मंत्रालयाचे उपहारगृह : खाद्यसंस्कृतीचे आहार केंद्र…!

Date:

मंत्रालयाचे उपहारगृह हे सध्या केवळ पोट भरण्याचे ठिकाण न राहता, खाद्यसंस्कृतीचे एक समृद्ध केंद्र बनले आहे. सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत उसळणाऱ्या कढईतून दरवळणारा खमंग सुगंध आणि ‘अतिथी देवो भव’ या मूल्यांचा आपुलकीने केलेला स्वीकार—येथील रोजच्या निरनिराळ्या स्वादिष्ट पदार्थांतून मनाला भारावून टाकतो.
मंत्रालय म्हटले की, डोळ्यांसमोर उभे राहते ती अखंड धावपळ, टेबलावर रचलेल्या फायलींचे ढिग, वरिष्ठांचा कामाचा तगादा आणि प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर उमटलेली घाई. अशा या तणावग्रस्त वातावरणातून जेव्हा एखादा अधिकारी, कर्मचारी किंवा अभ्यागत मंत्रालय उपहारगृहाच्या उंबरठ्यावर पाऊल ठेवतो, तेव्हा काही क्षणांतच चेहऱ्यावरील ताण विरघळून जातो.
दरवळणाऱ्या भोजनाचा सुगंध आणि फोडणीचा खमंग वास जणू थकलेल्या मनाला दिलेली हाक ठरतो—आणि नकळत चेहऱ्यावर हास्य उमलते.
मंत्रालयात नियमित येणारे अधिकारी, कर्मचारी आणि अभ्यागत यांच्यासाठी स्नेह, प्रेम, आपुलकी आणि आत्मीयता टिकवून ठेवण्याचा वसा येथील उपहारगृहातील कर्मचाऱ्यांनी घेतला आहे. माणसाच्या हृदयात जाण्याचा मार्ग हा पोटातून जातो—हे त्यांनी अचूक ओळखले आहे. त्यामुळेच रोज नवनव्या, चवदार आणि रुचकर पदार्थांची रेलचेल येथे पाहायला मिळते.
वाफाळलेला बटाटावडा, कांदा भाजी, बटाटा भजी ताटात पडताच भूक चाळवते. इथले कांदापोहे म्हणजे जणू तृप्तीचा ढेकरच! पिवळधमक, खमंग ढोकळ्यावर पेरलेली हिरवीगार कोथिंबीर, मिरची आणि ओल्या खोबऱ्याची पखरण—डोळ्यांनाही सुखावणारी.
सुकी-ओली भेळ, आळूवडी, पकोडा ब्रेड, झणझणीत मिसळ-पाव हे सारे जिभेचे लाड पुरविणारे पदार्थ आहेत.
मंत्रालय उपहारगृहातील हे दृश्य म्हणजे डोळ्यांना आणि जिभेला मिळालेली एक अविस्मरणीय मेजवानीच.
लाडू हा गोडवा आणि आनंदाचे प्रतीक मानला जातो. पाहताच मन मोहून टाकणाऱ्या लाडूंचे विविध प्रकार येथे रोज चाखायला मिळतात—बुंदीचे, तिळाचे, चूर्म, बेसन, मेथी, रवा लाडू…
त्यासोबत गाजर हलवा, दुधी हलवा, मावा बर्फी, मोहनथाळ, खाजा, गुलाबजाम, खोबऱ्याची वडी—मिष्ठानांची जणू रेलचेलच असते. हे सारे पदार्थ वाजवी दरात, सर्वसामान्यांच्या खिशाला परवडणारे आहेत. थंडगार कोकम सरबत आणि ताक अधूनमधून शरीरासह मनाचाही थकवा घालवते.
मात्र या सर्व स्वादांच्या मागे अदृश्य मेहनत असते—जी अनेकदा नजरेस पडत नाही.
या मेहनतीचे मूर्तिमंत उदाहरण म्हणजे मंत्रालय उपहारगृहाचे कर्तव्यनिष्ठ वरिष्ठ व्यवस्थापक हिमंतराव नथुराम पंड्या. मूळचे राजस्थानचे असलेले पंड्या यांनी वडिलांच्या निधनानंतर त्यांच्या जागी पाणी देणारा वेटर म्हणून १९८७ साली मंत्रालयाच्या चौरस आहार उपहारगृहात सेवेला सुरुवात केली.
अनेक छोटी-मोठी कामे करत, प्रचंड मेहनत आणि प्रामाणिकपणाच्या जोरावर त्यांनी आजच्या पदापर्यंत मजल मारली.
राजस्थानी खाद्यसंस्कृतीची उत्तम जाण असल्यामुळे त्यांनी मंत्रालयात येणाऱ्या लोकांची रुची ओळखून नवनव्या पाककृती आत्मसात केल्या. गेली अनेक वर्षे मिळणाऱ्या एकसुरी पदार्थांपासून त्यांनी सर्वांची सुटका केली. मेहनती, कर्तव्यनिष्ठ आणि कामात प्रामाणिक व्यक्तिमत्त्व म्हणून हिमंतराव पंड्या यांची मंत्रालयात ओळख आहे.
जानेवारी २०२६ मध्ये ते शासकीय सेवेतून सेवानिवृत्त होत आहेत. त्यांच्या नेतृत्वाखाली कर्मचाऱ्यांच्या सहकार्याने मंत्रालय उपहारगृहाची खाद्यसंस्कृती अधिक समृद्ध झाली—याची नोंद कायमस्वरूपी घेतली जाईल, अशी अपेक्षा आहे.
या उपहारगृहाचे वैशिष्ट्य म्हणजे इथे पदाची श्रीमंती आणि कामाचा व्याप काही काळ विसावतो. एखाद्या महत्त्वाच्या निर्णयावर सही करणारी लेखणी इथे चहाच्या पेल्यात साखर विरघळताना शांत होते.
गंभीर चर्चांपासून दूर, अधिकारी वाफाळत्या चहाच्या घोटासोबत सहकाऱ्यांशी हास्यविनोद करताना दिसतात. फायलींच्या ओझ्याखाली थकलेली मनं येथे काही काळ विसावतात.
दूरवरून आलेल्या पाहुण्यांसाठी हे उपहारगृह केवळ खाण्याचे ठिकाण न राहता, ‘स्वादिष्ट आणि चविष्ट आहार..म्हणजे मंत्रालयाचा आपुलकीचा पाहुणचार’ अनुभवण्याचे केंद्र बनले आहे.
“मंत्रालयात काम झालं की नाही माहीत नाही, पण इथलं भोजन घेऊन मात्र तृप्त झालो,” अशी प्रतिक्रिया अनेकांच्या ओठांवर उमटते.
हीच त्यांच्या कामाची खरी पावती—जी खूप काही सांगून जाते.
लेख : खंडूराज गायकवाड
📧 khandurajgkwd@gmail.com
📞 संपर्क : ९८१९०५९३३५

