मुंबई, दि. ३१ :महाराष्ट्रासह देशभरात हत्तीरोग (लिम्फॅटिक फिलेरियासिस) निर्मूलनासाठी ‘ट्रिपल ड्रग थेरपी’ (आयडीए) अर्थात आयव्हरमेक्टिन, डीईसी (डायइथिलकार्बामाझीन) आणि अल्बेंडाझोल या औषधांच्या संयुक्त उपचाराला गती देण्यात येत आहे. केंद्र शासनाने २०२७ पर्यंत भारतातून हत्तीरोगाचे संपूर्ण उच्चाटन करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. या मोहिमेत राज्य शासनाने सक्रिय सहभाग घेतला असल्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले की, विशेषतः दुर्लक्षित असलेल्या हत्तीरोगासारख्या आजारांवर प्रभावी उपाययोजना करण्यासाठी केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने सुरुवात केली. देशात २०१७ मध्ये सर्वात प्रथम महाराष्ट्र राज्यात विशेषतः विदर्भातील जिल्ह्यांना या औषधोपचारासाठी सर्वोच्च प्राधान्य देण्याची केंद्र सरकारकडे विनंती केली होती. यामुळे महाराष्ट्रातील, विशेषतः विदर्भातील आदिवासी व ग्रामीण भागातील लोकांचे दुःख मोठ्या प्रमाणात कमी होण्यास मदत होत आहे. तसेच, देशातून हत्तीरोग निर्मूलन करण्याच्या प्रधानमंत्री यांच्या स्वप्नपूर्तीतही मोठा वाटा उचलून या उपक्रमात महाराष्ट्र शासन पूर्ण सहकार्य देत आहे.

राज्यात ५५ लाख नागरिकांना औषधोपचाराचा लाभ देण्याचे उदिष्ट

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या माध्यमातून देशातील १२ राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर ‘मास ड्रग अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन’ (एमडीए) मोहीम राबवली जात असून, त्यामध्ये महाराष्ट्राचाही समावेश आहे. या मोहिमेत पात्र नागरिकांना दरवर्षी प्रतिबंधात्मक औषधे दिली जातात, ज्यामुळे रोगाचा प्रसार रोखण्यास मदत होते. राज्यामध्ये विशेष म्हणजे, काही निवडक जिल्ह्यांमध्ये पारंपरिक दोन औषधांऐवजी ‘ट्रीपल ड्रग थेरपी’ (आयडीए) वापरली जात आहे. ही उपचारपद्धती अधिक प्रभावी मानली जाते आणि कमी कालावधीत रोग नियंत्रणात आणण्यास मदत करते.

महाराष्ट्रातील विदर्भ विभागात हत्तीरोगाचा मोठा प्रादुर्भाव असून, गडचिरोली, भंडारा, चंद्रपूर यासारख्या जिल्ह्यांमध्ये विशेष मोहिमा राबवण्यात येत आहेत. राज्यात सुमारे ५५ लाख नागरिकांना या औषधोपचाराचा लाभ देण्याचे उदिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

नागपूर ग्रामीण भागात मोहिमेमुळे सूक्ष्मजंतूंचा प्रसार दर

एक टक्क्यापेक्षा कमी आणण्यात यश

महाराष्ट्रातील नागपूर, चंद्रपूर, भंडारा, वर्धा, गडचिरोली, अमरावती, अकोला, लातूर, धाराशिव, सोलापूर, जळगाव, सिंधुदुर्ग, नांदेड, ठाणे, पालघर, नंदुरबार, सोलापूर आणि यवतमाळ या १८ जिल्ह्यात या रोगाचा प्रादुर्भाव आहे. फेब्रुवारी २०२६ च्या ताज्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रातील हत्तीरोगाच्या एकूण प्रकरणांपैकी सुमारे ७५ टवके रुग्ण एकट्या नागपूर विभागात आहेत. सर्वाधिक प्रभावित पाच जिल्हे: भंडारा, चंद्रपूर, नागपूर, गडचिरोली आणि गोंदिया.

ट्रीपल ड्रग पॉलिसी (आयडीए) यशाचा दर: नागपूर ग्रामीण भागात या मोहिमेमुळे सूक्ष्मजंतूंचा प्रसार दर ( एमएफ रेट) २०१४ मधील ४.९१ टक्क्यावरून २०२४ पर्यंत एक टक्क्यापेक्षा कमी आणण्यात यश आले आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, ‘आयडीए’ उपचारामुळे मायक्रोफिलेरिया (परजीवी) कमी करण्यास अधिक परिणामकारक मदत होते, त्यामुळे रोगाचा प्रसार लवकर थांबवता येतो. राज्य शासनाकडून नागरिकांना आवाहन करण्यात येत आहे की, अफवांवर विश्वास न ठेवता आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या देखरेखीखाली ही औषधे घ्यावीत. समाजाच्या सक्रिय सहभागाशिवाय हत्तीरोग निर्मूलन शक्य नसल्याचेही तज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

मुंबई-डोंबिवलीचा कुख्यात गुंड आणि सोशल मीडियावर रील स्टार म्हणून प्रसिद्ध असलेला 55 वर्षीय सुरेंद्र पांडुरंग पाटील हा जामिनावर बाहेर येऊन दोन आठवडे पूर्ण होण्यापूर्वीच पुन्हा पोलिसांच्या जाळ्यात अडकला आहे. ठाणे गुन्हे शाखेने शनिवारी मध्यरात्री केलेल्या या धडक कारवाईमुळे गुन्हेगारी जगतात खळबळ उडाली असून, जामिनावर मुक्त होताच पुन्हा बेकायदा कृत्यांत गुंतलेल्या या हिस्ट्रीशीटरचा खरा चेहरा आता समोर आला आहे.

