मुंबई-देशातील सर्वात मोठी एअरलाइन इंडिगो मोठ्या प्रमाणावर वैमानिकांची भरती करण्याच्या तयारीत आहे. कंपनी 1,000 हून अधिक वैमानिक नियुक्त करेल. भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रातील कोणत्याही एअरलाइनने केलेल्या सर्वात मोठ्या भरती मोहिमांपैकी ही एक आहे.

गेल्या वर्षी डिसेंबरमध्ये आलेल्या कामकाजातील अडचणींनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे, जेव्हा कर्मचाऱ्यांच्या कमतरतेमुळे अवघ्या 7 दिवसांत 5,000 हून अधिक उड्डाणे रद्द करावी लागली होती.
ट्रेनीपासून कॅप्टनपर्यंतच्या पदांवर भरती होणार
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, इंडिगोच्या या भरती प्रक्रियेत ट्रेनी फर्स्ट ऑफिसर, सीनियर फर्स्ट ऑफिसर आणि कॅप्टन या पदांचा समावेश आहे. कंपनी आपला विस्तार आणि नियामक गरजा पूर्ण करण्यासाठी हे पाऊल उचलत आहे.
दरमहा 4 नवीन विमाने सामील होत आहेत
इंडिगो दरमहा आपल्या ताफ्यात 4 नवीन विमाने समाविष्ट करेल. ती उडवण्यासाठी नवीन वैमानिकांची गरज आहे. कंपनी दरमहा 20 ते 25 फर्स्ट ऑफिसरना पदोन्नती देऊन कॅप्टन बनवत आहे. एका ट्रेनी ऑफिसरला तयार होण्यासाठी 6 महिने लागतात. कॅप्टन बनण्यासाठी 1,500 तास उड्डाणाचा अनुभव आवश्यक आहे. कंपनी हे निकष कठोर करत आहे.

डीजीसीएच्या नियमांचे पालन करणे हे आव्हान
नियमांनुसार, प्रत्येक विमानासाठी वैमानिकांचे तीन संच (एक कॅप्टन आणि एक फर्स्ट ऑफिसर) असणे आवश्यक आहे. परंतु इंडिगोच्या विमानांचा वापर खूप जास्त होतो, त्यामुळे त्यांना मानकापेक्षा दुप्पट वैमानिकांची गरज भासते.

तपासणीत असे आढळून आले होते की कंपनीला 2,422 कॅप्टनची गरज होती, परंतु त्यावेळी तिच्याकडे केवळ 2,357 कॅप्टनच उपलब्ध होते. संकट लक्षात घेता, डीजीसीएने 10 फेब्रुवारीपर्यंत रात्रीच्या ड्युटीच्या नियमांमध्ये काही तात्पुरती सूट दिली होती.

डिसेंबरमध्ये संकट का निर्माण झाले होते?
डिसेंबरमध्ये वैमानिकांच्या विश्रांतीचे नवीन नियम लागू झाले होते. यानुसार, रात्री १२ ते सकाळी ६ वाजेदरम्यान लँडिंगची संख्या मर्यादित करण्यात आली होती आणि साप्ताहिक विश्रांतीचा वेळ वाढवण्यात आला होता.

DGCA च्या तपासणीत असे समोर आले की, इंडिगोने नवीन नियमांनुसार पुरेशा भरती केल्या नव्हत्या आणि प्रशिक्षणाचा वेगही वाढवला नव्हता. यामुळे वैमानिकांवरील कामाचा ताण वाढला आणि मोठ्या संख्येने उड्डाणे रद्द झाली.

प्रियजनांची सुरक्षा आणि भविष्यातील प्रगती: गुंतवणुकीचा सर्वात स्मार्ट मार्ग

हा नवीन फंड लार्ज, मिड आणि स्मॉल-कॅप कंपन्यांच्या संतुलित मिश्रणासह इक्विटी मार्केटमध्ये गुंतवणुकीची संधी देतो.
टाटा एआयएच्या युनिट-लिंक्ड पेन्शन योजनांद्वारे गुंतवणूक केल्यास, तुम्हाला संपत्ती निर्मिती आणि जीवन सुरक्षा या दोन्ही सुविधा मिळतात.

