एलपीजी सिलेंडरचा काळाबाजार आणि साठेबाजी रोखण्यासाठी प्रत्यक्षात कारवाई सुरू
केंद्र सरकारने आज पश्चिम आशियातील विद्यमान घडामोडींबद्दलची माहिती देण्यासाठी राष्ट्रीय माध्यम केंद्रात माध्यमांसाठीच्या तिसऱ्या आंतर-मंत्रालयीन संवाद सत्राचे आयोजन केले होते. आजच्या या माहिती सत्रात पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय, परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालय, बंदरे – जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्रालय तसेच माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी विद्यमान परिस्थितीबद्दल, तसेच केंद्र सरकारद्वारे उचलल्या जात असलेल्या समन्वित पावलांबद्दलची अद्ययावत माहिती दिली.
ऊर्जा पुरवठा आणि इंधनाची उपलब्धता
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांनी माध्यमांना ऊर्जा पुरवठा विषयक सध्याची स्थिती गती तसेच सध्याची भू-राजकीय परिस्थिती, होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाली असल्यामुळे पुरवठ्याबाबत निर्माण झालेल्या समस्यांच्या पार्श्वभूमीवर पेट्रोलियम उत्पादने आणि एलपीजीची सुरळीत उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी उचलल्या जात असलेल्या पावलांबद्दलची माहिती दिली. मंत्रालयाने दिलेली माहिती खाली नमूद केली आहे :
कच्चे तेल
भारताची विद्यमान तेल शुद्धीकरण क्षमता सुमारे 258 दशलक्ष मेट्रिक टन प्रति वर्ष (MMTPA ) इतकी आहे. भारत जगातील चौथे सर्वात मोठे तेलशुद्धीकरण केंद्र आहे. देश पेट्रोल आणि डिझेलच्या उत्पादनात आत्मनिर्भर असून, देशांतर्गत गरज पूर्ण करण्यासाठी पेट्रोल आणि डिझेलच्या आयातीची आवश्यकता नाही.
नैसर्गिक वायू इंधन
देशभरातील 1.5 कोटींपेक्षा जास्त घरांमध्ये सध्या पीएनजी अर्थात पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू इंधनाचा पुरवठा केला जातो. या पुरवठा कोणत्याही कोणत्याही अडथळ्याशिवाय तसाच सुरू राहील. सध्याची भू-राजकीय परिस्थिती लक्षात घेऊन, घरगुती वापरासाठीच्या एलपीजी सिलेंडरची बचत करता यावी याकरता, ग्राहकांनी घरगुती पातळीवर पुरवठा केल्या जात असलेल्या पीएनजीच्या वापराला प्राधान्य द्यावे असा सल्ला दिला जात आहे. असे बचत झालेले एलपीजी सिलेंडर, ज्या भागांमध्ये पीएनजीची सुविधा उपलब्ध नाही अशा ठिकाणी वळवता येऊ शकतील.
सध्याची परिस्थिती विचारात घेऊन, अशा एलपीजी ग्राहकांनी त्यांच्या स्वयंपाकाच्या गरजांसाठी एलपीजी सिलेंडरऐवजी घरगुती पातळीवरील पीएनजीवर स्थलांतरित व्हावे असा सल्ला दिला जात आहे.
एलपीजी पुरवठ्यासंबंधीतील समस्या कमी करण्याच्या दृष्टीने देशभरातील शहरांमधील बाधित व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना तातडीने नवीन पीएनजी जोडणी उपलब्ध करून देता यावी याकरता, केंद्र सरकार देशातील प्रमुख नागरी केंद्र / शहरांमधील विविध अधिकृत शहरी वायू इंधन वितरण (CGD) संस्थांसोबत चर्चा करत आहे. यादृष्टीने शहरांमध्ये या शहरी वायू इंधन वितरण संस्थांना पाइपलाइन टाकण्यासाठी लागणाऱ्या परवानग्या तातडीने मिळाव्यात याकरता सरकारने सर्व संबंधित स्थानिक स्वराज्य संस्था, महामार्ग प्राधिकरणे आणि राज्य सरकारांना विनंती देखील केली आहे. हे एक प्रगत पाऊल ठरेल, तसेच यामुळे व्यापक उद्दिष्टे साध्य करण्याच्या दिशेने वाटचाल सुरू होईल.