ठाणे गुन्हे शाखेच्या पथकाने गुप्त माहितीच्या आधारे दावडी येथील सुरेंद्रच्या आलिशान बंगल्यावर छापा टाकला असता, झडतीदरम्यान पोलिसांना घराच्या इंटिरिअरशी विसंगत असलेल्या एका शू-रॅक बद्दल संशय आला. पोलिसांनी या कपाटाची कसून तपासणी केली असता, त्यातील एका अत्यंत शिताफीने बनवलेल्या गुप्त कप्प्यात दडवून ठेवलेला शस्त्रास्त्रांचा मोठा साठा उघड झाला. घरात एवढ्या मोठ्या प्रमाणात शस्त्रे सापडल्याने स्वतः पोलिसही चक्रावून गेले असून या प्रकरणाचा पुढील तपास सुरू आहे.

या कारवाईत पोलिसांनी सुमारे 10 लाख रुपये किमतीचा शस्त्रसाठा जप्त केला असून, यात 7 बंदुका, जिवंत काडतुसे आणि 167 एअर गनच्या गोळ्यांचा समावेश आहे. जप्त केलेल्या शस्त्रांमध्ये पाच देशी बनावटीची पिस्तूलं व रिव्हॉल्व्हर आणि दोन एअर गन असून, काही पिस्तुलांवर ‘Made in USA’ आणि ‘स्पेशल ऑटो’ असे कोरलेले आढळले आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणावर सापडलेली जिवंत काडतुसे पाहता, हा साठा केवळ प्रदर्शनासाठी नसून तो प्रत्यक्ष गुन्हेगारी वापरासाठी सज्ज ठेवण्यात आल्याची माहिती पोलीस उपायुक्त अमरसिंह जाधव यांनी दिली आहे.

सोशल मीडियावर 3 लाखांहून अधिक फॉलोअर्स असलेला आणि सातत्याने ‘भाईगिरी’ची रिल्स पोस्ट करणारा सुरेंद्र पाटील आता हा शस्त्रसाठा केवळ चित्रीकरणासाठी असल्याचा दावा करत आहे. मात्र, त्याची गुन्हेगारी पार्श्वभूमी लक्षात घेता पोलिस त्याच्या या दाव्यावर विश्वास ठेवायला तयार नाहीत. हा शस्त्रास्त्रांचा मोठा साठा स्थानिक गुन्हेगारांना पुरवण्यासाठी किंवा इतर कोणत्या गंभीर गुन्ह्यासाठी जमवला होता का, या दिशेने आता पोलिस सखोल तपास करत आहेत.

राज्यात 10 सनदी अधिकाऱ्यांच्या बदल्या
मुंबई- आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी राज्य सरकारने प्रशासकीय पातळीवर मोठे फेरबदल केले आहेत. १० वरिष्ठ सनदी अधिकाऱ्यांच्या (IAS) बदल्यांचे आदेश आज (३१ मार्च) जारी करण्यात आले असून, यात अश्विनी भिडे यांची मुंबई महानगरपालिकेच्या आयुक्तपदी झालेली नियुक्ती सर्वात महत्त्वाची मानली जात आहे. तर, आपल्या कडक शिस्तीसाठी ओळखले जाणारे तुकाराम मुंढे यांच्याकडे आता ‘आपत्ती व्यवस्थापन’ या महत्त्वाच्या विभागाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे.पुणे महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त पृथ्वीराज बी. पी.यांची वसई-विरार महापालिकेचे नवे आयुक्त म्हणून बदली करण्यात आली आहे .प्रेरणा देशभ्रतार यांची राज्य कर सहआयुक्त पदावरून आता मत्स्यव्यवसाय आयुक्त, मुंबई पदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. राजेश देशमुख यांची राज्य उत्पादन शुल्क आयुक्तपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.

१९९५ च्या बॅचच्या सनदी अधिकारी आणि मुख्यमंत्र्यांच्या अप्पर मुख्य सचिव म्हणून कार्यरत असलेल्या अश्विनी भिडे यांची नियुक्ती मुंबई महानगरपालिकेच्या आयुक्तपदी करण्यात आली आहे. मुंबई मेट्रो-३ प्रकल्पातील त्यांच्या कामाचा अनुभव आणि प्रशासकीय पकड पाहता, मुंबईच्या विकासकामांना गती देण्यासाठी सरकारने त्यांच्यावर हा विश्वास टाकल्याचे म्हटले जाते आहे. मुंबईच्या नागरी समस्या आणि पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीने त्यांची येथील कामगिरी महत्त्वाची ठरणार आहे.

२००५ च्या बॅचचे सनदी अधिकारी तुकाराम मुंढे यांची बदली दिव्यांग कल्याण विभागाच्या सचिवपदावरून ‘आपत्ती व्यवस्थापन, मदत आणि पुनर्वसन’ आणि वन विभागाच्या सचिवपदी करण्यात आली आहे. सध्या राज्यात सुरू असलेला अवकाळी पावसाचा धुमाकूळ, गारपीट आणि नैसर्गिक आपत्तींचे संकट पाहता, अत्यंत कार्यक्षम आणि धडाडीच्या अधिकाऱ्याची या पदावर गरज होती. मुंढे यांच्या अनुभवाचा फायदा राज्याला येणाऱ्या काळात होणाऱ्या नैसर्गिक आपत्तींच्या नियोजनात मिळेल, असे कारण दिले जाते आहे.

