सिनेटच्या ठरावावर ट्रम्प यांची टीका; होर्मुझमधील जहाजांची वर्दळ तिप्पट, अमेरिका-इराण चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर तेलाच्या किमतीत घसरण
वॉशिंग्टन : अमेरिकन संसदेचे वरिष्ठ सभागृह असलेल्या ‘यूएस सिनेट’ने इराणविरुद्धच्या युद्धाला विरोध करणारा ठराव मंजूर केला आहे. ५० विरुद्ध ४८ मतांनी मंजूर झालेल्या या ठरावाद्वारे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना इराणविरुद्धची लष्करी कारवाई थांबवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. यापूर्वी ‘हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हज’नेही असाच ठराव मंजूर केला होता.
१९७३ च्या ‘वॉर पावर्स ॲक्ट’नंतर प्रथमच अमेरिकन काँग्रेसच्या दोन्ही सभागृहांनी राष्ट्राध्यक्षांकडे युद्धसदृश कारवाया थांबवण्याची मागणी केली आहे. मतदानादरम्यान चार रिपब्लिकन सदस्यांनी डेमोक्रॅट्सची बाजू घेतल्याने ट्रम्प यांच्या पक्षातही या मुद्द्यावर मतभेद असल्याचे स्पष्ट झाले.
तथापि, व्हाईट हाऊसने या ठरावाचा कोणताही कायदेशीर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. इराणविरुद्धची अमेरिकेची लष्करी कारवाई आधीच पूर्ण झाल्याचा दावाही प्रशासनाने केला आहे.
दरम्यान, अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ हे संयुक्त अरब अमिराती (UAE), बहरीन आणि कुवेतच्या दौऱ्यावर गेले आहेत. अमेरिका-इराण चर्चेबाबत आखाती देशांच्या चिंता दूर करणे हा त्यांच्या दौऱ्याचा प्रमुख उद्देश आहे. प्रस्तावित करारामुळे स्ट्रेट ऑफ होर्मुझमध्ये इराणचा प्रभाव वाढू शकतो, अशी भीती काही आखाती देशांनी व्यक्त केली आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या वाटाघाटींचा भाग म्हणून इराणच्या पुनर्बांधणीसाठी तब्बल ३०० अब्ज डॉलर्सच्या निधीबाबतही चर्चा सुरू असल्याचे वृत्त आहे. या निधीसाठी आखाती देशांकडून आर्थिक मदत घेतली जाण्याची शक्यता वर्तविली जात आहे.
होर्मुझमधील जहाजांची वर्दळ तिपटीने वाढली
‘मरीनट्रॅफिक’ या जहाजवाहतूक माहिती देणाऱ्या संस्थेच्या आकडेवारीनुसार, १२ ते १४ जूनदरम्यान स्ट्रेट ऑफ होर्मुझमधून केवळ ३२ जहाजे गेली होती. मात्र, १९ ते २१ जूनदरम्यान ही संख्या वाढून ९३ वर पोहोचली आहे.
अमेरिका-इराण संबंधांमध्ये अलीकडे झालेली राजनैतिक प्रगती आणि इराणी तेलावरील काही निर्बंधांमध्ये झालेली तात्पुरती शिथिलता यामुळे जहाजवाहतूक कंपन्यांचा आत्मविश्वास वाढल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
ट्रम्प यांची नाराजी
इराणविरुद्धच्या लष्करी कारवाईवर निर्बंध घालण्याच्या उद्देशाने सिनेटने मंजूर केलेल्या ठरावावर ट्रम्प यांनी नाराजी व्यक्त केली आहे. इराण करारासाठी तयार असल्याचे संकेत मिळत असतानाच असा ठराव मंजूर करून सिनेटने अमेरिकेची भूमिका कमकुवत केल्याचा आरोप त्यांनी केला.
सोशल मीडियावरील पोस्टमध्ये ट्रम्प यांनी दावा केला की, अमेरिकेने मांडलेल्या बहुतांश अटी स्वीकारण्यास इराण तयार आहे. अनेक दशकांनंतर प्रथमच इराण अमेरिका आणि अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांविषयी आदर दाखवत असल्याचेही त्यांनी म्हटले.
सिनेटने मंजूर केलेला ‘वॉर पावर्स’ ठराव अयोग्य वेळी आणलेला आणि निरर्थक असल्याची टीकाही त्यांनी केली. ठरावाच्या बाजूने मतदान करणाऱ्या चार रिपब्लिकन सिनेटरांवरही त्यांनी निशाणा साधला.
तेलाच्या किमतीत घसरण
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेत प्रगती होण्याची शक्यता वाढल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत घसरण सुरूच आहे. ब्रेंट क्रूडची किंमत सुमारे ०.५ टक्क्यांनी घसरून ७६.७१ डॉलर प्रति बॅरलवर आली आहे.
स्ट्रेट ऑफ होर्मुझमधील वाहतूक पूर्ववत होईल आणि जागतिक बाजारात तेलाचा पुरवठा सुरळीत राहील, या अपेक्षेमुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढला असून तेलाच्या किमतींवर दबाव कायम आहे.