SHARAD LONKAR
SHARAD LONKARhttps://mymarathi.net/
पुण्याचे स्वतंत्र ,पहिले,ऑनलाइन मराठी न्यूज पोर्टल.. http://mymarathi.net/ पुणे महापालिकेची मुख्य सभा लाईव्ह करणारे सर्वात पहिले न्यूज पोर्टल .. C.G.Registration No.MSME/ MH- 26-0179354,M.G. RC No. DCL 2131000315798079 मालक-संपादक : शरद लोणकर( mobile-9423508306) sharadlonkarpune@gmail.com - State Committe Member Of Digital Media Editor Journalist Association Maharshtra *1984 पासून पुण्यात पत्रकारिता, *आजीव सभासद - अखिल भारतीय मराठी चित्रपट महामंडळ, *आजीव सभासद - महाराष्ट्र साहित्य परिषद, *पुण्याच्या रस्त्याखाली ३० फुट खोल उतरून पेशवेकालीन भुयारी पाणीपुरवठा यंत्रणेचा प्रत्यक्षात माग काढणारा पहिला पत्रकार म्हणून मान मिळविला ... *स्वातंत्र्य वीर सावरकर यांचे नातू प्रफुल्ल चिपळूणकर हे सारस बागेजवळ भिक्षुकाच्या अवस्थेत दुर्लक्षित जिवन जगत असल्याचे सर्वप्रथम निदर्शनास आणून दिले *इराक मध्ये अडकलेल्या भारतीय मजुरांची सुटका होण्यासाठी विशेष प्रयत्न -लातूर मधील ५ तरुणांची सुटका . *निगडीतील २ महिन्यात दुप्पट पैसे देणाऱ्या सनराईज कन्सल्टन्सी च्या तथाकथित एल टीटीइ हस्तकाचा पर्दाफाश-संबधित फरार https://www.facebook.com/MyMarathiNews/