लोकेश चंद्र मुख्यमंत्र्यांचे नवे अप्पर मुख्य सचिव

१९९३ च्या बॅचचे अधिकारी आणि ‘महावितरण’चे (MSEDCL) अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक लोकेश चंद्र यांची नियुक्ती आता मुख्यमंत्र्यांचे अप्पर मुख्य सचिव म्हणून करण्यात आली आहे. अश्विनी भिडे यांच्या जागेवर आता ते मंत्रालयात मुख्यमंत्र्यांच्या सचिवालयाची धुरा सांभाळतील.

विकासचंद्र रस्तोगी (१९९५): अप्पर मुख्य सचिव (कृषी) वरून आता वित्त विभागात (वित्तीय सुधारणा) अप्पर मुख्य सचिव म्हणून बदली.

विनिता वैद सिंघल (१९९६): प्रधान सचिव (आपत्ती व्यवस्थापन) वरून मृद व जलसंधारण विभागाच्या प्रधान सचिवपदी नियुक्ती.

परिमल सिंग (२००४): ‘पोकरा’ प्रकल्पाचे संचालक आता कृषी विभागाचे सचिव असतील.

लाहू माळी: व्यवस्थापकीय संचालक, शिवशाही पुनर्वसन प्रकल्प, मुंबई.

शैक्षणिक गुणवत्ता, परिश्रम आणि यशाचा गौरव

मुंबई : महाराष्ट्र राष्ट्रीय विधी विद्यापीठ, मुंबईच्या (MNLU Mumbai) शैक्षणिक वाटचालीतील आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा आज नोंदवला गेला. प्रभादेवी, मुंबई येथील ऐतिहासिक रवींद्र नाट्यमंदिरात विद्यापीठाचा चौथा दीक्षांत समारंभ मोठ्या दिमाखात आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडला. सकाळी १० वाजता सुरू झालेल्या या समारंभाला मान्यवर, पदवीधर विद्यार्थी, प्राध्यापकवर्ग आणि विद्यार्थ्यांचे कुटुंबीय मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. विधी शिक्षणातील आपला शैक्षणिक प्रवास पूर्ण केलेल्या विद्यार्थ्यांना पदवी प्रदान करण्याचा हा अत्यंत अभिमानाचा आणि संस्मरणीय क्षण ठरला.

कार्यक्रमाची सुरुवात राष्ट्रीय गानाने झाली. त्यानंतर महाराष्ट्र राज्यगीत सादर करण्यात आले. त्यामुळे संपूर्ण सभागृहात औपचारिकता, गांभीर्य, राष्ट्रभावना आणि प्रादेशिक अभिमान यांचे वातावरण निर्माण झाले. त्यानंतर MNLU मुंबईचे कुलगुरू प्रा. (डॉ.) दिलीप उके यांनी स्वागतपर भाषणासह विद्यापीठाचा वार्षिक अहवाल सादर केला. आपल्या भाषणात त्यांनी मागील वर्षभरातील विद्यापीठाची शैक्षणिक प्रगती, संशोधन क्षेत्रातील योगदान आणि संस्थात्मक वाढ यांचा सविस्तर आढावा मांडला.

या दीक्षांत समारंभाला भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती तथा MNLU मुंबईचे कुलपती मा. श्री. न्यायमूर्ती आलोक अराधे यांची प्रमुख उपस्थिती लाभली. त्यांनी दीक्षांत भाषणातून विद्यार्थ्यांना प्रेरणादायी मार्गदर्शन केले. या प्रसंगी मुंबई उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्ती मा. सौ. न्यायमूर्ती भारती डांगरे, मुंबई उच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती मा. श्री. न्यायमूर्ती संदीप मारणे, महाराष्ट्र राज्याचे महाधिवक्ता मा. डॉ. मिलिंद साठे, इंडिया इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ लीगल एज्युकेशन अँड रिसर्च (IIULER), गोवा चे कुलगुरू प्रा. (डॉ.) आर. वेंकट राव, प्रा. (डॉ) प्रवीणा खोब्रागडे, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विधी विभाग, RTM नागपूर, तसेच MNLU मुंबई चे कुलसचिव मा. प्रा. (डॉ.) श्री. प्रकाश चौधरी हेही मान्यवर उपस्थित होते.

समारंभाच्या औपचारिक उद्घाटनाची घोषणा मा. श्री. न्यायमूर्ती आलोक अराधे यांनी केली. त्यानंतर दिवसातील सर्वाधिक प्रतीक्षेत असलेल्या क्षणाला सुरुवात झाली – पदवीधर विद्यार्थ्यांना पदव्या प्रदान करण्याच्या सोहळ्याला

२५५ विद्यार्थ्यांना पदवी; विविध अभ्यासक्रमांतील गुणवंतांचा पदकांनी गौरव

पदवी प्रदान सत्रात विद्यापीठाच्या विविध अभ्यासक्रमांतील विद्यार्थ्यांचा समावेश होता. एकूण २५५ विद्यार्थ्यांना पदव्या प्रदान करण्यात आल्या. यामध्ये डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी (PhD) मधील ३ विद्यार्थी, पदव्युत्तर अभ्यासक्रमांतील १३३ विद्यार्थ्यांत एल. एल. एम. एम. ए. मेडिएशन आणि एमबीए या अभ्यासक्रमांचा समावेश होता. तसेच बी. ए. एलएल.बी. (ऑनर्स) या अभ्यासक्रमातील ११९ विद्यार्थ्यांचा समावेश होता. याशिवाय सर्व अभ्यासक्रमांतील गुणवंत विद्यार्थ्यांना पदकेही प्रदान करण्यात आली.

