भारतीय रेल्वेने लातूर येथे मराठवाडा रेल कोच फॅक्टरी (एमआरसीएफ) स्थापन केली
नवी दिल्ली-लोकसभेत बिगर- तारांकित प्रश्नांना लेखी उत्तर देताना, रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी महाराष्ट्रातील रेल्वे विषयक पायाभूत सुविधांबाबत माहिती दिली. केंद्रीय मंत्र्यांनी सांगितले की, फलटण – पंढरपूर नवीन रेल्वे मार्ग प्रकल्पाचे (109किमी) सर्वेक्षण पूर्ण झाले असून, सविस्तर प्रकल्प अहवाल (डीपीआर) तयार करण्यात आला आहे.
डीपीआर तयार झाल्यानंतर, प्रकल्पाला मंजुरी देण्यासाठी राज्य सरकारांसह विविध संबंधितांशी सल्लामसलत करणे तसेच नीती आयोग आणि अर्थ मंत्रालयाकडून मूल्यांकनासारख्या आवश्यक मंजुऱ्या घेणे आवश्यक असते. प्रकल्पांना मंजुरी देणे ही एक निरंतर आणि गतिमान प्रक्रिया असून नेमकी कालमर्यादा या मूल्यांकनांवर आणि मंजुऱ्यांवर अवलंबून असते.
आधुनिक रेल्वेगाड्यांची वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी स्वदेशी डबे निर्मितीची क्षमता वाढवण्याच्या उद्देशाने, भारतीय रेल्वेने महाराष्ट्रातील लातूर येथे 685.79 कोटी रुपये खर्च करून मराठवाडा रेल कोच फॅक्टरी (एमआरसीएफ) उभारली आहे. एमआरसीएफ, लातूर येथे तंत्रज्ञान भागीदाराच्या माध्यमातून 120 ‘वंदे भारत’ ट्रेनसेटच्या निर्मितीचे काम हाती घेण्यात आले आहे.
तसेच डबे निर्मितीबाबत सुव्यवस्थित आणि पद्धतशीर प्रशिक्षण सुनिश्चित करण्याच्या दृष्टिकोनातून, संबंधित कर्मचाऱ्यांना त्या क्षेत्राशी संबंधित विविध पैलूंचा समावेश असलेल्या विस्तृत प्रशिक्षण मॉड्यूलनुसार प्रशिक्षण दिले जाते. या मॉड्यूलमध्ये डबे निर्मितीसाठी आवश्यक असलेले फॅब्रिकेशन तंत्र, वेल्डिंग प्रक्रिया, बोगी प्रणाली, इलेक्ट्रिकल इत्यादी विषयांचा समावेश असतो.
याशिवाय, भारतीय रेल्वे शिकाऊ उमेदवार कायदा, 1961च्या तरतुदींनुसार उत्पादन युनिट्स, कार्यशाळा, लोको शेड्स, कॅरेज आणि वॅगन डेपो यांसारख्या आपल्या विविध युनिट्समध्ये शिकाऊ उमेदवार प्रशिक्षण कार्यक्रम देखील आयोजित करते, ज्यामुळे फिटर, वेल्डर, इलेक्ट्रीशियन आणि मशिनिस्ट यांसारख्या व्यवसायांमधील कौशल्य विकासालाही हातभार लागतो.
नाशिक रोड आणि कल्याण दरम्यान रेल्वे सेवा:
नाशिक आणि कल्याण दरम्यान ईएमयू/स्वयंचलित बंद होणाऱ्या दरवाजांचे ट्रेन सेट सुरू करण्यातील अडचणींच्या तपशिलावर उत्तर देताना, मंत्र्यांनी नमूद केले की, ईएमयू स्टॉकची (या भागातील लोकल ट्रेन) रुंदी प्रवासी गाड्यांच्या इतर रोलिंग स्टॉकपेक्षा जास्त आहे. कसारा-इगतपुरी घाट विभाग आणि कर्जत-लोणावळा विभागातील बोगद्यांमध्ये आकारमानाची मर्यादा असल्या कारणाने सध्या या विभागांमध्ये ईएमयू लोकल ट्रेन चालवणे शक्य नाही.
सध्या, नाशिक रोड-कल्याण मार्गावर खालील 67 रेल्वे सेवेच्या जोड गाड्या कार्यरत आहेत:त्याचप्रमाणे, कसारा-कल्याण-छत्रपती शिवाजी महाराज (ट) विभागात 36 उपनगरीय रेल्वे सेवा कार्यरत आहेत.
हिंगोली डेक्कन स्थानकाचे आधुनिकीकरण:
महाराष्ट्रातील हिंगोली जिल्ह्यातील रेल्वे पायाभूत सुविधांविषयीच्या बिगरतारांकित प्रश्नाच्या उत्तरादाखल मंत्र्यांनी सांगितले की, हिंगोली डेक्कन स्थानकावर फलाट छप्पर उभारण्याचे आणि फलाट क्रमांक 2 च्या पृष्ठभागामध्ये सुधारणा करण्याचे काम पूर्ण झाले आहे. नवीन स्थानक इमारत, विद्यमान स्थानक इमारतीची सुधारणा, प्लॅटफॉर्म क्रमांक 1 चा पृष्ठभाग, उद्वाहन आणि 12 मीटर लांबीचा पादचारी पूल ही कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
सध्या, हिंगोली डेक्कन स्थानकावरून 38 रेल्वे सेवांची वाहतूक चालते, ज्याद्वारे मुंबई, पुणे, अमृतसर, हैदराबाद, बंगळुरू आणि जयपूर यांसारख्या विविध शहरांशी संपर्क प्रस्थापित होतो. सध्या हिंगोली डेक्कन हे स्थानक 12071/12072 छत्रपती शिवाजी महाराज (ट) – हिंगोली डेक्कन जन शताब्दी एक्सप्रेस या दैनंदिन सेवेद्वारे मुंबईशी, तर 11405/06 पुणे – अमरावती एक्सप्रेस या द्विसाप्ताहिक सेवेद्वारे पुण्याशी जोडलेले आहे.
याशिवाय, नवीन गाड्या सुरू करणे, विद्यमान गाड्यांचा विस्तार करणे किंवा गाड्यांच्या फेऱ्यांची वारंवारता वाढवणे, तसेच देशभरातील रेल्वे प्रकल्प व कामांशी संबंधित औपचारिक आणि अनौपचारिक प्रस्ताव, विनंत्या, सूचना व निवेदने; रेल्वे मंडळ, विभागीय रेल्वे आणि विभाग कार्यालये यांसारख्या विविध स्तरांवर संसद सदस्य, लोकप्रतिनिधी, संस्था आणि रेल्वे प्रवासी इत्यादींकडून प्राप्त होत असतात. असे प्रस्ताव, विनंत्या व सूचना प्राप्त होण्याची प्रक्रिया ही निरंतर आणि गतिमान स्वरूपाची असल्याने या विनंत्यांचा कोणताही केंद्रीयकृत संग्रह (compendium) राखला जात नाही. तथापि, या विनंत्यांची छाननी केली जाते आणि ज्या उपाययोजना व्यवहार्य व न्यायोचित असल्याचे आढळते, त्यांवर वेळोवेळी योग्य ती कार्यवाही केली जाते.
ही माहिती आज लोकसभेत रेल्वे, माहिती व प्रसारण आणि इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिली.