मुंबई: भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वाढता वेग पाहता, गुंतवणूकदार आता योग्य नियोजनासह दीर्घकाळासाठी पैसे साठवू इच्छित आहेत. आजच्या काळात शेअर बाजारातील सर्वसामान्यांचा सहभाग विक्रमी पातळीवर पोहोचला आहे. लोक आता जुन्या पद्धतींऐवजी बाजाराशी संबंधित पर्यायांमध्ये गुंतवणूक करण्यास अधिक पसंती देत आहेत. अशा परिस्थितीत, भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी आणि चांगली संपत्ती निर्माण करण्यासाठी ‘इंडेक्स फंड’मधील गुंतवणूक हा सर्वात विश्वसनीय आणि पसंतीचा मार्ग बनला आहे.

बाजारातील बदलता कल लक्षात घेऊन, भारताची विश्वसनीय विमा कंपनी ‘टाटा एआयए’ने ‘व्हॅल्यू इन्वेस्टिंग’वर आधारित दोन नवीन फंड सादर केले आहेत. ही रणनीती अशा कंपन्या निवडण्यावर अवलंबून आहे, ज्यांच्यामध्ये भविष्यात मोठी वाढ साध्य करण्याची पूर्ण क्षमता आहे. हे फंड लार्ज, मिड आणि स्मॉल-कॅपमधील अशा ५० निवडक कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करतात ज्या येणाऱ्या काळात ‘मार्केट लीडर’ बनू शकतात. याद्वारे गुंतवणूकदारांना केवळ उत्तम परताव्याची संधीच मिळत नाही, तर जीवन विम्याचे सुरक्षा कवचही मिळते.

टाटा एआयए लाइफ एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स फंड:

हा फंड पारदर्शक पद्धतीने निवडलेल्या ५० सर्वोत्तम कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याची संधी देतो. मुलांचे शिक्षण, हक्काचे घर बांधणे किंवा भविष्यातील आर्थिक सुरक्षितता यांसारखी उद्दिष्टे पूर्ण करू इच्छिणाऱ्या लोकांसाठी हा पर्याय अत्यंत चांगला आहे. या फंडाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, यात पैशांच्या वाढीसोबतच तुम्हाला टाटा एआयएकडून जीवन विम्याचे संरक्षणही मिळते.

टाटा एआयए लाइफ एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स पेन्शन फंड:

हा विशेष फंड टाटा एआयएच्या पेन्शन प्लॅनसोबत उपलब्ध आहे, जो निवृत्तीनंतर चिंतामुक्त जीवन जगण्यास मदत करतो. यामध्ये तुम्हाला शेअर बाजारातील वाढीचा फायदा तर मिळतोच, सोबतीला जीवन विम्याचे संरक्षणही मिळते. याद्वारे तुम्ही निवृत्तीसाठी हळूहळू मोठा निधी जमा करू शकता आणि त्याचबरोबर आपल्या कुटुंबाचे भविष्यही सुरक्षित ठेवू शकता.

या नवीन फंड्समध्ये गुंतवणूक करण्याची संधी ९ ते १६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत आहे. जे लोक या कालावधीत गुंतवणूक करतील, त्यांना १६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केवळ ₹१० च्या सुरुवातीच्या किमतीत (NAV) युनिट्स दिली जातील.

फंडाची मुख्य माहिती:

गुंतवणुकीचे उद्दिष्ट: ‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’शी संबंधित कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करून दीर्घकाळात तुमच्या पैशात वाढ करणे.
बेंचमार्क: या फंडाच्या कामगिरीची तुलना ‘BSE 500 Enhanced Value 50 Customised Index’ शी केली जाईल.
गुंतवणूक कोठे केली जाईल: तुमच्या गुंतवणुकीचा ७०% ते १००% हिस्सा शेअर्समध्ये (Equities) लावला जाईल, तर उर्वरित ०% ते ३०% हिस्सा रोख (Cash) किंवा मनी मार्केट साधनांमध्ये ठेवला जाऊ शकतो.