अनेक वर्षांच्या सातत्यपूर्ण परिश्रम, कठोर शैक्षणिक अभ्यास, मूट कोर्टमधील सहभाग आणि विधी संशोधनाच्या बळावर विद्यार्थ्यांनी हा महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला. प्रत्येक विद्यार्थ्याचे नाव पुकारले जाता सभागृहात टाळ्यांचा कडकडाट होत होता आणि त्या क्षणाने समारंभाला विशेष भावनिक उंची प्राप्त झाली.

विविध बॅचमधील शैक्षणिकदृष्ट्या उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या आणि विद्यापीठाच्या मूल्यपरंपरेला अर्थपूर्ण योगदान देणाऱ्या पहिल्या तीन गुणवंत विद्यार्थ्यांना मान्यवरांच्या हस्ते पदके प्रदान करण्यात आली. या गुणवंत विद्यार्थ्यांच्या यशातून विधी शिक्षणातील उत्कृष्टतेला चालना देण्याच्या MNLU मुंबईच्या बांधिलकीची प्रभावी प्रचिती आली.

दीक्षांत भाषणातून प्रेरणा, मूल्ये आणि जबाबदारीचा संदेश

MNLU मुंबई चे कुलपती मा. श्री. न्यायमूर्ती आलोक अराधे, न्यायाधीश, भारताचे सर्वोच्च न्यायालय यांनी आपल्या दीक्षांत भाषणात न्यायव्यवस्थेतील प्रदीर्घ आणि समृद्ध अनुभवाच्या आधारे विद्यार्थ्यांना प्रेरणादायी मार्गदर्शन केले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या उद्धरणाचा दाखला देऊन म्हणाले की, संविधानिक नैतिकता ही निसर्ग दत्त नसून तिचे रोपण आणि सिंचन करावे लागते. वकील म्हणून केवळ कायद्याचे ज्ञान पुरेसे नसून संवेदनशीलता, प्रामाणिकपणा आणि नीतिमत्ता या मूल्यांनाही तितकेच महत्त्व आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले. समाजाप्रती जबाबदारीची जाणीव ठेवून प्रामाणिकपणे कार्य करणे ही प्रत्येक विधिज्ञाची मूलभूत बांधिलकी असली पाहिजे, असेही ते म्हणाले, शिक्षण विद्यार्थ्यांना विचारशक्ती आणि तर्कशक्ती प्रदान करते; मात्र बाह्यजगतातील अनुभव त्यांच्या व्यावहारिक समज अधिक सक्षम आणि परिपक्च करतात, असा महत्त्वपूर्ण संदेश त्यांनी दिला. तसेच MNLU मुंबई चे कुलगुरू प्रा. (डॉ.) दिलीप उके यांनी आपल्या स्वागतपर भाषणात संस्थेची दृष्टी, मूल्याधिष्ठित शैक्षणिक दृष्टिकोन आणि पदवीधर विद्यार्थ्यांच्या यशस्वी शैक्षणिक प्रवासाचा आढावा घेतला. त्यांच्या भाषणाने विद्यार्थ्यांना प्रेरणा मिळाली. MNLU मुंबईतील विविध संशोधन केंद्रांद्वारे राबविण्यात आलेल्या शैक्षणिक आणि संशोधनपर उपक्रमांचा त्यांनी विशेष उल्लेख केला. तसेच विद्यापीठातील एकूण प्लेसमेंट्समध्ये लक्षणीय वाढ झाल्याचे त्यांनी नमूद केले. राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणाच्या (NALSA) सहकार्याने तयार करण्यात आलेल्या इंटर्नशिप अहवालाच्या प्रकाशनातून त्याचे ठोस प्रतिबिंब दिसून आल्याचेही त्यांनी सांगितले.

समारोपाच्या सत्रात कुलपतींनी दीक्षांत समारंभ समाप्त झाल्याची औपचारिक घोषणा केली. त्यानंतर राष्ट्रीय गानाने कार्यक्रमाची सांगता झाली. अशा रीतीने शैक्षणिक अभिमान, औपचारिकता, प्रेरणा आणि संस्मरणीय क्षणांनी नटलेला हा समारंभ उपस्थितांच्या मनात दीर्घकाळ कोरला जाईल, अशा वातावरणात संपन्न झाला.

🌦️ कृषी हवामान सल्ला: महाराष्ट्र राज्य
कालावधी: 31 मार्च ते 3 एप्रिल 2026
आधारित स्रोत: IMD प्रादेशिक हवामान केंद्र, मुंबई व नागपूर
हवामान सारांश
राज्यातील वातावरण अस्थिर राहण्याची शक्यता असून अनेक भागांमध्ये मेघगर्जना ⛈️, वीजांचा कडकडाट 🌩️, वादळी वारे 🌪️, गारपीट 🌨️ व हलका ते मध्यम पाऊस🌧️होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भ आणि काही कोकण भागात हवामानाचा परिणाम अधिक जाणवू शकतो. वादळी वाऱ्याचा वेग 30 ते 60 किमी प्रति तास पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. काही भागांमध्ये गारपीटीचा धोका अधिक आहे.

