भूसंपादन प्रक्रिया पुढील टप्प्यात असल्याचे रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांचे प्रतिपादन
नवी दिल्ली–
महाराष्ट्रातील रेल्वे नेटवर्कसह भारतीय रेल्वेच्या जाळ्याचा विस्तार करण्याचे काम मोठ्या प्रमाणात सुरू आहे. गेल्या 10 वर्षांत अर्थसंकल्पीय तरतुदीत लक्षणीय वाढ झाली आहे. महाराष्ट्र राज्यात पूर्णत: अथवा अंशतः येणारे पायाभूत सुविधा प्रकल्प आणि सुरक्षा विषयक कामांसाठी करण्यात आलेली अर्थसंकल्पीय तरतूद पुढील प्रमाणे:
| Period | Outlay |
| 2009-14 | ₹1,171 crore/year |
| 2025-26 | ₹23,778 crore (More than 20 times) |
कल्याण – मुरबाड (28 किमी) नवीन मार्गिका प्रकल्पाला महाराष्ट्र सरकार बरोबर 50:50 खर्चाच्या वाटणीच्या तत्त्वावर 836 कोटी रुपये मंजूर करण्यात आले. भूसंपादनासाठी हा विशेष रेल्वे प्रकल्प म्हणून घोषित करण्यात आला आहे. या प्रकल्पासाठी 214 हेक्टर क्षेत्राची आवश्यकता आहे. भूसंपादनाचे प्रस्ताव राज्य सरकारकडे सादर करण्यात आले असून ते अधिग्रहणाच्या विविध टप्प्यात आहेत.
मुंबई विभागात रेल्वे वाहतूक क्षमता वाढवणे:
सध्या मुंबई विभागात दररोज सुमारे 120 मेल/एक्स्प्रेस आणि सुमारे 3200 उपनगरीय गाड्यांची हाताळणी होते. मुंबई विभागातील विविध स्थानकांवर रेल्वे हाताळणीची क्षमता वाढवण्यासाठी, विविध स्थानकांवर पुढील कामे पूर्ण झाली/ हाती घेण्यात आली / नियोजित आहेत.
| SN | Location | Details |
| 1 | Bandra Terminus | 3 Pit Lines have been completed |
| 2 | Mumbai Central | Platform extension for 24 LHB coaches |
| 3 | Jogeshwari | 2 additional platforms |
| 4 | Dadar | 1 additional platform |
| 5 | Vasai road | 6 platforms, 3 pit lines and 5 stabling lines |
| 6 | Panvel-Kalamboli | 5 platforms , 4 pit lines and 2 sick lines |
| 7 | Kalyan | 6 platforms and 4 pit lines |
| 8 | LTT | 4 platforms and 2 pit lines |
| 9 | Parel | 6 platforms, 5 pit lines, 6 stabling lines |
| 10 | Virar | 25 stabling lines |
| 11 | Dahanu road | 11 stabling lines |
| 12 | Mira road | 25 stabling lines |
प्लॅटफॉर्मच्या लांबीत वाढ:
या व्यतिरिक्त, 15 डब्यांच्या गाड्या सामावून घेण्यासाठी 34 स्थानकांवर प्लॅटफॉर्मच्या लांबीत वाढ करण्याचे काम हाती घेण्यात आले आहे.
क्षमता वाढवण्यासाठी नवीन प्रकल्प:
मुंबई उपनगरीय क्षेत्रातील रेल्वे नेटवर्कची क्षमता सुधारण्यासाठी, 8,087 कोटी रुपये खर्चाचा मुंबई शहरी वाहतूक प्रकल्प (एमयूटीपी)-II, 10,947 कोटी रुपये खर्चाचा एमयूटीपी-III आणि 33,690 कोटी रुपयांचा एमयूटीपी-IIIA मंजूर करण्यात आला.