फंडाच्या लाँच प्रसंगी टाटा एआयए लाइफ इन्शुरन्सचे सीआयओ, श्री. हर्षद पाटील म्हणाले: “शेअर बाजारात त्यांनाच फायदा होतो जे संयम आणि शिस्तीने गुंतवणूक करतात. अनेक गुंतवणूकदारांसाठी योग्य स्टॉक निवडणे किंवा बाजाराची योग्य वेळ समजून घेणे कठीण असते. आमची ‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’ (Enhanced Value Index) पद्धत हे काम सोपे करते. हा फंड ठोस आकडेवारी आणि नियमांवर आधारित आहे, ज्यामुळे गुंतवणूक प्रक्रिया पारदर्शक आणि सरळ होते. दीर्घकालीन गुंतवणूक प्रत्येकासाठी सुलभ आणि सोपी बनवणे हेच आमचे उद्दिष्ट आहे.”

इंडेक्स-आधारित गुंतवणुकीसाठी हीच योग्य वेळ का आहे?

आर्थिक विकासाची साथ: भारताच्या जीडीपी वाढीचा सकारात्मक दृष्टिकोन, लोकसंख्येचा फायदा आणि विस्तारणारा मध्यमवर्ग यामुळे कंपन्यांच्या नफ्यात वाढ होण्यासाठी सातत्याने संधी निर्माण होत आहेत. (स्रोत: IMF, RBI)1
जागतिक अस्थिरता: भौगोलिक-राजकीय तणाव आणि जागतिक भांडवलाच्या प्रवाहातील बदलांमुळे बाजारपेठेत चढ-उतार पाहायला मिळत आहेत. अशा परिस्थितीत ‘मूल्य-आधारित’ धोरणे अशा कंपन्या शोधण्यात मदत करतात, ज्यांचे मूल्य सध्या कमी आहे, पण ज्या या स्थितीचा फायदा घेऊ शकतात.
पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगकडे वाढता कल: गेल्या पाच वर्षांत भारतातील पॅसिव्ह फंड्समध्ये २५% पेक्षा जास्त दराने (CAGR) वाढ झाली आहे (स्रोत: AMFI)2. यामुळे गुंतवणूकदार आता गुंतवणुकीतील पारदर्शकता आणि कमी खर्चाच्या पर्यायांना अधिक पसंती देत आहेत.
सहज मिळणारे वैविध्य: ‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’ विविध क्षेत्रांतील अनेक कंपन्यांवर लक्ष ठेवतो. यामुळे गुंतवणूक विखुरली जाऊन जोखीम कमी होण्यास मदत होते आणि त्याच वेळी बाजारातील वाढीचा फायदाही मिळतो.

‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’ धोरण वेगळे का आहे?

एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रापुरत्या मर्यादित असलेल्या फंड्सच्या तुलनेत, ‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’ धोरण संपूर्ण बाजारातील गुंतवणुकीची संधी देते आणि त्याच वेळी मूल्यांकनाच्या शिस्तीवर भर देते. भक्कम पाया असलेल्या आणि रास्त किमतीत उपलब्ध असलेल्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करून, हे धोरण बाजारातील विविध चक्रांमध्ये वाढीची क्षमता आणि संभाव्य घसरणीपासून संरक्षण यांचा समतोल राखण्याचा प्रयत्न करते.

