गतवर्षी चार प्रमुख मार्गांवर ६०४ मंडळे; ढोल-ताशांवर मर्यादा, वेळापत्रक असूनही वाढला कालावधी; यंदा नव्या मंडळांच्या प्रवेशावर नियंत्रण
गतवर्षी लवकर सुरुवात, ढोल-ताशांवर मर्यादा आणि प्रमुख गणपतींचे लवकर विसर्जन करूनही मिरवणूक ३२ तासांपुढे गेली. त्यामुळे यंदा मिरवणुकीचा कालावधी प्रत्यक्षात किती कमी होतो, हीच पोलिसांच्या नियोजनाची खरी कसोटी ठरणार आहे.
पुणे : गणेशोत्सवाची भव्य परंपरा जपत पुण्याची मुख्य विसर्जन मिरवणूक कमीत कमी वेळेत कशी पूर्ण करायची, हा प्रश्न पुन्हा एकदा पुणे पोलिसांसमोर उभा राहिला आहे. २०२४ मध्ये पोलिसांच्या मोजणीनुसार २८ तास ४५ मिनिटांत पूर्ण झालेली मिरवणूक २०२५ मध्ये पुन्हा ३२ तासांपुढे गेली. त्यामुळे यंदा शुक्रवार, २५ सप्टेंबर रोजी होणारी विसर्जन मिरवणूक किती वेळात संपते, याकडे संपूर्ण पुण्याचे लक्ष लागले आहे.
गतवर्षी विसर्जन मिरवणूक सकाळी साडेनऊ वाजता सुरू करण्यात आली होती. नेहमीपेक्षा जवळपास तासभर आधी सुरुवात करून मानाचे गणपती आणि श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपतीचे विसर्जन लवकर पूर्ण करण्याचे नियोजन पोलिसांनी केले होते. तरी प्रत्यक्षात संपूर्ण मिरवणुकीचा कालावधी कमी होण्याऐवजी वाढला.
सहा तासांचा ‘ब्रेक’ ठरला महत्त्वाचा
२०२५ मध्ये रात्री बारा ते सकाळी सहा या कालावधीत ध्वनिवर्धक यंत्रणा बंद झाल्यानंतर अनेक मंडळांनी विसर्जन घाटाकडे पुढे जाणे थांबविले. यामुळे मिरवणुकीला सहा तासांपेक्षा अधिक काळ खोळंबा झाला. याशिवाय बेलबाग चौकात एकाच वेळी तीन-चार मंडळे पोहोचणे, टिळक रस्त्यावर अनेक मंडळे तासन्तास थांबणे आणि मोठ्या ढोल-ताशा पथकांमुळे रस्त्यावर जागा व्यापली जाणे ही कारणेही पोलिसांनी नोंदविली होती.
गतवर्षी प्रत्येक मंडळाला जास्तीत जास्त दोन ढोल-ताशा पथके आणि प्रत्येकी ६० सदस्यांची मर्यादा घालण्यात आली होती. मात्र काही मंडळांसोबत तीनपेक्षा अधिक पथके दिसली, तर काही पथकांत दोनशेहून अधिक जण असल्याचेही पोलिसांनी सांगितले होते.
चार प्रमुख मार्गांवर ६०४ मंडळे
२०२५ मध्ये लक्ष्मी रस्ता, टिळक रस्ता, केळकर रस्ता आणि कुमठेकर रस्ता या चार प्रमुख विसर्जन मार्गांवर एकूण ६०४ मंडळांना परवानगी देण्यात आली होती. त्यापैकी लक्ष्मी रस्त्यावर २६६, टिळक रस्त्यावर २३७, केळकर रस्त्यावर ७९ आणि कुमठेकर रस्त्यावर २२ मंडळे होती.
यंदा शहरातील नोंदणीकृत सार्वजनिक गणेश मंडळांची संख्या ४,१७० झाली असून, गतवर्षी ती ३,९५९ होती. वाढत्या मंडळसंख्येच्या पार्श्वभूमीवर मुख्य मार्गावरील गर्दी आणि मिरवणुकीचा कालावधी नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रश्न आणखी महत्त्वाचा झाला आहे.
१५० मंडळांचा मुद्दा; अखेर सशर्त परवानगी
याच पार्श्वभूमीवर पोलिसांनी सुरुवातीला सुमारे १५० मंडळांना चार प्रमुख विसर्जन मार्गांवर सहभागी होण्यास परवानगी नाकारली होती. संबंधित मंडळांनी पोलीस आयुक्त अमितेश कुमार यांची भेट घेतल्यानंतर धोरणात काही बदल करण्यात आला.
गेल्या दोन किंवा त्याहून अधिक वर्षांपासून मुख्य मिरवणूक मार्गावर सहभागी होणाऱ्या मंडळांना यंदापुरती विशेष बाब म्हणून परवानगी देण्याचे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे. मात्र पुढील काळात नवीन मंडळांना मुख्य मार्गावर प्रवेश न देण्याचे धोरण राबविण्याची भूमिका पोलिसांनी घेतली आहे. जयंती वर्ष साजरे करणाऱ्या काही मंडळांनाही यंदा संधी देण्यात येणार आहे.
चार वर्षांचा आलेख
२०२२ — सुमारे ३१ तास
२०२३ — ३० तास २५ मिनिटे
२०२४ — २८ तास ४५ मिनिटे (पोलीस मोजणी)
२०२५ — सुमारे ३२ तास २३ ते २६ मिनिटे
२०२५च्या कालावधीबाबत विविध नोंदींत काही मिनिटांचा फरक आहे. त्या वर्षी प्रत्यक्ष शेवटचे विसर्जन धरल्यास कालावधी जवळपास ३४ तासांपर्यंत गेल्याचेही नोंदविण्यात आले. त्यामुळे तुलना करताना एकाच मोजणीपद्धतीचा आधार घेणे आवश्यक आहे.
भव्यताही हवी, वेळही वाचवायचा
पुण्याची विसर्जन मिरवणूक ही केवळ धार्मिक सोहळा नसून शहराच्या सांस्कृतिक परंपरेचा महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे मिरवणुकीची पारंपरिक भव्यता कायम ठेवतानाच शेकडो मंडळांचा प्रवाह सलग पुढे नेणे, चौकातील थांबे नियंत्रित करणे, मंडळांमधील अंतर कमी ठेवणे आणि रात्रीच्या ध्वनीमर्यादेनंतर मिरवणूक ठप्प होणार नाही याची व्यवस्था करणे या सगळ्यांची सांगड घालावी लागणार आहे.