📅 31 मार्च
(⚠️ अलर्ट: ऑरेंज अलर्ट🟠)
⛈️🌨️गारपीट + मेघगर्जना + 🌩️ वीजांचा कडकडाट + 🌪️वादळी वाऱ्यांसह पावसाची शक्यता
• नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, बीड, हिंगोली, पुणे, सोलापूर, सातारा, सांगली
(⚠️ अलर्ट: यलो अलर्ट 🟡)
⛈️मेघगर्जना + 🌩️वीजांचा कडकडाट + 🌪️वादळी वाऱ्यांसह पावसाची शक्यता
• नंदुरबार, धुळे, ठाणे, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर, धाराशिव, लातूर, नांदेड, यवतमाळ, अमरावती, वर्धा, नागपूर, चंद्रपूर, भंडारा, गडचिरोली, गोंदिया
• उर्वरित भागात तुरळक स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.

📅 १ एप्रिल
(⚠️ अलर्ट: यलो अलर्ट 🟡)
⛈️ मेघगर्जना + 🌩️वीजांचा कडकडाट + 🌪️वादळी वाऱ्यांसह पावसाची शक्यता
• सोलापूर, धाराशिव, लातूर, वाशिम, नांदेड, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, सांगली, कोल्हापूर, सातारा, बीड, परभणी, हिंगोली, नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, पुणे.
• उर्वरित भागात तुरळक स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.

📅 2 एप्रिल
(⚠️ अलर्ट: यलो अलर्ट 🟡)
🌧️मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता+ जोरदार वारे🌪️
• सोलापूर, धाराशिव, लातूर, वाशिम, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर, रायगड, रत्नागिरी, बीड, नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, पुणे, नंदुरबार, धुळे, ठाणे, बुलढाणा, अकोला, अमरावती, जालना, नंदुरबार, परभणी, हिंगोली.
• उर्वरित भागात तुरळक स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.

📅 3 एप्रिल (⚠️ अलर्ट: यलो अलर्ट 🟡)
🌧️ मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता + जोरदार वारे
• जळगाव, छत्रपती संभाजीनगर, वाशिम, जालना, परभणी, हिंगोली, नांदेड, यवतमाळ, चंद्रपूर, गडचिरोली.

📢 सामान्य सल्ला
• मेघगर्जना व पावसाची शक्यता लक्षात घेऊन काढणी झालेल्या पिकांचे सुरक्षित साठवण करावे.
• शेतात ठेवलेले उत्पादन ताडपत्रीने झाकून ठेवावे.
• वादळी वाऱ्याच्या शक्यतेमुळे शेतातील हलकी संरचना व शेती उपकरणे सुरक्षित ठेवावीत.
• शेतामध्ये पावसाचे पाणी साचणार नाही यासाठी तात्काळ निचऱ्याची व्यवस्था करावी. पाणी साचल्यास मुळकुज व बुरशीजन्य रोग वाढू शकतात.

🌾 रबी पिके (काढणी अवस्था)
सध्या राज्यातील अनेक भागात गहू,मक्का, रबी ज्वारी ही पिके काढणीच्या अवस्थेत आहेत.
• काढणी केलेले उत्पादन पावसापासून संरक्षित ठिकाणी ठेवावे.
• पुढील २४ तासांत काढणीस तयार असलेली पिके तातडीने काढून सुरक्षित ठिकाणी ठेवावीत.
• शेतात मळणीसाठी ठेवलेले धान्य ताडपत्री किंवा प्लास्टिक आच्छादनाखाली ठेवावे.
• ज्वारी पीक पिकलेल्या अवस्थेत असून पाऊस व वादळी वाऱ्यामुळे ज्वारीचे ताटे पडण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे कणसे खराब होऊन ज्वारीचे नुकसान होऊ शकते, म्हणून काढणी केलेली ज्वारी सुरक्षित ठिकाणी ठेवावी आणि शक्य नसल्यास पॉलिथिन पेपरने झाकून संरक्षण करावे.

🍇 द्राक्ष
• ज्या बागांमध्ये द्राक्ष काढणीच्या अवस्थेत आहेत, त्या ठिकाणी अवकाळी पावसामुळे द्राक्षाच्या मण्यांना तडे जाण्याची शक्यता असते. अशा मण्यांमध्ये पुढे बुरशीजन्य रोग वाढण्याची शक्यता असते. पाऊस पडल्यानंतर दुपारच्या वेळेस चांगले ऊन पडून बागेत बऱ्यापैकी वारे वाहत असल्यास क्रॅकिंगचा धोका राहत नाही. काहीही करण्याची गरज नाही. क्रॅकिंगचा धोका जास्त वाटल्यास घडांवर कायटोसॅन ३ मि.ली. अधिक ट्रायकोडर्मा २.३ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी याप्रमाणे मिसळून फवारावे.
• बागेत पावसाचे पाणी साचून राहिल्यास द्राक्ष वेलींची वाढ मंदावते. त्यामुळे बागेत पाण्याचा निचरा व्यवस्थित ठेवावा.
• द्राक्ष घडांचे गारापासून संरक्षणासाठी शक्य असल्यास हेलनेटचा वापर करावा.
• पावसाचे पाणी बेदाणे शेड मध्ये आल्यास बेदाणे पावसाच्या पाण्याने भिजू शकतात व त्यामुळे त्यांची प्रत खराब होऊन नुकसान होऊ शकते. द्राक्षांपासून बेदाणे तयार करणाऱ्या शेड मध्ये पावसाचे पाणी आत येऊ नये म्हणून शेड झाकून घ्यावे. पावसाचे पाणी बेदाणे शेड मध्ये आल्यास त्वरित बाहेर काढावे जेणे करून शेडमधील आर्द्रता वाढणार नाही.

