हवे आहे याची स्पष्ट जाणीव आहे.
त्यांच्या म्हणण्यानुसार, ३५ टक्के अविवाहितांना वारंवार एकटेपणा जाणवत असला, तरी ७० टक्के लोक नवीन सामाजिक संबंध निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत आणि ७२ टक्के लोक कमी पण अधिक दृढ नात्यांना प्राधान्य देतात. व्यस्त जीवनशैली आणि डिजिटल संवादामुळे खरी नाती तयार करणे आव्हानात्मक झाले असले, तरी अर्थपूर्ण नात्याची इच्छा कायम असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
चार देशांत झाले सर्वेक्षण
‘मॅच ग्रुप ह्युमन कनेक्शन सर्व्हे’ भारतासह जपान, दक्षिण कोरिया आणि थायलंडमध्ये करण्यात आले. भारतात महानगरे आणि प्रथम श्रेणीच्या शहरांतील १८ ते ४५ वयोगटातील १,००० अविवाहित व्यक्तींचा या सर्वेक्षणात समावेश होता.