Share post:

Popular

More like this
Related

घोष पथकाच्या वादनातून झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाई यांना मानवंदना

पुणे, दि. 18 जून : स्वातंत्र्यलढ्यातील अद्वितीय शौर्य आणि...

पाणी साठवा, पण झाकून ठेवा; डेंग्यू-मलेरिया रोखण्यासाठी महापालिकेचे आवाहन

पुणे, दि. १८ : उन्हाळ्यात आणि ‘एक दिवसाआड पाणीपुरवठा’...

जगभरातील सैन्य दलांसाठी वैशिष्ट्यपूर्ण माउंटेड आर्टिलरी गन प्रणाली उपलब्ध करण्याचा करार

पॅरिस, फ्रान्स, १८ जून २०२६ : भारत फोर्ज लिमिटेडच्या संपूर्ण मालकीची संरक्षण क्षेत्रातील उपकंपनी असलेल्या ‘कल्याणी स्ट्रॅटेजिक सिस्टिम्स लिमिटेड’ने (केएसएसएल) लष्करी वाहनाधारित संरक्षण प्रणाली विकसित करणारी आघाडीची कंपनी एएम जनरल हिच्यासोबत युरोसॅटरी संरक्षण प्रदर्शनात आज धोरणात्मक भागीदारी करार केला. बदलत्या युद्धपरिस्थितीत जगभरातील आधुनिक सैन्य दलांच्या गरजा पूर्ण करण्याच्या उद्देशाने केएसएसएल आणि एएम जनरल यांच्यात ही धोरणात्मक भागीदारी करण्यात आली आहे. या भागीदारीद्वारे सैन्य दलांना आकाराने कॉम्पॅक्ट, हलक्या वजनाचा, टिकाऊ, कठीण परिस्थितीतही प्रभावीपणे कार्य करणारा तसेच सर्व हवामानात आणि सर्व प्रकारच्या भूभागांवर सहज वापरता येणारा अत्याधुनिक ‘माउंटेड आर्टिलरी गन प्लॅटफॉर्म’ उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. यामुळे सैन्य दलांना विशेष स्पर्धात्मक लाभ मिळू शकतो. या क्षेत्रात जागतिक स्तरावर मोठ्या प्रमाणावर संधी उपलब्ध आहेत. त्या दृष्टीने ही भागीदारी मित्रदेशांमधील व्यापक वितरणाला चालना देण्यासाठी करण्यात आली आहे. आधुनिक, गतिमान आणि युद्धपरिस्थितीत टिकून राहू शकणाऱ्या १५५ मिमी तोफखान्याची क्षमता विकसित करू इच्छिणाऱ्या भागीदार देशांसाठी हे व्यासपीठ विस्तारक्षम आणि निर्यातीसाठी योग्य उपाय म्हणून सादर केले जाणार आहे. या धोरणात्मक भागीदारीचा लाभ घेत ‘एएम जनरल’ने अमेरिकी लष्कराच्या ‘मोबाईल टॅक्टिकल कॅनन’ (एमटीसी) कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठीही प्रस्ताव सादर केला आहे. अमेरिकी सरकारला सादर करण्यात आलेल्या या प्रस्तावामध्ये केएसएसएलच्या माउंटेड आर्टिलरी गन प्लॅटफॉर्मच्या युद्धपरिस्थितीत उपयुक्त ठरलेल्या आणि सिद्ध झालेल्या रचनेवर आधारित १५५ मिमी एमटीसी प्रणाली विकसित करून पुरविण्याचा समावेश आहे. या प्रस्तावाची