🥭 आंबा
• केऱ्या तसेच पक्व होत असलेल्या आंबा फळांना इजा होऊन फळे खराब होऊ शकतात त्यांची प्रत खालावू शकते. पावसापासून बचावासाठी पक्व झालेल्या आंबा फळांची त्वरित काढणी करून घ्यावी व सुरक्षित ठिकाणी ठेवावेत.
• आंब्याच्या आकाराच्या फळांना फक्त माशीचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो. फळगळ झालेली असल्यास पहिली फळे गोळा करून नष्ट करावीत व दररोज फळ माशी सापळे @ २ प्रति एकर या प्रमाणात लावावेत. आकर्षणासाठी हायड्रोलायझेट प्रोटीनचा वापर करावा.

🍌केळी
• जोरदार वाऱ्यासह हलक्या ते मध्यम पावसाची शक्यता असल्याने केळी झाडे उन्मळून पडू नये म्हणून केळी झाडांना काठीच्या किंवा बांबूच्या सहाय्याने आधार द्यावा.
• गारांची शक्यता असल्याने शक्य असल्यास हेलनेटचा वापर करावा.

🥬भाजीपाला पिके
• गारपीट आणि पावसाची व जोराच्या वाऱ्याची शक्यता असल्याने, वेलवर्गीय भाज्यांना आधार द्यावा जेणेकरून वारा आणि पावसामुळे त्यांचे नुकसान होणार नाही. शक्य असल्यास उघड्यावर असलेली रोपवाटिका प्लास्टिक पेपरने झाकून घ्यावी. शक्य असल्यास हेलनेटचा वापर करावा.

🐄 पशुधन
• वीजांच्या कडकडाटाच्या वेळी जनावरे झाडाखाली किंवा धातूच्या कुंपणाजवळ बांधू नयेत.
• जनावरे शक्यतो बाहेर चरावयास नेऊ नयेत.

🌩️शेतात असताना जर मेघ गर्जना होत असेल तर काय करावे काय करू नये
✅ काय करावे
➤ मेघगर्जना व जोरदार वाऱ्याची शक्यता असल्याने फळबागांना व भाजी पाला पिकाला आधार द्यावा.
➤ जर शेतकरी शेतात असतील आणि त्यांना कोणताही निवारा मिळाला नसेल तर त्या परिसरातील सर्वात उंच वस्तू टाळून जर फक्त तुरळक झाडे जवळपास असतील तर सर्वात चांगले संरक्षण म्हणजे उघड्यावर दड घालून बसावे (आपले पाय पोटाशी धरून बसावे).
➤ मेघ गर्जना होत असल्यास झाडाखाली उभे राहू नये.
➤ प्राण्यांना खुले पाणी, तलाव किंवा विहिरीपासून दूर ठेवावे.
➤ प्राण्यांना ट्रॅक्टर आणि इतर धातूच्या शेतीच्या उपकरणापासून दूर ठेवावे
➤ शेतातील उभ्या पिकामधून अतिरिक्त पावसाचे पाणी काढून टाकावे.
➤ जर शेतातील पिक / उत्पादन शेतात राहिले असल्यास पॉलिथिन शीटने झाकून ठेवावे.

❌ हे करू नका
➤ विद्युत उपकरण किंवा वायर/केबल यांचा संपर्क टाळा.
➤ कोणत्याही धातू ट्रॅक्टर, शेतीची उपकरणे आणि दुकाचीचा संपर्क दूर ठेवा जे धातू वा इतर पृष्ठभाग विद्युत वाहक आहेत.
➤ आपल्या प्राण्यांना झाडाखाली जाऊ देऊ नका. प्राण्यांकडे लक्ष ठेवा आणि त्यांना आपल्या थेट नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न करा.

📩 संदेश
दिनांक 31 मार्च रोजी ऑरेंज अलर्ट असल्यामुळे गारपीट व वादळी पावसाचा धोका जास्त आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन शेतीची सर्व कामे नियोजनपूर्वक करावीत व पिकांचे संरक्षण करावे.

ना.दे.कृ.सं.प्र., मुंबई

नवी दिल्‍ली-

कोलकात्याच्या गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्स(जीआरएसई)ने स्वदेशी आरेखन आणि बांधणी केलेल्या अग्रय या उथळ पाण्यात संचारक्षम पाणबुडीविरोधी आठ जहाजांपैकी, चौथ्या जहाजाचे आज नौदलाकडे हस्तांतरण केले. जीआरएसई, कोलकाताने अशा प्रकारच्या उथळ पाण्यात संचारक्षम पाणबुडीविरोधी जहाजांची ‘इंडियन रजिस्टर ऑफ शिपिंग’ (IRS) च्या नियमांनुसार रचना आणि बांधणी केली असून यामधून ज्यामधून स्वदेशी संरक्षण जहाजबांधणीचे यश अधोरेखित होत आहे.77 मीटर लांबीच्या या युद्धनौका भारतीय नौदलातील वॉटरजेट तंत्रज्ञानाने संचार करणाऱ्या सर्वात मोठ्या युद्धनौका आहेत. वजनाने हलके असलेले अत्याधुनिक पाणतीर(टॉर्पेडो), स्वदेशी बनावटीचे रॉकेट लॉन्चर्स आणि उथळ पाण्यात पाणबुड्यांचा शोध घेणारी सोनार यंत्रणा यांनी त्या सुसज्ज आहेत. यामुळे पाण्याखालील पाणबुड्यांचा शोध घेणे आणि त्यांचा वेध घेऊन या धोक्यापासून प्रभावी पद्धतीने संरक्षण करणे शक्य होणार आहे. या युद्धनौकांच्या  समावेशामुळे भारतीय नौदलाच्या पाणबुडीविरोधी आणि पाणसुरुंग आधारित युद्धक्षमतांमध्ये, तसेच किनारपट्टीवरील टेहळणीच्या क्षमतेत आणखी वाढ होणार आहे.  