रिटेल आउटलेट्स (इंधन विक्री केंद्रे)
- तेल विपणन कंपन्यांनी (ओएमसी) चालवलेल्या 1 लाख रिटेल आउटलेट्स (आरओ) पैकी कुठेही इंधन संपल्याची घटना नोंदवली गेलेली नाही.
- जनतेने भीतीपोटी खरेदी करू नये, असे आवाहन सरकारने केले आहे, कारण पेट्रोल आणि डिझेलचा पुरेसा साठा उपलब्ध आहे आणि पुरवठा नियमितपणे केला जात आहे.
एलपीजी
- देशातील 25000 एलपीजी वितरकांकडे घरगुती एलपीजी पुरवठ्यात कुठेही इंधन संपल्याची घटना नोंदवली गेलेली नाही.
- घाबरून खरेदीमुळे एलपीजी बुकिंगमध्ये वाढ झाली आहे.
- ओएमसी दररोज सुमारे 50 लाख एलपीजी सिलिंडर वितरित करत आहेत. सर्व ग्राहकांना विनंती आहे की घाबरून बुकिंग करू नये.
- अनेक राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांनी परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी नियंत्रण कक्ष सुरू केले आहेत. महाराष्ट्र, तेलंगणा, आंध्र प्रदेश, राजस्थान, उत्तर प्रदेश आणि बिहार ही राज्ये दररोज पत्रकार परिषद घेत आहेत.
सरकारचे इतर उपाय
- देशभरातील घरांमध्ये अखंडित एलपीजी पुरवठा करण्याला सरकारचे सर्वोच्च प्राधान्य आहे. त्याच वेळी रुग्णालये, शैक्षणिक संस्था आणि इतर आवश्यक सेवांसाठीही पुरवठा केला जात आहे.
- तेल शुद्धीकरण प्रकल्पामधून घरगुती एलपीजीचे उत्पादन या परिस्थितीपूर्वीच्या उत्पादनाच्या तुलनेत 30% पेक्षा जास्त वाढवले गेले आहे.
- प्राधान्याने वितरण करता करण्यासाठी व्यावसायिक सिलिंडर राज्य सरकारांच्या ताब्यात देण्यात आले आहेत.
- एलपीजीवरील दबाव कमी करण्यासाठी पर्यायी इंधन पर्याय अमलात आणले जात आहेत.
जनतेसाठी सूचना
- नागरिकांनी घाबरू नये, असे आवाहन करण्यात आले असून सरकार घरगुती आणि आवश्यक क्षेत्रांसाठी एलपीजी पुरवठ्यासाठी पूर्णपणे वचनबद्ध आहे.
- एलपीजी सिलिंडर सहजपणे अनेक डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे बुक करता येतात.
- ग्राहकांनी नेहमीप्रमाणे घरबसल्या सिलिंडर बुक करावेत आणि एजन्सीकडे अनावश्यकपणे जाऊ नये, कारण त्यामुळे गर्दी होऊ शकते.
- घरगुती गरजेनुसारच सिलिंडर बुक करावेत आणि घाबरून बुकिंग करू नये, अशी ग्राहकांना विनंती आहे. पुरेसा एलपीजी साठा उपलब्ध आहे आणि ओएमसीकडे बॉटलिंग प्लांट्स व डेपोमध्ये पुरेसा साठा आहे.
- अनावश्यक घबराट टाळण्यासाठी योग्य माहिती प्रसारित करावी आणि अधिकृत स्रोतांवर विश्वास ठेवावा, अशी माध्यमांना विनंती आहे.