याची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

वैविध्यपूर्ण गुंतवणूक: हा फंड ‘बीएसई एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स’चे अनुसरण करतो. यामध्ये लार्ज-कॅप, मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप श्रेणीतील अशा ५० कंपन्यांचा समावेश होतो ज्या ‘बुक व्हॅल्यू टू प्राईस’, ‘अर्निग्स टू प्राईस’ आणि ‘सेल्स टू प्राईस’ या तीन मूलभूत निकषांवर आधारित आहेत.
शिस्तबद्ध आणि नियमांवर आधारित गुंतवणूक: मूलभूत तत्त्वांवर आधारित ही शिस्तबद्ध पद्धत भावनेच्या भरात घेतलेले निर्णय आणि गुंतवणूक केव्हा करावी (मार्केट टाईमिंग) याचा अंदाज चुकण्यामुळे होणाऱ्या चुका कमी करण्यास मदत करते.
दीर्घकालीन भांडवल वृद्धी: दीर्घ गुंतवणुकीच्या कालावधीत सातत्यपूर्ण वाढ मिळवून देणे हे या रणनीतीचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
कमी अस्थिरता: योग्य मूल्यांकनावर व्यवहार करणाऱ्या कंपन्यांवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, हा फंड वाढीची क्षमता आणि जोखीम व्यवस्थापन यांचा उत्तम समतोल राखतो.
जीवन विमा संरक्षण: टाटा एआयएच्या ‘युनिट-लिंक्ड’ विमा योजनांद्वारे (ULIP) गुंतवणुकीसोबतच उच्च मर्यादेचे जीवन विमा संरक्षण मिळते.
निवृत्तीवर लक्ष केंद्रित: यातील पेन्शन फंडचा पर्याय विशेषतः दीर्घकालीन निवृत्ती नियोजनासाठी तयार करण्यात आला आहे.

पूर्ण आत्मविश्वासाने गुंतवणूक करा

टाटा एआयएचा ‘एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स फंड’ गुंतवणुकीचा एक सोपा आणि पारदर्शक मार्ग प्रदान करतो, जो भारतातील दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धीच्या संधींचा लाभ घेतो. ज्यांना स्टॉक्सची निवड करणे किंवा बाजाराच्या वेळेचा अंदाज घेण्याच्या गुंतागुंतीत न पडता, पद्धतशीर आणि शिस्तबद्ध गुंतवणुकीद्वारे संपत्ती निर्माण करायची आहे, त्यांच्यासाठी हा एक धोरणात्मक पर्याय आहे.

एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स फंडमधील गुंतवणूक:

ग्राहक या फंडमध्ये गुंतवणूक करून दीर्घकालीन संपत्ती निर्मिती आणि आर्थिक नियोजनाचा भाग बनू शकतात. हा फंड टाटा एआयएच्या खालील विमा योजनांसोबत उपलब्ध आहे:

टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ ॲडव्हांटेज +, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ ग्रोथ +, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ प्रो +, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ मॅक्सिमा +, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ प्रो, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ प्रो ॲडव्हान्स, टाटा एआयए शुभ मुहूर्त, टाटा एआयए प्रीमियर एसआयपी, टाटा एआयए शुभ फॉर्च्यून, टाटा एआयए शुभ हेल्थ प्लस, टाटा एआयए स्मार्ट संपूर्ण रक्षा, टाटा एआयए स्मार्ट एसआयपी, टाटा एआयए स्मार्ट संपूर्ण रक्षा प्रो, टाटा एआयए स्मार्ट संपूर्ण रक्षा सुप्रीम, टाटा एआयए आय-सिस्टमॅटिक इन्शुरन्स प्लॅन, टाटा एआयए स्मार्ट फॉर्च्यून प्लस, टाटा एआयए परम रक्षा लाईफ, टाटा एआयए परम रक्षा प्लस २.०, टाटा एआयए स्मार्ट संपूर्ण रक्षा प्लस, टाटा एआयए हेल्थ प्रो, टाटा एआयए प्रो-फिट, टाटा एआयए फॉर्च्यून मॅक्सिमा, टाटा एआयए फॉर्च्यून प्रो, टाटा एआयए वेल्थ मॅक्सिमा, टाटा एआयए वेल्थ प्रो.