ही युद्धनौका म्हणजे पूर्वीच्या 1241 पीई श्रेणीतील आयएनएस अग्रय गस्ती नौकेची सुधारित आवृत्ती आहे, जी नौका 2017 मध्ये सेवेतून निवृत्त करण्यात आली होती. यामुळे आपल्या उल्लेखनीय युद्धनौकांच्या नावांचा वारसा जपण्याची नौदलाची परंपरा पुढे सुरू राहिली आहे.  

अग्रयचा मिळालेला ताबा हा भारतीय नौदलाच्या स्वदेशी जहाजबांधणीच्या वाटचालीतील आणखी एक मैलाचा दगड आहे. सरकारच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ या संकल्पनेनुसार, यामध्ये 80% पेक्षा जास्त स्वदेशी सामग्रीचा वापर करण्यात आला आहे. हे जहाज देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन व्यवस्थेची वाढती ताकद आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या निरंतर प्रयत्नांचा दाखला आहे.

देशभरातील जनगणतेत 30 लाखांहून अधिक जनगणना कर्मचारी, पर्यवेक्षक आणि इतर अधिकारी सहभागी असतील

नवी दिल्‍ली-

भारताचे रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त मृत्युंजय कुमार नारायण यांनी आज नवी दिल्ली इथे घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत ‘जनगणना-2027’ संदर्भात माहिती दिली. जगातील ही सर्वात मोठी जनगणना दोन टप्प्यांत होणार असून याचा पहिला टप्पा 1 एप्रिल 2026 पासून सुरू होईल. ही जनगणना पहिल्यांदाच पूर्णपणे डिजिटल पद्धतीने केली जाणार आहे. तसेच नागरिकांना स्वतःहून माहिती भरण्याचा पर्यायही प्रथमच उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. अंदमान आणि निकोबार बेटे, एनडीएमसी आणि दिल्ली कॅन्टोन्मेंट बोर्ड, गोवा, कर्नाटक, लक्षद्वीप, मिझोरम, ओडिशा आणि सिक्कीम या ठिकाणी एक  ते 15 एप्रिल या कालावधीत ‘स्व-नोंदणी’ आणि 16 एप्रिल ते 15 मे 2026 या कालावधीत ‘घर-यादी आणि गृहगणना’ केली जाईल. महाराष्ट्रात स्व-गणनेचा पहिला टप्पा एक ते 15 मे आणि गृहगणनेचा दुसरा टप्पा 16 मे ते 14 जून दरम्यान होणार आहे.भारताची जनगणना ‘जनगणना अधिनियम, 1948’ आणि ‘जनगणना नियम, 1990’ (ज्यामध्ये वेळोवेळी सुधारणा करण्यात आल्या आहेत) यांच्या तरतुदींनुसार घेतली जाते. भारताची शेवटची जनगणना 2011 मध्ये पार पडली होती. जनगणना 2027 ही या मालिकेतील 16 वी आणि स्वातंत्र्यानंतरची 8 वी जनगणना असेल.

2027 ची जनगणना घेण्याचा शासनाचा उद्देश 16 जून 2025 रोजी ‘गॅझेट ऑफ इंडिया’मध्ये अधिसूचित करण्यात आला आहे. 2027 च्या जनगणनेची संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 रोजी 00:00 वाजता आहे, (लडाख या केंद्रशासित प्रदेशासाठी तसेच जम्मू आणि काश्मीर या केंद्रशासित प्रदेशातील व उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश या राज्यांमधील बर्फाच्छादित व विषमकालिक अशा क्षेत्रांसाठी ही संदर्भ तारीख 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी 00:00 वाजता असेल).

जनगणना 2027 ही दोन टप्प्यांत पार पडेल;  त्यापैकी पहिला टप्पा म्हणजे ‘घर-यादी आणि गृहगणना’ —जो सर्वसाधारणपणे ‘एच एल ओ’ म्हणूनही ओळखला जातो. हा टप्पा एप्रिल ते सप्टेंबर 2026 या सहा महिन्यांच्या कालावधीत राज्य/केंद्रशासित प्रदेशांच्या सरकारांच्या सोयीनुसार 30 दिवसांच्या कालावधीत राबवला जाईल. यासोबतच, घरोघरी जाऊन यादी करण्याचे काम सुरू होण्यापूर्वीच्या 30 दिवसांच्या कालावधीच्या अगदी आधी 15 दिवसांचा ‘स्वयं-गणना’ करण्याचा पर्यायही उपलब्ध असेल. या टप्प्यामध्ये घरांची स्थिती, कुटुंबाला उपलब्ध असलेल्या सोयीसुविधा आणि कुटुंबाच्या मालकीच्या मालमत्तेविषयीची माहिती संकलित केली जाईल. जनगणनेच्या पहिल्या टप्प्यातील प्रश्न जानेवारी 2026 मध्ये अधिसूचित करण्यात आले आहेत.

