१६ विरुद्ध १३ मतांनी महायुतीची बाजी; निवडून आलेल्या संचालकांमध्ये बहुमत असूनही समविचारी आघाडी पराभूत; शासननियुक्त चार सदस्यांची मते ठरली निर्णायक, अध्यक्षपदाची निवड न्यायालयाच्या अंतिम निकालाच्या अधीन
कोल्हापूर, दि. १० नोव्हेंबर २०२६ (माय मराठी वृत्तसेवा) :
कोल्हापूर जिल्ह्याच्या सहकार आणि राजकीय क्षेत्रात गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या प्रतिष्ठेच्या ‘गोकुळ’ दूध संघाच्या सत्तासंघर्षाला अखेर मंगळवारी निर्णायक वळण मिळाले. कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघाच्या अध्यक्षपदी महायुतीचे उमेदवार, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे माजी आमदार राजेश पाटील यांची निवड झाली आहे. अत्यंत चुरशीच्या मतदानात राजेश पाटील यांनी १६ मते मिळवत बाजी मारली, तर काँग्रेस नेते सतेज ऊर्फ बंटी पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीचे उमेदवार शशिकांत पाटील-चुयेकर यांना १३ मते मिळाली.
विशेष म्हणजे, गोकुळच्या २५ निवडून आलेल्या संचालकांमध्ये सतेज पाटील यांच्या आघाडीकडे १३ जागांचे बहुमत होते. मात्र, राज्य सरकारने नियुक्त केलेल्या चार संचालकांच्या मतदानामुळे महायुतीचे संख्याबळ १६ वर पोहोचले आणि अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत राजेश पाटील विजयी झाले.
या निकालामुळे सतेज पाटील यांच्या गटाला मोठा राजकीय धक्का बसला असून, कोल्हापूरच्या सहकार क्षेत्रातील सत्तासमीकरणे बदलली आहेत.
१३ संचालकांचे बहुमत असूनही सतेज पाटील गटाचा पराभव
गोकुळ दूध संघाच्या संचालक मंडळाच्या २५ जागांसाठी १८ ऑक्टोबर रोजी मतदान झाले होते. १९ ऑक्टोबरला निकाल जाहीर झाला.
या निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीला १३ जागा मिळाल्या, तर महायुतीप्रणित छत्रपती शाहू शेतकरी विकास आघाडीला १२ जागांवर समाधान मानावे लागले.
त्यामुळे निवडून आलेल्या संचालकांच्या संख्याबळानुसार सतेज पाटील गटाला एका मताचे बहुमत मिळाले होते.
मात्र, अध्यक्षपदाच्या निवडीसाठी आवश्यक असलेल्या १४ संचालकांच्या गणपूर्तीचा प्रश्न निर्माण झाला. यामुळे अध्यक्ष निवडीची बैठक होऊ शकली नव्हती आणि वाद न्यायालयापर्यंत पोहोचला.
शासननियुक्त चार संचालकांमुळे बदलले गणित
गोकुळमधील अध्यक्ष निवडीचा पेच कायम असतानाच राज्य सरकारने महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियमातील तरतुदींमध्ये बदल करणारा अध्यादेश आणला.
५०० कोटी रुपयांपेक्षा अधिक वार्षिक उलाढाल असलेल्या पात्र सहकारी संघांमध्ये पाच शासकीय नामनिर्देशित सदस्यांची तरतूद करण्यात आली. त्यापैकी एका शासकीय अधिकाऱ्याला मतदानाचा अधिकार नाही, तर उर्वरित चार सदस्यांना मतदानाचा अधिकार देण्यात आला.
गोकुळच्या संचालक मंडळावर चार शासकीय नामनिर्देशित संचालक नियुक्त करण्यात आले.
या नियुक्त्यांमुळे अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत एकूण मतदान करणाऱ्या सदस्यांची संख्या २५ वरून २९ झाली.
निवडून आलेल्या २५ संचालकांमध्ये समविचारी आघाडीचे संख्याबळ १३, तर महायुतीचे १२ होते. परंतु शासननियुक्त चार सदस्यांच्या मतांमुळे अंतिम निकालात महायुतीचा उमेदवार १६ मतांवर पोहोचला.
त्यामुळे केवळ एका मताने निवडणुकीत मागे राहिलेल्या महायुतीने अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत तीन मतांनी विजय मिळवला.
राजेश पाटील विरुद्ध शशिकांत पाटील-चुयेकर अशी लढत
मंगळवारी गोकुळच्या मुख्यालयात निवडणूक निर्णय अधिकारी मौसमी चौगुले यांच्या अध्यक्षतेखाली अध्यक्ष निवडीची बैठक पार पडली.
महायुतीकडून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे माजी आमदार राजेश पाटील यांना उमेदवारी देण्यात आली होती. त्यांच्याविरोधात सतेज पाटील यांच्या आघाडीकडून शशिकांत पाटील-चुयेकर रिंगणात होते.