एन्हांस्ड व्हॅल्यू इंडेक्स पेन्शन फंडमधील गुंतवणूक:

इक्विटी फंड्समध्ये दीर्घकाळात अधिक परतावा देण्याची क्षमता असते, ज्यामुळे पेन्शन पॉलिसीधारक त्यांच्या भविष्यातील आर्थिक जबाबदाऱ्यांचे नियोजन करू शकतात आणि आपली क्रयशक्ती वाढवू शकतात. हा फंड विशेषतः टाटा एआयएच्या ‘युनिट-लिंक्ड’ पेन्शन योजनांसोबत उपलब्ध आहे – टाटा एआयए स्मार्ट पेन्शन सिक्युअर प्लॅन आणि टाटा एआयए प्रीमियर पेन्शन सिक्युअर. या योजना ग्राहकांना दीर्घकालीन वाढीच्या संधींसह अत्यंत स्मार्ट पद्धतीने एक भक्कम निवृत्ती निधी उभारण्यास मदत करतात.

३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत, टाटा एआयए लाइफ इन्शुरन्सकडे एकूण १,४५,२५६ कोटी रुपये (Assets Under Management) जमा झाले आहेत. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत यामध्ये २१% वाढ झाली आहे. नवीन पॉलिसींमधून मिळणारे उत्पन्न आणि गुंतवणुकीवरील उत्तम परतावा यामुळे कंपनीने ही कामगिरी केली आहे.

*टीप: या फंडमध्ये जोखीम जास्त असल्याने, गुंतवणूकदारांनी आपल्या क्षमतेनुसार विचार करूनच गुंतवणूक करावी. जुनी कामगिरी भविष्यातील फायद्याची खात्री देऊ शकत नाही.

● 8 प्रमुख कर्जउत्पादनांमध्ये एकूण कर्जवाटपापैकी 83% हिस्सा केंद्रित असून, त्यात व्यावसायिक कर्जांचा सर्वाधिक 30% वाटा आहे.

● पोर्टफोलिओमधील वाढ ही किरकोळ (रिटेल) आणि लघुउद्योग क्षेत्रातील वाढत्या कर्जक्रियाकलापांचे द्योतक असून, मालमत्ता गुणवत्तेच्या निर्देशांकांमध्ये सुधारणा झाल्याचे दिसून येते.

मुंबई – शहरी सहकारी बँका (UCBs) भारताच्या कर्ज परिसंस्थेत आपले स्थान अधिक मजबूत करत आहेत. स्थिर ताळेबंद वाढ, सुधारत असलेली मालमत्ता गुणवत्ता आणि किरकोळ तसेच लघुउद्योग क्षेत्रातील वाढती मागणी यामुळे हा प्रवाह बळकट होत आहे.

सप्टेंबर 2025 अखेर शहरी सहकारी बँकांची एकूण प्रलंबित कर्जरक्कम ₹3.4 लाख कोटींवर पोहोचली असून, मागील पाच वर्षांत त्यात 1.9 पट वाढ झाली आहे. ही माहिती ‘सहकार ट्रेंड्स’ या अहवालातून समोर आली आहे. हा अहवाल नॅशनल अर्बन को-ऑपरेटिव्ह फायनान्स अँड डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (NUCFDC) आणि ट्रान्सयुनियन सिबिल या भारतातील अग्रगण्य माहिती व विश्लेषण संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने प्रकाशित करण्यात आला आहे.

जरी संपूर्ण बँकिंग क्षेत्रातील एकूण कर्जवाटपात UCBs चा वाटा सुमारे 1.8% इतकाच मर्यादित असला, तरी उपलब्ध आकडेवारीनुसार ही व्यवस्था आकाराने विस्तारत असून बदलत्या कर्जदार प्रोफाइल, स्पर्धात्मक परिस्थिती आणि नियामक अपेक्षांशी जुळवून घेत पुढे जात आहे.

