व्हिडिओ हटवण्यावरून महापालिकेच्या स्वायत्ततेवर प्रश्न, महापौर रितू तावडे यांच्यावरही टीका
मुंबई, दि. ३ नोव्हेंबर २०२६ (माय मराठी वृत्तसेवा) :
दिवाळीतील फटाक्यांमुळे होणाऱ्या प्रदूषणाबाबत जनजागृती करणारा अभिनेत्री दिया मिर्झा यांचा व्हिडिओ मुंबई महापालिकेने हटवल्याने निर्माण झालेल्या राजकीय वादाला आता आणखी धार आली आहे. मुंबईच्या माजी महापौर आणि शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाच्या नेत्या किशोरी पेडणेकर यांनी भाजपचे मुंबई अध्यक्ष आमदार अमित साटम, विद्यमान महापौर रितू तावडे आणि महापालिका प्रशासनावर तीव्र टीका केली आहे.
केवळ ‘मिर्झा’ या आडनावावरून दिया मिर्झा यांना धार्मिक दृष्टिकोनातून लक्ष्य करण्यात आल्याचा आरोप पेडणेकर यांनी केला. एका भाजप आमदाराच्या आक्षेपानंतर महापालिकेने स्वतःच्या जनजागृती मोहिमेतील व्हिडिओ हटवणे ही प्रशासनाच्या स्वायत्ततेच्या दृष्टीने गंभीर बाब असल्याचे त्यांनी म्हटले.
‘आमदाराच्या सांगण्यावरून महापालिका चालणार का?’
अमित साटम यांनी सोशल मीडियावर आक्षेप घेतल्यानंतर महापालिकेने दिया मिर्झा यांचा व्हिडिओ हटवल्याबद्दल पेडणेकर यांनी नाराजी व्यक्त केली.
मुंबई महापालिकेला स्वतंत्र कायदे आणि अधिकार आहेत. अशा परिस्थितीत एखाद्या आमदाराने आक्षेप घेतल्यानंतर महापालिका आपला निर्णय बदलत असेल, तर तिचे स्वतंत्र अस्तित्व काय उरते, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला.
भाजप नेत्यांच्या दबावामुळे प्रशासनाने माघार घेतल्याचा आरोप करत महापालिकेच्या या कार्यपद्धतीवर त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.
‘मिर्झा आडनाव असल्यानेच विरोध का?’
दिया मिर्झा या भारताच्या नागरिक आहेत आणि त्यांना देशातील पर्यावरण, सार्वजनिक आरोग्य किंवा सरकारी धोरणांबाबत मत व्यक्त करण्याचा अधिकार आहे, असे पेडणेकर यांनी सांगितले.
एखाद्या व्यक्तीच्या नावावरून किंवा धर्मावरून तिच्यावर आरोप करणे चुकीचे आहे. दिया मिर्झा यांनी देशाचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधित्व केले आहे. पर्यावरणविषयक प्रश्नांवर त्यांनी यापूर्वीही भूमिका मांडली असल्याचे पेडणेकर यांनी नमूद केले.
केवळ सत्ताधाऱ्यांना न पटणारी भूमिका घेतली म्हणून एखाद्या व्यक्तीच्या देशभक्तीवर प्रश्न उपस्थित करणे योग्य नाही, अशी टीकाही त्यांनी केली.
‘कोश्यारींनी पुरस्कार दिला, मग त्या देशद्रोही कशा?’
दिया मिर्झा यांच्या देशभक्तीवर प्रश्न उपस्थित करणाऱ्या भाजप नेत्यांना पेडणेकर यांनी सवाल केला.
महाराष्ट्राचे तत्कालीन राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांच्या हस्ते दिया मिर्झा यांचा पुरस्कार देऊन गौरव करण्यात आला होता. मग आज त्यांच्यावर देशविरोधी असल्याचे आरोप कसे केले जात आहेत, असा प्रश्न पेडणेकर यांनी उपस्थित केला.
सरकारच्या निर्णयांवर टीका करणे किंवा पर्यावरणाच्या संरक्षणासाठी आवाज उठवणे म्हणजे देशविरोधी कृती ठरत नाही, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
‘महापालिकेने स्वतः बोलावले, मग व्हिडिओ का हटवला?’
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार महापालिकेने पर्यावरणविषयक जनजागृती मोहीम राबवली होती.
