नेहा बोरालाही पोलिसांनी घेतले ताब्यात
प्रमुख नेत्यांवरील कारवाईनंतरही CJP-AISA कार्यकर्त्यांची घोषणाबाजी, तिरंगा आंदोलन सुरू
नवी दिल्ली, १६ ऑक्टोबर २०२६ : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी आणि मतदारयादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (SIR) प्रक्रियेच्या विरोधात राजधानी दिल्लीत आयोजित तिरंगा रॅलीपूर्वीच पोलिसांनी प्रतिबंधात्मक कारवाई सुरू केली. कॉकरोच जनता पार्टीचे (CJP) संस्थापक अभिजीत दीपके यांना सेंट्रल पार्कच्या दिशेने जात असताना ताब्यात घेण्यात आले. त्यानंतर ऑल इंडिया स्टुडंट्स असोसिएशनच्या (AISA) राष्ट्रीय अध्यक्षा नेहा बोरा यांनाही मंडी हाऊस परिसरात पोलिसांनी ताब्यात घेतल्याची माहिती समोर आली आहे. दोन्ही प्रमुख नेत्यांवरील कारवाईनंतरही कार्यकर्त्यांनी राष्ट्रीय ध्वज हाती घेऊन घोषणाबाजी सुरू ठेवल्याने कनॉट प्लेस परिसरातील वातावरण तणावपूर्ण बनले.
या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर दिल्ली पोलिसांनी कनॉट प्लेस आणि आसपासच्या परिसरात मोठा बंदोबस्त तैनात केला होता. पोलिसांच्या कारवाईला आंदोलकांनी विरोध दर्शवला, तर प्रतिबंधात्मक आदेशांचे पालन आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था राखण्यासाठी उपाययोजना करण्यात आल्याची भूमिका पोलिसांकडून मांडण्यात आली.
अभिजीत दीपकेंना निवासस्थानीच नोटीस
शुक्रवारी नियोजित ‘लहरा दो तिरंगा’ कार्यक्रमापूर्वी दिल्ली पोलीस झंडेवालान परिसरातील अभिजीत दीपके वास्तव्यास असलेल्या ठिकाणी पोहोचले होते.
पोलिसांनी त्यांना नोटीस बजावून नियोजित आंदोलनात सहभागी न होण्याच्या सूचना दिल्या. नवी दिल्ली जिल्ह्यात भारतीय नागरिक सुरक्षा संहितेच्या (BNSS) कलम १६३ अंतर्गत प्रतिबंधात्मक आदेश लागू असल्याचा हवाला पोलिसांनी दिला.
मात्र दीपके यांनी आपला कार्यक्रम शांततापूर्ण असल्याची भूमिका मांडली. आपण कोणताही हिंसक मोर्चा काढत नसून सेंट्रल पार्कमध्ये जाऊन राष्ट्रीय ध्वज फडकवण्याचा उद्देश असल्याचे त्यांनी पोलिसांना सांगितले.
यानंतर ते कार्यक्रमस्थळी जाण्यासाठी निघाले असता त्यांना ताब्यात घेण्यात आले.
‘आम्हाला फक्त तिरंगा फडकवायचा आहे’
पोलिसांशी झालेल्या संवादादरम्यान अभिजीत दीपके यांनी कारवाईवर आक्षेप घेतला.
राष्ट्रीय ध्वज फडकवण्यासाठी जात असताना अडवले जात असल्याचा दावा त्यांनी केला. कार्यक्रम शांततापूर्ण असल्याने त्याला प्रतिबंध का केला जात आहे, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.
या घटनेदरम्यान दीपके यांच्याभोवती पोलीस, माध्यमांचे प्रतिनिधी आणि समर्थकांची गर्दी झाल्याचे समोर आले.
आपण पाठवलेल्या छायाचित्रांतही पोलीस कर्मचारी, वृत्तवाहिन्यांचे कॅमेरे आणि दीपके यांच्याभोवती जमलेली गर्दी दिसते.
समर्थकांनी पोलिसांची गाडी अडवण्याचा प्रयत्न
अभिजीत दीपके यांना पोलिसांनी वाहनातून नेण्याचा प्रयत्न केला असता काही समर्थकांनी त्या वाहनाचा मार्ग रोखण्याचा प्रयत्न केल्याचे वृत्त आहे.
समर्थकांकडून घोषणाबाजी सुरू होती. यामुळे काही काळ गोंधळाची परिस्थिती निर्माण झाली.
या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर मोठ्या संख्येने पोलीस आणि सुरक्षा कर्मचारी परिसरात तैनात करण्यात आले होते.
पोलिसांच्या कारवाईनंतरही आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी आलेले कार्यकर्ते मागे हटण्यास तयार नसल्याचे दिसून आले.
मंडी हाऊसजवळ नेहा बोरा यांनाही ताब्यात
अभिजीत दीपके यांना ताब्यात घेतल्यानंतर AISAच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा नेहा बोरा यांच्यावरही पोलिसांनी कारवाई केल्याची माहिती समोर आली.
नेहा बोरा या मंडी हाऊस परिसरातून कनॉट प्लेस येथील सेंट्रल पार्कच्या दिशेने पायी जात होत्या. त्यावेळी पोलिसांनी त्यांना रोखून ताब्यात घेतल्याचे वृत्त आहे.
या कारवाईदरम्यान AISAच्या कार्यकर्त्यांनी घोषणाबाजी करत पोलिसांच्या भूमिकेचा निषेध केला.