“शहरी सहकारी बँका (UCBs) ‘भारत’मध्ये अधिक व्यापक पद्धतीने विस्तार करत आहेत. मोठ्या शहरी केंद्रांपलीकडे जाऊन त्या अर्ध-शहरी आणि उदयोन्मुख भागांतील कुटुंबे व लघुउद्योगांना औपचारिक कर्जपुरवठा करत आहेत. स्थानिक समुदायांशी असलेले त्यांचे जवळचे नाते त्यांना स्थानिक संदर्भ आणि संबंध महत्त्वाचे ठरणाऱ्या कर्जदारांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचण्यास सक्षम करते. त्यामुळे अधिकाधिक ‘भारत’ औपचारिक कर्जप्रणालीत समाविष्ट होत आहे. किरकोळ आणि लघुउद्योग कर्जवाटपाचा विस्तार करत असताना, कर्जगुणवत्ता टिकवून ठेवत व्यापक प्रवेश देणे ही त्यांच्या भूमिकेची मध्यवर्ती बाब राहील,” असे भावेश जैन, व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, ट्रान्सयुनियन सिबिल यांनी सांगितले.

“UCBs चा वाढता कर्जविस्तार विशेषतः अर्ध-शहरी आणि उदयोन्मुख भागांमध्ये कर्जदारांचा मजबूत विश्वास दर्शवतो, जिथे औपचारिक कर्जप्रवेश अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या बँका विस्तार करत असताना संस्थात्मक क्षमता बळकट करणे, कार्यकारी कार्यक्षमता सुधारणे आणि सशक्त प्रशासकीय चौकट उभारणे यावर लक्ष केंद्रित राहणे आवश्यक आहे. या संक्रमणकाळात UCBs ला सक्षमपणे पाठबळ देणे अत्यावश्यक आहे, जेणेकरून त्यांची वाढ अर्थपूर्ण आर्थिक सहभाग आणि दीर्घकालीन आर्थिक स्थैर्यात रूपांतरित होईल,” असे प्रभात चतुर्वेदी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, नॅशनल अर्बन को-ऑपरेटिव्ह फायनान्स अँड डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (NUCFDC) यांनी नमूद केले.

यूसीबी कर्जवाटप आठ प्रमुख उत्पादनांमध्येच केंद्रित

व्यावसायिक कर्जे, गृहनिर्माण कर्जे, किरकोळ व्यवसाय कर्जे, मालमत्तेविरुद्ध कर्ज (लोन अगेन्स्ट प्रॉपर्टी), सुवर्णकर्जे, वैयक्तिक कर्जे, वाहन कर्जे आणि बँक ठेवींविरुद्ध कर्जे या उत्पादनांचा यूसीबींच्या ताळेबंदावर प्रमुख दबदबा आहे. सप्टेंबर 2025 अखेर या सर्व उत्पादनांचा एकत्रित वाटा यूसीबींच्या एकूण प्रलंबित कर्जरकमेपैकी सुमारे 83% इतका होता. यावरून तारणाधारित किरकोळ कर्जवाटप आणि लघुउद्योगांना दिल्या जाणाऱ्या कर्जांवर सातत्याने भर असल्याचे दिसून येते.

यूसीबींच्या गृहनिर्माण कर्जांचा सरासरी तिकीट आकार सुमारे ₹23 लाख इतका होता, तर गृहनिर्माण वित्त कंपन्यांसाठी तो ₹26 लाख होता. सुवर्णकर्जांच्या बाबतीत यूसीबींचा सरासरी तिकीट आकार ₹1.3 लाख इतका असून, सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांसाठी तो ₹2.3 लाख आहे. याउलट, यूसीबींच्या व्यावसायिक कर्जांचा सरासरी तिकीट आकार सुमारे ₹50 लाख होता, जो सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या ₹37 लाखांपेक्षा जास्त आहे. तसेच वैयक्तिक कर्जांचा सरासरी तिकीट आकार यूसीबींसाठी सुमारे ₹4.7 लाख असून, बिगर-बँकिंग वित्त कंपन्यांसाठी तो ₹2 लाख इतका आहे.