या मोहिमेसाठी दिया मिर्झा यांच्यासह विविध क्षेत्रांतील प्रसिद्ध व्यक्तींना सहभागी करून घेण्यात आले. दिया मिर्झा यांनी महापालिकेच्या विनंतीनुसार कोणतेही मानधन न घेता व्हिडिओ तयार केल्याचेही समोर आले आहे.
या व्हिडिओत सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके न फोडण्याचे आणि ध्वनी व वायुप्रदूषण टाळण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.
मात्र भाजप नेत्यांच्या आक्षेपानंतर हा व्हिडिओ हटवण्यात आला. त्यामुळे प्रशासनाचा मूळ निर्णय योग्य होता, तर तो मागे का घेण्यात आला, असा प्रश्न पेडणेकर यांनी उपस्थित केला.
महापौर रितू तावडे यांच्यावरही टीका
मुंबईच्या विद्यमान महापौर रितू तावडे यांनी दिया मिर्झा यांना महापालिकेच्या कार्यक्रमांमधून दूर ठेवण्याची भूमिका मांडली होती.
त्यावर पेडणेकर यांनी आक्षेप घेतला. महापौरांनी शहरातील मूलभूत नागरी प्रश्नांकडे लक्ष देण्याऐवजी अनावश्यक राजकीय वाद निर्माण करू नयेत, असे त्यांनी म्हटले.
महापौरांच्या कार्यपद्धतीवर टीका करताना त्यांनी महापालिकेतील नियमित बैठका, प्रशासनाशी समन्वय आणि निर्णयप्रक्रियेवरही प्रश्न उपस्थित केले.
महापौरांच्या वाहनावरील लाल दिवा आणि अधिकृत निवासस्थानाच्या नूतनीकरणासंबंधीच्या कथित निर्णयांवरूनही पेडणेकर यांनी टीका केली. या प्रकरणांतील खर्च आणि नियमभंगाबाबतचे आरोप स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेले नाहीत.
भाजपची भूमिका काय?
मुंबई भाजपचे अध्यक्ष अमित साटम यांनी दिया मिर्झा यांना दिवाळी कशी साजरी करावी याबाबत मार्गदर्शन करण्याचा अधिकार नसल्याची भूमिका मांडली होती.
महापौर रितू तावडे यांनीही दिया मिर्झा यांच्या पूर्वीच्या सार्वजनिक भूमिकांवर आक्षेप घेत, त्या महापालिकेच्या भविष्यातील जनजागृती मोहिमांचा भाग नसतील, असे सांगितले होते.
दिया मिर्झा यांनी मात्र पर्यावरण आणि सार्वजनिक आरोग्याच्या हितासाठी हा व्हिडिओ तयार केला होता, असे स्पष्ट केले आहे.
उच्च न्यायालयाची नाराजी; व्हिडिओ पुन्हा प्रसिद्ध करण्याचे निर्देश
या वादाची मुंबई उच्च न्यायालयानेही गंभीर दखल घेतली.
न्यायमूर्ती गिरीश कुलकर्णी आणि न्यायमूर्ती डॉ. नीला गोखले यांच्या खंडपीठाने दिया मिर्झा यांचा व्हिडिओ हटवल्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली.
भारत हा धर्मनिरपेक्ष देश असून पर्यावरणाचा प्रश्न हा सर्व नागरिकांशी संबंधित आहे. त्यामुळे प्रदूषणासारख्या विषयाला धार्मिक किंवा अन्य रंग देऊ नये, असे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले.
महापालिकेने हटवलेला व्हिडिओ पुन्हा प्रसिद्ध करण्याचे निर्देशही न्यायालयाने दिले.
मुंबई महापालिकेच्या निर्णयप्रक्रियेवर प्रश्न
या प्रकरणामुळे पर्यावरणविषयक जनजागृतीच्या मुद्द्याबरोबरच मुंबई महापालिकेची निर्णयप्रक्रिया आणि राजकीय हस्तक्षेपाचा प्रश्नही चर्चेत आला आहे.
किशोरी पेडणेकर यांनी भाजप नेत्यांवर दबाव टाकल्याचा आरोप केला असला, तरी महापालिकेने हा निर्णय नेमक्या कोणत्या प्रशासकीय प्रक्रियेनुसार घेतला, याची स्वतंत्र अधिकृत माहिती समोर आलेली नाही.
दरम्यान, उच्च न्यायालयाच्या निर्देशानंतर दिया मिर्झा यांचा व्हिडिओ पुन्हा प्रसिद्ध करण्याबाबत महापालिका कोणती कार्यवाही करते, याकडे लक्ष लागले आहे.