नेहा बोरा यांनी नेत्यांना ताब्यात घेतल्यामुळे आंदोलन थांबणार नसल्याची भूमिका व्यक्त केल्याचे सांगण्यात आले.
मात्र त्यांना ताब्यात घेण्याची अचूक वेळ, त्यांच्यावरील कारवाईची कायदेशीर तरतूद आणि सुटकेचा तपशील अधिकृतरीत्या स्पष्ट होणे बाकी आहे.
दोन्ही नेते ताब्यात; कार्यकर्त्यांनी आंदोलन सुरू ठेवले
CJP आणि AISAच्या प्रमुख नेत्यांना ताब्यात घेतल्यानंतरही कार्यकर्त्यांनी आंदोलन सुरू ठेवण्याचा प्रयत्न केला.
काही कार्यकर्ते राष्ट्रीय ध्वज घेऊन कनॉट प्लेसच्या दिशेने निघाल्याचे वृत्त आहे.
मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्यासह SIR प्रक्रियेबाबत उपस्थित केलेल्या आक्षेपांवर सरकारने उत्तर द्यावे, ही आंदोलकांची प्रमुख मागणी आहे.
या आंदोलनाला आम आदमी पार्टीसह काही डाव्या विद्यार्थी संघटनांकडून पाठिंबा मिळत असल्याची माहिती समोर आली आहे.
मात्र या सर्व संघटनांचा प्रत्यक्ष आंदोलनातील सहभाग आणि संख्या याबाबत अधिकृत तपशील उपलब्ध नाही.
कनॉट प्लेसमध्ये मोठा पोलीस बंदोबस्त
तिरंगा कार्यक्रमाच्या पार्श्वभूमीवर कनॉट प्लेस परिसरात दिल्ली पोलिसांनी विशेष बंदोबस्त तैनात केला होता.
आपण पाठवलेल्या छायाचित्रांत मोठ्या संख्येने पोलीस कर्मचारी तसेच विशेष गणवेशातील सुरक्षा पथके परिसरात जमल्याचे दिसते.
सार्वजनिक सुव्यवस्था राखणे, अनधिकृत जमाव टाळणे आणि नागरिकांच्या वाहतुकीत अडथळा निर्माण होऊ न देणे या कारणांसाठी बंदोबस्त ठेवण्यात आल्याची पोलिसांची भूमिका आहे.
दिल्ली वाहतूक पोलिसांनीही नागरिकांसाठी वाहतुकीविषयक सूचना जारी केल्याचे वृत्त आहे.
तिरंगा फडकवण्याचा अधिकार आणि प्रतिबंधात्मक आदेशांवरून संघर्ष
या संपूर्ण घटनेत आंदोलनाच्या स्वरूपावरून दोन वेगवेगळ्या भूमिका समोर आल्या आहेत.
CJP आणि AISAच्या मते, राष्ट्रीय ध्वज हाती घेऊन शांततापूर्ण कार्यक्रम करणे हा नागरिकांच्या अभिव्यक्ती आणि आंदोलनाच्या अधिकाराचा भाग आहे.
दुसरीकडे, दिल्ली पोलिसांनी संबंधित परिसरात लागू असलेल्या प्रतिबंधात्मक आदेशांचा आधार घेत मोठ्या जमावावर निर्बंध असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
त्यामुळे केवळ राष्ट्रीय ध्वज फडकवण्याची कृती आणि प्रतिबंधित परिसरात संघटित सार्वजनिक कार्यक्रम आयोजित करणे यांतील कायदेशीर फरक या वादात महत्त्वाचा ठरतो.
प्रतिबंधात्मक कारवाई आवश्यक आणि प्रमाणबद्ध होती का, याचे मूल्यमापन संबंधित आदेश, परवानग्या आणि प्रत्यक्ष घटनाक्रमाच्या आधारे करावे लागणार आहे.
दिल्लीतील आंदोलनाचा पुढील टप्पा काय?
१० ऑक्टोबरपासून CJPच्या आंदोलनावरून दिल्लीतील पोलीस बंदोबस्त, आंदोलकांना ताब्यात घेण्याची कारवाई आणि आंदोलनस्थळांवरील निर्बंध या मुद्द्यांवर चर्चा सुरू आहे.
त्यातच १६ ऑक्टोबरच्या तिरंगा कार्यक्रमापूर्वी अभिजीत दीपके आणि नेहा बोरा यांना ताब्यात घेण्यात आल्याने हा वाद पुन्हा चर्चेत आला आहे.
दोन्ही नेत्यांवरील कारवाईनंतरही कार्यकर्त्यांकडून आंदोलन सुरू ठेवण्याचा प्रयत्न होत असल्याने पुढील घडामोडींकडे लक्ष लागले आहे.
राष्ट्रीय ध्वज घेऊन शांततापूर्ण कार्यक्रम करण्याचा दावा करणाऱ्या आंदोलकांना प्रतिबंधात्मक आदेशांच्या आधारे रोखण्याची कारवाई कायदेशीरदृष्ट्या कितपत समर्थनीय आहे, हा प्रश्न या घटनेतून उपस्थित झाला आहे.
आता अभिजीत दीपके आणि नेहा बोरा यांच्या सुटकेबाबतचा निर्णय, पोलिसांकडून पुढील कारवाई आणि CJP-AISAच्या आंदोलनाची दिशा याकडे लक्ष लागले आहे.