तक्ता १ : यूसीबींमधील प्रमुख कर्जउत्पादनांच्या प्रलंबित शिल्लक रकमेची वाढ आणि हिस्सा (पाच वर्षांचा कल)

*All Commercial fund-based loans (working capital -term loan) with entity with total exposure of 100 Cr is considered.

सुवर्णकर्जे : यूसीबींसाठी वाढीची मोठी संधी

यूसीबींच्या एकूण कर्जपोर्टफोलिओपैकी सुवर्णकर्जांचा वाटा सुमारे 5% आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या तुलनेत या विभागात तुलनेने अधिक ‘सब-प्राईम’ कर्जदारांना सेवा दिली जात असली, तरी कर्ज कामगिरी निर्देशांकात सुधारणा दिसून येत आहे. 90 दिवसांहून अधिक काळ थकित असलेल्या कर्जशिल्लकांच्या आधारे मोजली जाणारी थकबाकी पातळी अलीकडील कालावधीत सातत्याने घटताना दिसत आहे, जे क्रेडिट गुणवत्तेत सुधारणा होत असल्याचे सूचित करते.

व्यावसायिक कर्जांचा यूसीबींच्या पोर्टफोलिओमध्ये सर्वाधिक वाटा

सप्टेंबर 2025 अखेर यूसीबींच्या एकूण प्रलंबित कर्जशिल्लकांमध्ये व्यावसायिक कर्जांचा सर्वाधिक वाटा आहे. सप्टेंबर 2020 ला 100 हा आधार निर्देशांक धरल्यास, चौकशी-स्तरावरील आकडेवारीनुसार सप्टेंबर 2025 पर्यंत यूसीबींसाठी व्यावसायिक कर्जांच्या मागणीत अधिक तीव्र वाढ झाल्याचे दिसते.

जून 2025 अखेरच्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत यूसीबींनी चौकशीपासून कर्जनिर्मितीपर्यंत (ओरिजिनेशन) रूपांतर दर सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांपेक्षा जास्त नोंदवला. मात्र कर्जवितरणाचा वेग तुलनेने मंद राहिला. यूसीबींच्या 45% कर्जनिर्मितीचे वितरण 15 दिवसांत झाले, तर सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांसाठी हा दर 61% होता.

यूसीबी ₹1 कोटींपेक्षा अधिक कर्जउपयोग असलेल्या घटकांना तुलनेने जास्त प्रमाणात सेवा देतात. तसेच त्यांच्या कर्जदारांमध्ये कमी-जोखीम गटाचा वाटा 49% असून, मध्यम-जोखीम गट 45% आणि उच्च-जोखीम गट 6% आहे.

आलेख १ : व्यावसायिक कर्ज मागणी निर्देशांक – यूसीबी विरुद्ध सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका

महानगर आणि अर्ध–शहरी भागांत गृहनिर्माण कर्जांची वाढती मागणी

यूसीबींच्या एकूण प्रलंबित कर्जशिल्लकांमध्ये गृहनिर्माण कर्जांचा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वाटा आहे. गेल्या पाच वर्षांत यूसीबींनी गृहनिर्माण कर्जवाटपात 2 पट वाढ नोंदवली असून, या विभागात तरुण ग्राहक, महिला आणि ‘नवीन-टू-क्रेडिट’ (पहिल्यांदाच औपचारिक कर्ज घेणारे) कर्जदार मोठ्या प्रमाणावर आकर्षित झाले आहेत.

शहरी आणि अर्ध-शहरी भागांत या वाढीचा वेग अधिक असल्याचे दिसून येते, ज्यामुळे या भागांतील औपचारिक कर्जप्रवेश मजबूत होत असल्याचे संकेत मिळतात. गृहनिर्माण कर्जांच्या क्रेडिट कामगिरीतही सुधारणा झाली आहे. 90 दिवसांहून अधिक काळ थकित (90+ डीपीडी) असलेल्या कर्जशिल्लकांचा दर सप्टेंबर 2024 मधील 3.2% वरून सप्टेंबर 2025 मध्ये 2.8% पर्यंत घसरला आहे.

