पुणे-पुणे जिल्ह्याच्या अनेक भागांत तापमानाचा पारा ४२ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेल्याने शहरात गॅस्ट्रो (जठरांत्र दाह), टायफॉइड, अन्नातून विषबाधा (फूड पॉयझनिंग) आणि व्हायरल फिव्हरच्या रुग्णांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. अति उष्णतेमुळे अन्न आणि पाण्यातील बॅक्टेरियांची (जीवाणू) वाढ वेगाने होत असून, त्यामुळे पोटाचे विकार आणि डिहायड्रेशनचा (निर्जलीकरण) धोका वाढल्याचा इशारा डॉक्टरांनी दिला आहे.
पुण्यातील प्रमुख रुग्णालयांच्या तज्ज्ञांनुसार, फेब्रुवारीच्या अखेरीपासून उलट्या, जुलाब, पोटदुखी आणि तापाच्या रुग्णांची संख्या वाढली आहे. यात लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांना सर्वाधिक संसर्ग होत आहे.
बॅक्टेरियांची वेगाने वाढ
पुण्यातील एका नामांकित रुग्णालयाचे गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट यांनी सांगितले की, “उन्हाळ्यात गॅस्ट्रोच्या रुग्णांमध्ये साधारणपणे ३० टक्के वाढ झाली आहे. उष्णतेमुळे बाहेर ठेवलेले अन्न लवकर खराब होते. शिजवलेले अन्न ४ ते ५ तासांच्या आत खावे किंवा ते ४ ते ८ अंश सेल्सिअस तापमानात फ्रिजमध्ये ठेवावे. दीर्घकाळ बाहेर राहिलेले अन्न खाल्ल्याने गॅस्ट्रोएन्टेरिटिसचा धोका वाढतो.”
बी.जे. शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि ससून रुग्णालयातील प्राध्यापक म्हणाले, “गेल्या वर्षांच्या तुलनेत यंदा टायफॉइड आणि जलजन्य आजारांमध्ये १० ते २० टक्के वाढ झाली आहे. कडक उन्हामुळे साल्मोनेला आणि ई-कोलाय सारख्या बॅक्टेरियांची वाढ वेगाने होते, विशेषतः रस्त्यावरील कापलेली फळे, ज्यूस आणि उघड्यावरील अन्नपदार्थांमुळे संसर्ग पसरत आहे.”
लक्षणे आणि धोक्याचे इशारे
मळमळ आणि उलट्या होणे
पोटात पेटके येणे किंवा तीव्र वेदना
ताप आणि अशक्तपणा जाणवणे
वारंवार जुलाब होणे
लघवीचा रंग गडद होणे (डिहायड्रेशनचे लक्षण)
डॉक्टरांचा सल्ला
पाणी: उकळलेले किंवा फिल्टर केलेले पाणीच प्या. सोबत स्वतःची पाण्याची बाटली ठेवा.
अन्न: ताजे आणि घरी शिजवलेले अन्न खा. उघड्यावरील किंवा रस्त्यावरील अन्न टाळा.
वेळ: सकाळी ११ ते दुपारी ४ या वेळेत घराबाहेर पडणे टाळा.
पेये: स्वतःला हायड्रेटेड ठेवण्यासाठी शहाळे पाणी, ताक आणि लिंबू सरबत घ्या.
धोका: डिहायड्रेशनकडे दुर्लक्ष केल्यास मूत्रपिंडावर ताण येऊन किडनी निकामी होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि स्वतःच्या मनाने औषधे घेणे टाळा.
राज्यातील उष्माघाताची स्थिती (आकडेवारी)
राज्य आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, मार्च २०२६ पासून महाराष्ट्रात उष्माघाताचे रुग्ण आढळले आहेत:
अकोला: ११ रुग्ण
गडचिरोली, रायगड, सातारा: प्रत्येकी २ रुग्ण
पुणे, नाशिक, जळगाव: प्रत्येकी १ रुग्ण