निवड झाल्यास, या प्रणालीचे वितरण २०२७मध्ये करण्याचे नियोजन आहे. विशेष विकसित करण्यात आलेल्या पॉवरपॅक आणि सस्पेन्शन प्रणालीसह कमी वजनाच्या या वाहनामुळे एमएआरजी प्रणाली लांब पल्ल्याच्या वाहतुकीसाठी तसेच रणांगणावरील जलद हालचालींसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते. या प्रणालीमध्ये ५२ कॅलिबर १५५ मिमी तोफ, पेटंटप्राप्त सॉफ्ट रीकॉइल टेक्नॉलॉजी (एसआरटी) आधारित रीकॉइल नियंत्रण प्रणाली, स्वयंचलित लोड-सहाय्य यंत्रणा आणि सर्व हवामानात कार्य करणारी प्रगत फायर कंट्रोल प्रणाली देण्यात आली आहे. त्यामुळे त्यातून अप्रत्यक्ष तसेच प्रत्यक्ष मारा करणे शक्य होते. ही प्रणाली प्रमाणित उच्च-स्फोटक प्रक्षेपास्त्र ४० किलोमीटरहून अधिक अंतरापर्यंत डागू शकते. तसेच या वाहनामध्ये २० हून अधिक प्रक्षेपास्त्रे आणि प्रोपेलंट चार्जेस साठवता येतात. पारंपरिक तोफखाना प्रणालींच्या तुलनेत ‘एमएआरजी’मधील एसआरटी प्रणाली ही रीकॉइलमधून निर्माण होणारा अधिकचा जोर शोषून घेते. त्यामुळे वाहन आणि टॉवरचे वजन कमी ठेवणे शक्य होते. तसेच संपूर्ण शस्त्र प्रणालीवर तिच्या वापराच्या कालावधीत कमी ताण येतो. ‘केएसएसएल’ची मूळ कंपनी असलेल्या ‘भारत फोर्ज लिमिटेड’चे उपाध्यक्ष आणि संयुक्त व्यवस्थापकीय संचालक अमित कल्याणी म्हणाले, "आमच्या प्रगत तोफखान्याच्या क्षमतांवर एएम जनरलने विश्वास दाखवला आहे. आधुनिक युद्धाच्या गरजा पूर्ण करणारी अत्याधुनिक आणि युद्धपरिस्थितीत सिद्ध झालेली उत्पादने देण्याच्या आमच्या कटिबद्धतेतून ही भागीदारी साकार झाली आहे." ‘एएम जनरल’चे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉन चॅडबोर्न म्हणाले, "केएसएसएल’सोबतची ही भागीदारी आमच्या मित्रदेशांना आणि रणांगणावरील सैनिकांना सहाय्य करण्याच्या आमच्या सामायिक बांधिलकीचे प्रतीक आहे. त्यांच्या अत्याधुनिक आणि सिद्ध झालेल्या प्लॅटफॉर्ममध्ये पेटंटप्राप्त ‘सॉफ्ट रीकॉइल टेक्नॉलॉजी’चा समावेश करून आम्ही खऱ्या अर्थाने नवी क्षमता उपलब्ध करून देत आहोत. रणांगणावरील बदलत्या परिस्थितीत यामुळे लष्करी दलांना महत्त्वाचा फायदा मिळू शकतो." केएसएसएल भारतात विकसित करण्यात आलेल्या आणि जागतिक दर्जाच्या निकषांशी सुसंगत संरक्षण प्रणाली तयार करते. भारतासह जगभरातील देशांना प्रगत संरक्षण क्षमता उपलब्ध करून देणे हे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे.