वैयक्तिक कर्जदारांची प्रोफाइल यूसीबींसाठी अधिक सक्षम

अलिकडील कालावधीत यूसीबींमध्ये वैयक्तिक कर्जांची मागणी मजबूत झाली आहे. ऑगस्ट 2025 अखेरच्या तीन महिन्यांत वैयक्तिक कर्ज चौकशीपासून कर्जनिर्मितीपर्यंतचा रूपांतरण दर यूसीबींसाठी 39% इतका होता, तर बिगर-बँकिंग वित्त कंपन्यांसाठी तो 22% होता. मात्र, या कर्जांपैकी केवळ 42% कर्जांचे वितरण पाच दिवसांत झाले, तर बिगर-बँकिंग वित्त कंपन्यांसाठी हा दर 68% होता. तसेच वैयक्तिक कर्जांच्या थकबाकी पातळीतही यूसीबींसाठी सातत्याने सुधारणा झाली आहे. 90 दिवसांहून अधिक थकित (90+ डीपीडी) कर्जांचे प्रमाण सप्टेंबर 2020 मधील सुमारे 4.5% वरून सप्टेंबर 2025 पर्यंत सुमारे 2.1% पर्यंत घसरले आहे. अलीकडील कालावधीत ही कामगिरी स्थिर राहिल्याचेही दिसून येते.

यूसीबींसाठी कर्जविस्ताराच्या नव्या संधी

उपलब्ध आकडेवारीनुसार पोर्टफोलिओ अधिक सखोल करण्याची संधी अद्याप शिल्लक आहे. मार्च 2025 अखेर यूसीबींकडे सुमारे 30 लाख सक्रिय किरकोळ कर्जदार होते. त्यापैकी सुमारे 1.7 लाख, म्हणजेच सुमारे 6%, कर्जदारांकडे व्यावसायिक कर्जाची नोंदही होती. एप्रिल ते सप्टेंबर 2025 या कालावधीत अशा सुमारे 3,000 कर्जदारांनी सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांकडून नवीन व्यावसायिक कर्जे घेतली. या कर्जांची एकूण मंजूर रक्कम सुमारे ₹724 कोटी होती, त्यापैकी सुमारे ₹442 कोटी कमी आणि मध्यम-जोखीम गटातील कर्जदारांना वितरित करण्यात आले.

आलेख २ : सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांकडून व्यावसायिक कर्जे घेतलेले किरकोळ कर्जदार

एकंदरीत, यूसीबींची सातत्यपूर्ण वाढ हा असा क्षेत्र दर्शवते की जे आपले ताळेबंद अधिक सक्षम करत असताना कार्यपद्धती आणि जोखीम व्यवस्थापन चौकटींचे आधुनिकीकरण वेगाने करत आहे. सुधारत असलेली मालमत्ता गुणवत्ता, शिस्तबद्ध कर्जविस्तार आणि तंत्रज्ञानाधारित प्रक्रियांचा वाढता स्वीकार यामुळे यूसीबी आपल्या मूलभूत ग्राहकवर्गाला अधिक कार्यक्षम आणि लवचिक पद्धतीने सेवा देण्यासाठी अधिक सक्षम होत आहेत.

“समुदायाशी घट्ट जोडलेली आपली पारंपरिक ताकद आणि डेटा-आधारित निर्णयप्रक्रिया तसेच नियामक अनुरूपता यांचा समतोल साधत यूसीबी पुढे जात असताना, सर्वसमावेशक आर्थिक वाढीस चालना देणे आणि भारतातील शहरी व अर्ध-शहरी भागांमध्ये औपचारिक कर्जप्रवेश अधिक सखोल करणे यामध्ये त्यांची भूमिका अधिक अर्थपूर्ण ठरणार आहे,” असे भावेश जैन यांनी नमूद केले.