अमेरिकेत मिडटर्म निवडणुकीसाठी आज मतदान:ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षावर पराभवाचे संकट; संसदेत विधेयक मंजूर करणे होणार कठीण

अमेरिकेत आज मिडटर्म निवडणुकीसाठी मतदान होणार आहे. भारतीय वेळेनुसार संध्याकाळी 4:30 वाजता मतदान सुरू होईल. या निवडणुकीत अमेरिकन संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहातील हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्जच्या सर्व 435 जागांसाठी आणि वरिष्ठ सभागृहातील सिनेटच्या 35 जागांसाठी मतदान होईल.

अमेरिकेत राष्ट्राध्यक्षांच्या निवडणुकीनंतर ठीक दोन वर्षांनी मिडटर्म निवडणुका घेतल्या जातात. यामध्ये संसदेच्या जागांसाठी तसेच काही राज्यांतील गव्हर्नरपदांसाठी मतदान होते.
समोसा कॉकस; 6 भारतीय वंशाचे मैदानात, रामास्वामीही शर्यतीत

अमेरिकेतील भारतीय वंशाच्या नेत्यांना समोसा कॉकस म्हटले जाते. विद्यमान सदस्य अमी बेरा, रो खन्ना, प्रमिला जयपाल आणि सुहास सुब्रमण्यम कॅलिफोर्निया, वॉशिंग्टन आणि व्हर्जिनिया येथून पुन्हा निवडणूक लढवत आहेत. अॅरिझोनातून अमीश शाह आणि फ्लोरिडातून पिया डांडिया हे देखील हाऊसचे उमेदवार आहेत. हे सर्व सहाही डेमोक्रॅट आहेत.यावेळी दोन जागांवर भारतीय वंशाचे उमेदवार आमनेसामने आहेत. कॅलिफोर्नियात रो खन्ना यांचा सामना रिपब्लिकन रितेश टंडन यांच्याशी आहे. तर वॉशिंग्टनमध्ये प्रमिला जयपाल यांच्यासमोर रिपब्लिकन नीरव शेठ आहेत.राजा कृष्णमूर्ती सिनेट निवडणुकीतील डेमोक्रॅटिक प्रायमरीमध्ये पराभूत झाले, तर श्री थानेदार हाऊसच्या प्रायमरीमध्ये पराभूत होऊन बाहेर पडले. अमीश शाह आणि पिया डांडिया विजयी ठरल्यास समोसा कॉकसची संख्या सहा कायम राहू शकते.दरम्यान, रिपब्लिकन विवेक रामास्वामी ओहायोमधून गव्हर्नरपदाचे उमेदवार आहेत. त्यांची लढत डेमोक्रॅट एमी ॲक्टन यांच्याशी आहे. ते विजयी झाल्यास बॉबी जिंदाल आणि निक्की हेली यांच्यानंतर अमेरिकेचे तिसरे भारतीय वंशाचे गव्हर्नर ठरतील.‘समोसा कॉकस’ हे नाव २०१८ मध्ये भारतीय वंशाचे अमेरिकी खासदार राजा कृष्णमूर्ती यांनी दिले होते. समोसा हा भारतातील लोकप्रिय नाश्ता आहे. त्याद्वारे त्यांनी भारतीय वंशाच्या खासदारांची सामायिक ओळख एका हलक्याफुलक्या नावाशी जोडली.

सध्या ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाकडे संसदेच्या दोन्ही सभागृहांत बहुमत आहे. पक्षाने यापैकी कोणत्याही एका सभागृहातील बहुमत गमावले, तर ट्रम्प यांच्यासाठी आपल्या अजेंड्याशी संबंधित कायदे मंजूर करून घेणे कठीण होईल.
अमेरिकन संसदेतील बहुमताचे गणित

अमेरिकन संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये बहुमत मिळवण्यासाठी वेगवेगळ्या संख्येने जागांची आवश्यकता असते.

सिनेटमध्ये बहुमतासाठी ५१ जागा आवश्यक

सेनेटमध्ये एकूण 100 जागा आहेत. सध्या रिपब्लिकन पक्षाकडे 53 जागा आहेत, तर डेमोक्रॅटिक पक्षाकडे 45 जागा आहेत. याशिवाय 2 अपक्ष खासदार आहेत, जे डेमोक्रॅट्ससोबत मिळून काम करतात. अशा प्रकारे दोन्ही पक्षांमधील जागांचे प्रमाण 53-47 आहे.
बहुमतासाठी 51 सदस्यांचा पाठिंबा आवश्यक आहे. मात्र, दोन्ही पक्षांकडे 50-50 जागा असल्यास उपराष्ट्रपती जेडी वेंस निर्णायक मत देऊ शकतात.
यावेळी सेनेटच्या 35 जागांसाठी निवडणूक होणार आहे. यापैकी 22 जागा रिपब्लिकन पक्षाकडे आणि 13 जागा डेमोक्रॅटिक पक्षाकडे आहेत. बहुमत मिळवण्यासाठी डेमोक्रॅट्सना किमान 4 जागांचा निव्वळ फायदा मिळवावा लागेल.
सभागृहात बहुमतासाठी 218 जागा आवश्यक