पंकज त्रिपाठी आणि आशी यांच्यासह डी बिअर्स ग्रुपकडून वडील आणि मुलीच्या स्वाभाविक नात्याचा उत्सव

- यंदाच्या फादर्स डे निमित्त 50 स्टोअर्समध्ये ग्राहकांसाठी एक अनोखा उपक्रम – पुणे-18 जून 2026: डी बिअर्स ग्रुप यंदाचा फादर्स डे आपल्या ‘लव्ह, फ्रॉम डॅड’ या मोहिमेत एक अत्यंत भावनिक आणि वैयक्तिक भर घालून साजरा करत आहे. या मोहिमेअंतर्गत ख्यातनाम अभिनेते पंकज त्रिपाठी आणि त्यांची कन्या आशी यांच्यासोबत तयार करण्यात आलेल्या एका विशेष फिल्मद्वारे वडील आणि मुलगी यांच्यातील काळानुरूप विकसित होत जाणारे नाते अधोरेखित करण्यात आले आहे. विश्वास, प्रोत्साहन आणि निःस्वार्थ, निरपेक्ष पाठिंबा या मूल्यांवर उभ्या असलेल्या या नात्याचा हृदयस्पर्शी प्रवास या फिल्ममध्ये मांडण्यात आला आहे. स्वतःची अभिव्यक्ती आणि वाढत्या स्वातंत्र्याचे अर्थपूर्ण प्रतीक ठरलेल्या दुसऱ्यांदा कान टोचून घेण्याच्या निर्णयाभोवती केंद्रित असलेली ही फिल्म वडील-मुलीच्या नात्यातील सर्वात प्रामाणिक आणि भावनिक क्षणांना जिवंत करते. समुद्रकिनाऱ्याच्या निवांत आणि निसर्गरम्य पार्श्वभूमीवर उलगडणाऱ्या या कथेत वाळूत उमटलेली पावले काळाच्या प्रवाहाचे आणि अधिक दृढ होत गेलेल्या नात्याचे प्रतीक बनतात. ही चित्रफीत प्रत्येक वडिलांना जवळची वाटणारी एक जाणीव टिपते. एकेकाळी त्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवून चालणारी मुलगी आता आत्मविश्वासाने स्वतःचा मार्ग निवडत पुढे जात आहे. अभिमानाने भरलेल्या या शांत क्षणी नैसर्गिक हिरा हा केवळ एक भेटवस्तू राहत नाही; तो वडिलांकडून मुलीला दिलेला “मी तुला बघत आहे, समजून घेत आहे, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे आणि तू जशी घडत आहेस त्याचा मला अभिमान आहे,”  असा एक संदेश ठरतो. ही कथा भारतभरातील ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी डी बिअर्स ग्रुपने देशभरातील 50 निवडक रिटेल स्टोअर्समध्ये व्यापक उपक्रम सुरू केला आहे. मुंबई, दिल्ली, बंगळुरू, चेन्नई, हैदराबाद, कोलकाता, पुणे, लखनऊ आणि नागपूर यांसारख्या प्रमुख शहरांमध्ये वडील आणि मुलींना एका अनोख्या, आठवणींना उजाळा देणाऱ्या रिटेल अनुभवात सहभागी होता येणार आहे. या उपक्रमाद्वारे प्रत्येक ग्राहक आपल्या नात्याची एक गोड आणि कायमस्वरूपी आठवण सोबत घेऊन जाईल. फादर्स डे सप्ताहाच्या अखेरीस (20 - 21 जून, 2026) या निवडक स्टोअर्समध्ये नामांकित छायाचित्रकारांकडून वडील आणि मुली विशेष छायाचित्रे काढून हा क्षण संस्मरणीय बनवू शकतील. पहिल्यांदा कान टोचण्याचा कार्यक्रम हा परंपरेनुसार होत असतो. पण दुसऱ्यांदा कान टोचणे हा एका तरुणीचा स्वतःचा वैयक्तिक निर्णय असतो. तो तिच्या स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्वाचा, स्वातंत्र्याचा आणि स्वतःची अभिव्यक्ती व्यक्त करण्याच्या क्षमतेचा महत्त्वपूर्ण टप्पा दर्शवतो. ‘लव्ह, फ्रॉम