सागरी सुरक्षितता आणि जहाज वाहतूक कार्य
- बंदरे, नौवहन आणि सागरी मार्ग मंत्रालयाने पर्शियन गल्फ प्रदेशातील सागरी परिस्थितीबाबत तसेच भारतीय खलाशांच्या तसेच जहाजांच्या संरक्षणासाठी घेतलेल्या उपाययोजनांबाबत माहिती दिली आहे.
- सध्या पर्शियन आखातात भारतीय ध्वज लावलेली 24 जहाजे असून, त्यांवर 668 भारतीय खलाशी आहेत. होर्मुझ’ सामुद्रधुनीच्या पूर्वेकडील तीन जहाजांवर 76 भारतीय खलाशी उपस्थित आहेत.
- नौवहन महासंचालनालयाकडून कडून नियमितपणे मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या जात आहेत.
- भारतातील सर्व बंदरांचे कामकाज स्थिर आहे.
या क्षेत्रातील भारतीय नागरिकांची सुरक्षा
परराष्ट्र मंत्रालयाने पश्चिम आशियातील भारतीय नागरिकांच्या सद्यस्थितीबाबत, तसेच या क्षेत्रातील भारतीय दूतावासांकडून भारतीय समुदायाच्या संपर्कात राहण्यासाठी सुरू असलेल्या प्रयत्नांविषयी अद्ययावत माहिती दिली. त्यात खालील बाबी नमूद करण्यात आल्या:
• भारताने पश्चिम आशियातील देशांशी आपला संवाद आणि संपर्क जारी ठेवला आहे.
• काल, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्रपती डॉ. मसूद पेझेशकियान यांच्याशी दूरध्वनीवरून चर्चा केली.
• या चर्चेदरम्यान, पंतप्रधानांनी या क्षेत्रातील—विशेषतः इराणमधील—भारतीय नागरिकांची सुरक्षा आणि कल्याण याला भारत देत असलेल्या प्राधान्यावर भर दिला; तसेच ऊर्जा आणि वस्तूंच्या वाहतुकीत कोणताही अडथळा न येण्याच्या महत्त्वावर जोर दिला.
• संयुक्त अरब अमिरात, कतार, ओमान आणि सौदी अरेबिया येथून विमानसेवा सुरू आहेत. हवाई क्षेत्रावरील निर्बंधांमुळे, बहरीन, कुवेत आणि इराक येथून येणाऱ्या भारतीय प्रवाशांच्या प्रवासाची सोय मात्र सौदी अरेबियामार्गे केली जात आहे.
आज पहाटे ओमानमधील ‘सोहार’ शहरात झालेल्या हल्ल्यात दोन भारतीय नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला. या घटनेत जखमी झालेल्या 11 व्यक्तींपैकी 10 जण भारतीय आहेत; त्यापैकी पाच जणांना रुग्णालयातून घरी सोडण्यात आले असून, उर्वरित पाच जणांवर उपचार सुरू आहेत. त्याना कोणतीही गंभीर दुखापत झालेली नाही.
• आतापर्यंत, या संघर्षामध्ये 5 भारतीय नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, एक नागरिक अद्याप बेपत्ता आहे.
जनतेसाठी सूचना
माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने या पत्रकार परिषदेत खालील मुद्द्यांवर विशेष भर दिला:
• प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तांनुसार, साठेबाजी आणि काळाबाजार करणाऱ्यांविरुद्ध राज्य सरकारांनी कारवाई करण्यास सुरुवात केली आहे.
• नागरिकांनी एलपीजी (LPG) सिलिंडर्सची नोंदणी केवळ अधिकृत ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म्सद्वारेच करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
• ग्राहकांनी डिजिटल फसवणुकीपासून सावध राहावे आणि सिलिंडर्सच्या बुकिंगसाठी केवळ अधिकृत संकेतस्थळे किंवा अधिकृत ॲप्सचाच वापर करावा.