या मोहिमेचा दुसरा टप्पा फेब्रुवारी 2027 मध्ये सुरु होईल, त्यावेळी, प्रत्यक्ष लोकसंख्येची गणना (पीई) करण्यात येईल (केंद्रशासित प्रदेश लडाख तसेच जम्मू आणि काश्मीरची बर्फाच्छादित विषमकालिक क्षेत्रे तसेच उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश या राज्यांमध्ये जनगणनेचा दुसरा टप्पा सप्टेंबर 2026 मध्ये राबवला जाईल.) सीसीपीएच्या निर्णयानुसार, जनगणनेच्या दुसऱ्या टप्प्यात जातींची देखील मोजणी करण्यात येईल. या दुसऱ्या टप्प्यात लोकसंख्याशास्त्रीय, सामाजिक-आर्थिक, शैक्षणिक, स्थलांतरसंबंधी, प्रजननसंबंधी, इत्यादी घटकांच्या बाबतीत प्रत्येक व्यक्तीकडून माहिती संकलित केली जाईल. या टप्प्यातील लोकसंख्या गणनेच्या नक्की तारखा तसेच विचारण्यात येणारे प्रश्न याविषयी येत्या काळात सूचित करण्यात येईल.  

जनगणना अधिकाऱ्यांचे मानधन तसेच त्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी, माहिती तंत्रज्ञानविषयक पायाभूत सुविधा, लॉजिस्टिक्स पाठबळ इत्यादी पुरवण्याच्या दृष्टीने पुरेशी तरतूद व्हावी म्हणून केंद्र सरकारने जनगणना 2027 साठी 11,718.24 कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे.

डिजिटल मार्गांच्या माध्यमातून जनगणना 2027 मोहिम राबवली जाणार आहे. संकलन कर्मचारी  त्याचा/तिचा स्वतःचा मोबाईल फोन वापरून, मोबाईल अॅपच्या माध्यमातून थेटपणे माहिती संकलित करून सादर करेल. याशिवाय, दोन्ही टप्प्यांमध्ये स्वयं-गणनेसाठी ऑनलाईन तरतूद करण्यात आलेली आहे. हे मोबाईल अॅप तसेच स्वयं-गणना पोर्टल, हिंदी तसेच इंग्रजीसह 16 भाषांमध्ये उपलब्ध असेल. जनगणनेशी संबंधित विविध क्षेत्रांचे व्यवस्थापन तसेच निरीक्षणासाठी एक पोर्टल विकसित करण्यात आले आहे. माहितीच्या संरक्षणासाठी आवश्यक उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत.  

स्वयं-गणनेसाठी, लोक त्यांचे मोबाईल क्रमांक आणि इतर मुलभूत तपशील वापरून एसई पोर्टलमध्ये लॉगिन करू शकतात आणि त्यांच्या स्वतःच्या सोयीनुसार जणगणनेचे वेळापत्रक पूर्ण करू शकतात. माहिती यशस्वीपणे जमा केल्यानंतर, एक विशेष स्वयं-गणना ओळख क्रमांक (एसई आयडी) मिळेल जो क्षेत्र-भेटीसाठी येणाऱ्या कर्मचाऱ्याला सांगावा लागेल. स्वयं-गणनेमुळे नागरिकांना कर्मचाऱ्यांच्या भेटीपूर्वीच स्वतःच्या सोयीनुसार माहिती भरण्याची सुविधा असेल. यापूर्वीच्या जनगणनेप्रमाणेच संकलक त्यांना नेमून दिलेल्या विभागांमध्ये घरोघरी जाऊन जनगणनेचे काम करणे सुरूच ठेवतील, त्याचबरोबर स्वयं-गणना ही नागरिकांना यावेळी देण्यात आलेली अतिरिक्त सुविधा असेल.

दिनांक 01 जानेवारी 2026 ते 31 मार्च 2027 या कालावधीसाठी इतर सर्व प्रशासकीय कामे गोठवण्यात आली आहेत. दिनांक 01 जानेवारी 2026 रोजी उपलब्ध माहितीनुसार देशातील 36 राज्ये/ केंद्रशासित प्रदेश, 7,092 उपजिल्हे, 5,128 वैधानिक शहरे, 4,580 गणना नगरे तसेच सुमारे 6,39,902 गावांमध्ये जनगणना 2027 मोहिम  राबवण्यात येईल.  

गणना अधिकाऱ्यांना आवश्यक प्रशिक्षण देण्यासाठी व्यापक व्यवस्था करण्यात आली आहे. ज्या विषय तज्ञांनी सुमारे 2000 मास्टर प्रशिक्षकांना प्रशिक्षण दिले आहे त्यांच्याकडून 1000 राष्ट्रीय प्रशिक्षकांना प्रशिक्षित करण्यात करण्यात आले आहे. हे मास्टर प्रशिक्षक 45000 क्षेत्र प्रशिक्षकांना प्रशिक्षण देत असून हे क्षेत्र प्रशिक्षक 31 लाख प्रगणक तसेच पर्यवेक्षकांनासुमारे 80 हजार तुकड्यांमध्ये प्रशिक्षण देत आहेत. शेवटच्या टप्प्यापर्यंत पोचणाऱ्या आपल्या क्षेत्रसैनिकांना, प्रगणकांना आणि पर्यवेक्षकांना कालबद्ध पद्धतीने गुणवत्तापूर्ण माहिती संकलित करण्यात कोणतीही समस्या उद्भवू नये यासाठी सर्व संभाव्य प्रशिक्षण साहित्य प्रादेशिक भाषांमध्ये तयार करण्यात आले आहे.