डॅड’ या मोहिमेद्वारे डी बिअर्स नैसर्गिक हिऱ्याला या विशेष क्षणाचा गौरव करण्याचा सर्वात अर्थपूर्ण मार्ग म्हणून सादर करत आहे. नैसर्गिक हिऱ्याची दुर्मिळता, टिकाऊपणा आणि चिरस्थायित्व हे गुण वडील मुलीच्या नात्याच्या अढळ आणि दृढ बंधाशी जोडले गेले आहेत. डी बिअर्स इंडियाच्या कॅटेगरी मार्केटिंगच्या कंट्री हेड तोरांज मेहता म्हणाल्या, “नैसर्गिक हिरे हे नेहमीच आयुष्यातील अत्यंत दुर्मिळ आणि विशेष क्षणांचे साक्षीदार राहिले आहेत. यंदाच्या फादर्स डे निमित्त आम्ही दुसऱ्यांदा कान टोचण्याचा निर्णय घेणे या गोष्टीचा मुलीच्या स्वातंत्र्याच्या प्रवासातील एक महत्त्वपूर्ण मैलाचा दगड म्हणून गौरव करत आहोत. पंकज त्रिपाठी आणि आशी यांच्यासोबत सहयोग करताना आम्ही प्रामाणिकपणा आणि दुर्मिळतेवर आधारित एका सुंदर नात्याचा उत्सव साजरा करत आहोत. भारतभरातील 50 हून अधिक स्टोअर्समध्ये परस्परसंवादी उपक्रमांद्वारे ही कथा ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यास आम्ही उत्सुक आहोत. यामुळे कुटुंबांना मोहिमेशी जवळून जोडले जाण्याची, नैसर्गिक हिऱ्यांच्या दागिन्यांचा प्रत्यक्ष अनुभव घेण्याची आणि स्वतःसाठी एक अविस्मरणीय आठवण जपण्याची संधी मिळेल.” पंकज त्रिपाठी यांच्यासाठीही हा सहयोग अत्यंत वैयक्तिक स्वरूपाचा होता. आपल्या साधेपणासाठी ओळखले जाणारे पंकज त्रिपाठी म्हणाले, “वडील म्हणून काही क्षण अत्यंत भावनिक असतात. त्यापैकी एक म्हणजे आपले मूल स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करत आहे आणि स्वतःचे निर्णय घेत आहे याची जाणीव होण्याचा क्षण. दुसऱ्यांदा कान टोचणे हा अशाच आत्मविश्वासाच्या क्षणाचे प्रतीक आहे. या कथेत मला सर्वाधिक भावलेली गोष्ट म्हणजे एक साधी, छोटी कृती  आयुष्यभर जपली जाणारी आठवण बनू शकते. माझी मुलगी आशीसोबत हा अनुभव शेअर करणे माझ्यासाठी खूपच विशेष ठरले. नैसर्गिक हिरा हा वडिलांच्या प्रेमाप्रमाणेच आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर तितकाच अढळ आणि कायमस्वरूपी सोबत राहतो.” फादर्स डे निमित्त तयार करण्यात आलेली ही व्हिडिओ मालिका डी बिअर्स ग्रुपच्या डिजिटल आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर प्रसारित केली जाणार असून भारतभरातील कुटुंबांना क्षणिक ट्रेंड्सच्या पलीकडे टिकून राहणाऱ्या आयुष्यातील महत्त्वपूर्ण टप्प्यांचा उत्सव साजरा करण्यासाठी आमंत्रित करत आहे. या सहयोगाद्वारे डी बिअर्स जीवनातील सर्वात अर्थपूर्ण नातेसंबंधांच्या केंद्रस्थानी नैसर्गिक हिऱ्यांना स्थान देण्याची आपली परंपरा पुढे नेत आहे. रील पाहण्यासाठी @heerahaisadakeliye ला भेट द्या आणि नैसर्गिक हिऱ्यांविषयी अधिक माहितीसाठी www.adiamondisforever.com ला भेट द्या. यंदाच्या फादर्स डे निमित्त आपल्या खास छायाचित्रांद्वारे एक सुंदर आठवण जपण्यासाठी https://withlovefromdad.netlify.app/  ला भेट द्या.