दोन्ही गटांच्या संचालकांनी मतदान प्रक्रियेत सहभाग घेतला. निवडून आलेले २५ आणि शासननियुक्त चार अशा एकूण २९ संचालकांनी मतदान केले.
मतमोजणीनंतर राजेश पाटील यांना १६, तर शशिकांत पाटील-चुयेकर यांना १३ मते मिळाली.
यानंतर राजेश पाटील यांच्या अध्यक्षपदाच्या निवडीची घोषणा करण्यात आली.
न्यायालयाच्या आदेशानुसार स्वतंत्र मतपेट्या
शासननियुक्त संचालकांना मतदानाचा अधिकार देण्याच्या राज्य सरकारच्या निर्णयाला सतेज पाटील यांच्या गटाने न्यायालयात आव्हान दिले होते.
या प्रकरणाच्या सुनावणीत उच्च न्यायालयाने शासनाच्या अध्यादेशाला अंतरिम स्थगिती देण्यास नकार दिला. मात्र, अध्यक्ष निवडीसाठी काही महत्त्वाच्या अटी घालण्यात आल्या.
निवडून आलेल्या २५ संचालकांची मते आणि शासननियुक्त चार संचालकांची मते स्वतंत्र मतपेट्यांमध्ये ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले.
तसेच संपूर्ण निवडणूक प्रक्रियेचे व्हिडिओ चित्रीकरण करून निकाल जाहीर करण्यास न्यायालयाने परवानगी दिली.
या निर्देशांनुसार मतदान प्रक्रिया पार पडली आणि स्वतंत्र मतमोजणीनंतर अंतिम निकाल जाहीर करण्यात आला.
निवडणूक प्रक्रिया न्यायालयाच्या अंतिम निकालाच्या अधीन
राजेश पाटील यांच्या अध्यक्षपदाच्या निवडीची घोषणा झाली असली, तरी गोकुळमधील कायदेशीर संघर्ष अद्याप संपलेला नाही.
शासननियुक्त संचालकांच्या नियुक्तीला आणि त्यांच्या मतदानाच्या अधिकाराला आव्हान देणारे प्रकरण न्यायप्रविष्ट आहे.
उच्च न्यायालयाने निवडणूक घेण्यास परवानगी दिली असली, तरी संपूर्ण प्रक्रिया अंतिम न्यायालयीन निर्णयाच्या अधीन ठेवली आहे.
त्यामुळे शासकीय अध्यादेशाच्या वैधतेबाबत न्यायालय पुढे काय निर्णय देते, यावर गोकुळमधील आगामी राजकीय घडामोडी अवलंबून असतील.
उपलब्ध न्यायालयीन सुनावणीच्या वृत्तांनुसार पुढील सुनावणी २५ नोव्हेंबर रोजी अपेक्षित आहे.
गोकुळच्या मुख्यालयाबाहेर कडेकोट पोलीस बंदोबस्त
गोकुळच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत प्रचंड राजकीय प्रतिष्ठा पणाला लागली होती. त्यामुळे दोन्ही गटांच्या समर्थकांनी मुख्यालय परिसरात मोठी गर्दी केली होती.
कायदा आणि सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये यासाठी पोलिसांनी मोठा बंदोबस्त तैनात केला होता.
गोकुळ परिसरात ६०० हून अधिक पोलीस कर्मचारी आणि अधिकारी तैनात असल्याची माहिती समोर आली आहे. दोन्ही गटांच्या समर्थकांमध्ये संघर्ष होऊ नये म्हणून सुरक्षेची विशेष खबरदारी घेण्यात आली.
राजेश पाटील यांच्या निवडीची घोषणा होताच महायुतीच्या कार्यकर्त्यांनी जल्लोष केला.
चंदगड तालुक्याला अध्यक्षपदाचा मान
राजेश पाटील हे चंदगड विधानसभा मतदारसंघाचे माजी आमदार आहेत. गोकुळच्या अध्यक्षपदी त्यांची निवड झाल्यामुळे चंदगड तालुक्याला मोठे प्रतिनिधित्व मिळाले आहे.
गोकुळचे वैभव वाढविण्यासाठी आणि दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या हिताचे निर्णय घेण्यासाठी काम करणार असल्याचे राजेश पाटील यांनी निवडीनंतर सांगितले.
गोकुळ हा कोल्हापूर जिल्ह्यातील लाखो दूध उत्पादकांच्या जीवनाशी संबंधित असलेला महत्त्वाचा सहकारी संघ आहे. त्यामुळे अध्यक्षपदाच्या माध्यमातून मिळणारी सत्ता केवळ राजकीय नसून सहकार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची मानली जाते.
महायुतीचा विजय; पण वाद कायम
गोकुळच्या निवडणुकीतील शासननियुक्त संचालकांच्या भूमिकेवरून गेल्या काही दिवसांत मोठा राजकीय वाद निर्माण झाला होता.
