मणिपूरमध्ये कुकी-नागा संघर्ष तीव्र
इंफाळ : मणिपूरमध्ये कुकी-झो आणि नागा समुदायांतील हिंसक संघर्ष पुन्हा तीव्र झाला असून गेल्या चार दिवसांत चार महिलांसह सहा कुकी-झो नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे. १३ सप्टेंबर रोजी तामेंगलाँग आणि नोनी जिल्ह्यांत चार जणांची हत्या झाली, तर १५ सप्टेंबर रोजी तामेंगलाँगमध्ये आणखी दोन कुकी-झो महिलांची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली. या घटनांतील हल्लेखोरांची ओळख पोलिसांनी अधिकृतरीत्या निश्चित केलेली नाही. मात्र काही कुकी संघटनांनी नागा सशस्त्र गटांवर आरोप केले आहेत.
याच काळात नागा वस्त्यांवरही हल्ले झाल्याचे समोर आले आहे. कांगपोकपी जिल्ह्यातील चावांगकिनिंग गावावर संशयित सशस्त्र गटाने हल्ला करून घरे पेटविल्याची घटना घडली. सुरक्षा दलांसोबत अनेक तास गोळीबारही झाला. त्यामुळे संघर्ष हा एका बाजूकडून होणाऱ्या हल्ल्यांपुरता मर्यादित नसून दोन्ही समुदायांतील तणाव अधिक गंभीर होत असल्याचे दिसत आहे.
सात दिवसांपासून अनेक भागांत जनजीवन विस्कळीत
हिंसा आणि महामार्गांवरील नाकेबंदीमुळे मणिपूरच्या डोंगराळ भागांतील वाहतूक आणि जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा मोठ्या प्रमाणावर प्रभावित झाला आहे. स्थानिक वृत्तांनुसार अनेक भागांत जवळपास सात दिवसांपासून शाळा, बाजारपेठा आणि व्यावसायिक व्यवहार बंद आहेत. काही गावांतील नागरिकांनी भीतीमुळे दिवसाही घराबाहेर पडणे बंद केल्याचे सांगितले आहे.
कांगपोकपी परिसरातील नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, पुरवठा खंडित झाल्यामुळे काही दुर्गम गावांत साखरेचा दर ₹४०० ते ₹४५० प्रति किलोपर्यंत पोहोचला आहे. हा दर स्थानिक नागरिकांनी सांगितलेला असून राज्यव्यापी अधिकृत बाजारभाव म्हणून त्याची स्वतंत्र पुष्टी झालेली नाही.
महामार्गांवर आर्थिक नाकेबंदी
United Naga Councilने ९ सप्टेंबरपासून NH-2, NH-37, NH-202 आणि NH-102Aसह प्रमुख राष्ट्रीय महामार्गांवरील आर्थिक नाकेबंदी तीव्र केली आहे. ही नाकेबंदी मे महिन्यात सहा नागा नागरिकांच्या कथित हत्येच्या निषेधार्थ करण्यात येत असल्याचे संघटनेने म्हटले आहे. UNCच्या घोषणेनुसार वैद्यकीय सेवा, वीज, दूरसंचार, पाणीपुरवठा आणि माध्यमांच्या वाहनांना सूट देण्यात आली आहे.
प्रत्यक्षात मात्र अनेक भागांत खासगी वाहनांच्या हालचालींवर मर्यादा आणि तपासणी नाके असल्याचे स्थानिकांनी सांगितले आहे. त्यामुळे रुग्णालयात जाणे, जीवनावश्यक वस्तू मिळवणे आणि गावाबाहेर प्रवास करणे कठीण झाल्याच्या तक्रारी पुढे येत आहेत.
फेब्रुवारीपासून वाढला कुकी-नागा संघर्ष
मणिपूरमध्ये मे २०२३पासून प्रामुख्याने मैतेई आणि कुकी-झो समुदायांमध्ये हिंसाचार सुरू होता. मात्र फेब्रुवारी २०२६पासून कुकी-झो आणि नागा समुदायांतील संघर्षही वेगाने वाढला आहे. Human Rights Watchने ४ सप्टेंबरपर्यंत या नव्या संघर्षात किमान ३४ जणांचा मृत्यू झाल्याचे म्हटले होते. त्यानंतरही हत्यांच्या घटना झाल्याने मृतांचा आकडा आणखी वाढला आहे.
दोन्ही समुदायांतील सशस्त्र गटांवर एकमेकांच्या गावांवर हल्ले, घरे जाळणे, अपहरण आणि महामार्ग बंद करण्याचे आरोप झाले आहेत. त्यामुळे मणिपूरमधील आधीच नाजूक असलेली सुरक्षा परिस्थिती आणखी गंभीर बनली आहे.