अमेरिकन संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहात, म्हणजेच हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हजमध्ये एकूण 435 जागा आहेत. येथे बहुमतासाठी 218 जागांची गरज असते.
यावेळी हाऊसमधील सर्व 435 जागांसाठी निवडणूक होणार आहे, म्हणजेच प्रत्येक जागेवर लढत होईल. ज्या पक्षाला 218 किंवा त्याहून अधिक जागा मिळतील, तो पक्ष सभागृहात बहुमत मिळवेल.
अशा प्रकारे, मध्यावधी निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाला दोन्ही सभागृहांमधील आपले बहुमत टिकवावे लागेल, तर डेमोक्रॅट्सचा दोन्ही सभागृहांमध्ये बहुमत मिळवण्याचा प्रयत्न असेल.
अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकीतील 4 मोठे मुद्दे…

१. इराण युद्ध आणि महागाई

इराण युद्ध सुरू झाल्यानंतर अमेरिकेत डिझेल ७०% आणि पेट्रोल ५०% पर्यंत महागले आहे. ट्रम्प यांची मान्यता रेटिंग घसरून ३१% वर आली आहे. इंधनाच्या वाढत्या किमती मिडटर्म निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षासाठी आव्हान ठरत आहेत. रशियाकडून ३ लाख मेट्रिक टनांहून अधिक डिझेल खरेदी करण्याच्या निर्णयावरूनही ट्रम्प यांच्यावर टीका होत आहे.

२. इमिग्रेशन आणि बेकायदेशीर स्थलांतरित

ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळाच्या पहिल्या १८ महिन्यांत सुमारे ९.८ लाख लोकांना देशाबाहेर पाठवण्यात आले. मेक्सिको सीमेवरील बेकायदेशीर घुसखोरी ९५% ने कमी झाली. मात्र, छापेमारी आणि कोणताही गुन्हेगारी रेकॉर्ड नसलेल्या लोकांनाही देशाबाहेर पाठवण्याला विरोध होत आहे. डेमोक्रॅट्सचा आरोप आहे की यामुळे कुटुंबे विभक्त होत आहेत, तर शेती आणि बांधकाम यांसारख्या क्षेत्रांत कामगारांची कमतरता निर्माण होऊ शकते.

३. टॅरिफ आणि रोजगार

ट्रम्प यांनी शुल्कांमुळे अमेरिकन कंपन्या आणि नोकऱ्यांना फायदा होईल, असे आश्वासन दिले होते. मात्र, त्याचा परिणाम म्हणून गाड्या, इलेक्ट्रॉनिक्स, कपडे आणि बांधकाम साहित्याच्या किमती १२% ते १८% पर्यंत वाढल्याचा दावा केला जात आहे. शुल्कांमुळे अमेरिकन कुटुंबांचा खर्च वाढला असून, इतर देशांनी लादलेल्या प्रत्युत्तरात्मक शुल्कांमुळे शेतकऱ्यांच्या सोयाबीन आणि मक्याच्या व्यवसायावर परिणाम झाला आहे.

४. गर्भपाताचा अधिकार आणि महागडे उपचार

केएफएफच्या सर्वेक्षणानुसार, ६८% महिला मतदारांसाठी आणि १८ ते २९ वयोगटातील ७४% तरुणांसाठी गर्भपाताचा अधिकार हा मोठा निवडणूक मुद्दा आहे. डेमोक्रॅट्सची इच्छा आहे की महिलांना संपूर्ण देशभर गर्भपात करण्याचा कायदेशीर अधिकार मिळावा. तर, रिपब्लिकन पक्षाची भूमिका आहे की प्रत्येक राज्याने आपल्या राज्यात गर्भपाताला परवानगी द्यायची की नाही, हे स्वतः ठरवावे. दरम्यान, ओबामाकेअरअंतर्गत २.१३ कोटी लोक आरोग्य विम्याचा लाभ घेत आहेत. सरकारी मदत कमी झाल्यास विमा महाग होण्याचा मुद्दाही निवडणुकीत महत्त्वाचा आहे.

सीनेटच्या ५ जागांवर चुरशीची लढत

1. टेक्सास: रिपब्लिकन केन पॅक्स्टन आणि डेमोक्रॅट जेम्स टॅलारिको यांच्यातील सामना अटीतटीचा आहे. ऑक्टोबरमधील दोन सर्वेक्षणांत दोघांनाही 49% मते मिळाली, तर अन्य एका सर्वेक्षणात टॅलारिको 3.8 टक्के गुणांनी आघाडीवर आहेत.
2. ओहायो: रिपब्लिकन जॉन हस्टेड यांचा सामना डेमोक्रॅट शेरोड ब्राउन यांच्याशी आहे. सर्वेक्षणात ब्राउन 4 ते 6 टक्के गुणांनी आघाडीवर आहेत. रिपब्लिकनना बहुमत टिकवून ठेवण्याच्या दृष्टीने ही जागा महत्त्वाची आहे.
3. नॉर्थ कॅरोलायना: सर्वेक्षणात डेमोक्रॅट रॉय कूपर यांना 52% मते मिळाली असून ते रिपब्लिकन मायकेल वॉटली यांच्यापेक्षा 13 टक्के गुणांनी आघाडीवर आहेत. मायकेल यांना 39% मते मिळाली आहेत.
4. मिशिगन: रिपब्लिकन माइक रॉजर्स यांच्या तुलनेत डेमोक्रॅट अब्दुल अल-सईद यांना किंचित आघाडी मिळाली आहे. सर्वेक्षणात अल-सईद 50% आणि रॉजर्स 48% वर आहेत.
5. मेन: सर्वेक्षणात डेमोक्रॅट ट्रॉय जॅक्सन यांना 49% मते मिळाली असून ते रिपब्लिकन सिनेटर सुसन कॉलिन्स (47%) यांच्यापेक्षा आघाडीवर आहेत. कॉलिन्स यांना 47% मते मिळाली आहेत.