राज्य सरकारने अध्यादेश काढून निवडून आलेल्या संचालकांच्या संख्याबळात हस्तक्षेप केल्याचा आरोप सतेज पाटील आणि काँग्रेस समर्थकांकडून करण्यात आला.
दुसरीकडे, अध्यक्ष निवडीसाठी आवश्यक गणपूर्ती होत नसल्यामुळे संस्थेचा कारभार सुरळीत चालविण्यासाठी कायदेशीर उपाययोजना केल्याची भूमिका मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि महायुतीच्या नेत्यांनी मांडली.
या निर्णयाविरोधात दूध उत्पादक शेतकरी आणि समविचारी आघाडीच्या कार्यकर्त्यांनी आंदोलनही केले होते.
मात्र, न्यायालयाने अंतरिम स्थगिती नाकारल्यामुळे महायुतीला अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत संधी मिळाली.
अखेर राजेश पाटील यांच्या विजयाने अध्यक्षपदाचा प्रश्न सध्यापुरता सुटला असला, तरी शासकीय नियुक्त्यांचा वाद न्यायालयात कायम आहे.
४,१८५ कोटी रुपयांची उलाढाल असलेला ‘गोकुळ’ दूध संघ
कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघाची स्थापना १६ मार्च १९६३ रोजी झाली. ‘गोकुळ’ या ब्रँडच्या माध्यमातून दूध संकलन, प्रक्रिया आणि विक्री करणाऱ्या या संघाने सहकार क्षेत्रात मोठे स्थान निर्माण केले आहे.
गोकुळच्या अधिकृत माहितीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये संघाची तात्पुरती वार्षिक उलाढाल ४,१८५ कोटी रुपये नोंदवण्यात आली आहे.
या कालावधीत संघाने ६५.४० कोटी लिटर दूध हाताळले.
गोकुळच्या प्रमुख पायाभूत सुविधांमध्ये प्रतिदिन १७ लाख लिटर क्षमतेचा डेअरी प्रकल्प, उडगाव येथील सॅटेलाइट डेअरी, नवी मुंबईतील पॅकिंग युनिट आणि प्रतिदिन एकूण आठ लाख लिटर क्षमतेची चार शीतकरण केंद्रे यांचा समावेश आहे.
संघामार्फत ४६ फिरत्या पशुवैद्यकीय सेवा मार्ग आणि २६० कृत्रिम रेतन केंद्रे कार्यरत आहेत.
कागल-हातकणंगले पंचतारांकित औद्योगिक वसाहतीत प्रतिदिन ४५० मेट्रिक टन क्षमतेचा ‘महालक्ष्मी’ पशुखाद्य प्रकल्प, तर मुडशिंगी येथे २०० मेट्रिक टन क्षमतेचा आणखी एक प्रकल्प कार्यरत आहे.
लाखो दूध उत्पादकांच्या अर्थकारणाशी संबंधित संघ
गोकुळ हा केवळ दूध विक्री करणारा ब्रँड नाही, तर कोल्हापूर आणि परिसरातील लाखो दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या अर्थकारणाशी संबंधित असलेला सहकारी संघ आहे.
संघाच्या विविध उपक्रमांमध्ये पशुधन आरोग्य सेवा, दुग्धोत्पादन वाढ, महिला दूध उत्पादकांचे सक्षमीकरण, पशुखाद्य, चारा व्यवस्थापन, विमा आणि बायोगॅस यांचा समावेश आहे.
गोकुळच्या अधिकृत माहितीनुसार, दूध विक्रीतून मिळणाऱ्या प्रत्येक रुपयातील मोठा हिस्सा दूध उत्पादकांना परत दिला जातो.
त्यामुळे गोकुळची सत्ता कोणाकडे राहणार, कोणते धोरणात्मक निर्णय होणार आणि दूध उत्पादकांना त्याचा किती फायदा मिळणार, याकडे संपूर्ण सहकार क्षेत्राचे लक्ष असते.
आता सर्वांचे लक्ष न्यायालयाकडे
गोकुळच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत महायुतीने १६ विरुद्ध १३ मतांनी बाजी मारली आहे.
निवडून आलेल्या संचालकांमध्ये बहुमत असूनही शासननियुक्त सदस्यांच्या चार मतांमुळे सतेज पाटील यांच्या गटाला पराभव स्वीकारावा लागला आहे.
या निकालामुळे कोल्हापूरच्या सहकार क्षेत्रात महायुतीचे राजकीय वजन वाढले आहे. मात्र, शासननियुक्त संचालकांच्या मतदानाच्या अधिकारावरून सुरू असलेल्या न्यायालयीन लढ्याचा अंतिम निकाल अद्याप बाकी आहे.
त्यामुळे ‘गोकुळ’मध्ये अध्यक्षपदाची माळ राजेश पाटील यांच्या गळ्यात पडली असली, तरी सत्तासंघर्षाचा अंतिम कायदेशीर अध्याय अजून बाकी आहे.
माय मराठी वृत्तसेवा
महाराष्ट्राचा आवाज जगभर