या प्रकल्पांमध्ये मुंबई उपनगर क्षेत्रातील पुढील कामांचा समावेश आहे:
| SN | Name of Project | Cost(in Cr.) |
| 1 | CSMT-Kurla 5th & 6th Line (MUTP-II) (17.5 km) | 891 |
| 2 | Mumbai Central-Borivali 6th Line (MUTP-II) (30 km) | 919 |
| 3 | Extension of Harbour Line from Goregaon-Borivali (MUTP-IIIA) (7 km) | 826 |
| 4 | Borivali-Virar 5th & 6th Line (MUTP-IIIA) (26 km) | 2,184 |
| 5 | Virar-Dahanu Road 3rd & 4th Line (MUTP-III) (64 km) | 3,587 |
| 6 | Panvel-Karjat Suburban Corridor (MUTP-III) (29.6 km) | 2,782 |
| 7 | Airoli-Kalwa (elevated) Suburban Corridor link(MUTP-III) (3.3 km) | 476 |
| 8 | Kalyan-Asangaon 4thLine (MUTP-IIIA) (32 km) | 1,759 |
| 9 | Kalyan-Badlapur 3rd& 4th line (MUTP-IIIA) (14 km) | 1,510 |
| 10 | Kalyan-Kasara 3rd Line (67 km) | 793 |
| 11 | Naigaon-Juichandra double chord Line (6 km) | 176 |
| 12 | Nilaje-Kopar double chord Line (5 km) | 338 |
| 13 | Kalyan Yard remodeling work | 866 |
नव्या पिढीच्या गाड्या:
प्रवासी वाहून नेण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी, एमयूटीपी-III आणि IIIA अंतर्गत 19,293 कोटी रुपये खर्च करून, दरवाजा सह 12 डब्यांच्या 238 गाड्यांना मंजुरी देण्यात आली. या गाड्यांच्या खरेदीची प्रक्रिया सुरू आहे.
बुलेट ट्रेन प्रकल्प:
मुंबई-अहमदाबाद हाय स्पीड रेल (एमएएचएसआर) प्रकल्प (508 किमी), हा एकमेव एचएसआर प्रकल्प अंमलबजावणीखाली आहे.
एमएएचएसआर प्रकल्पासाठी एकंदर (1389.5 हेक्टर) जमीन संपादित करण्यात आली आहे. सर्व वैधानिक मान्यता मिळवण्यात आल्या आहेत. सर्व 1651 सुविधा स्थलांतरित करण्यात आल्या आहेत. महाराष्ट्रात भूसंपादनाला झालेल्या विलंबामुळे 2021 पर्यंत प्रकल्पावर परिणाम झाला होता. 2022 मध्ये महाराष्ट्रात भूसंपादनाला वेग आला.
एकूण 12 स्थानकांपैकी 8 स्थानकांच्या (वापी, बिलीमोरा, सुरत, भडोच, आणंद, वडोदरा, अहमदाबाद आणि साबरमती) पायाभरणीचे काम पूर्ण झाले आहे. महाराष्ट्र विभागात, 3 स्थानकांच्या (ठाणे, विरार, बोईसर) पायाभरणीचे काम प्रगतीपथावर आहे, तर बीकेसी स्थानकावर खोदकाम जवळपास पूर्ण होण्याच्या जवळ असून बेस स्लॅबचे कास्टिंग सुरू झाले आहे.
बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स (बीकेसी) येथील बांधकाम समाधानकारकपणे सुरू आहे. जमीन खोदण्याचे सुमारे 91% काम प्रगतीपथावर आहे तर काँक्रिटिंगचे काम विविध टप्प्यात आहे, लेव्हल 4 येथील बेसमेंट स्लॅबचे 100% काम पूर्ण झाले आहे. पाण्याखालील बोगद्याचे बांधकाम (सुमारे 21 किमी) सुरू झाले आहे, त्यापैकी महाराष्ट्रातील घणसोली आणि शिळफाटा दरम्यानचा 4.8 किमी लांबीचा बोगदा पूर्ण झाला आहे.
प्रवाशांना सलगपणे प्रवास करता यावा यासाठी, सरकारने बुलेट ट्रेन स्थानकांचे विद्यमान मुंबई उपनगरीय रेल्वे नेटवर्क आणि येणाऱ्या मेट्रो मार्गांशी बहुआयामी एकत्रीकरण करण्याचा आराखडा तयार केला आहे. या एकत्रीकरणात बीकेसी स्थानकावर पादचाऱ्यांना सोयीचा प्रवेशाचा मार्ग उपलब्ध व्हावा यासाठी मेट्रो लाईन 2बी आणि मेट्रो लाईन 3 शी पॅसेंजर कनेक्टिव्हिटीचा समावेश आहे.
समर्पित मालवाहतूक मार्गिका:
पश्चिम डीएफसी देखील महाराष्ट्रातून जातो. पश्चिम डीएफसीचा सुमारे 178 किमी भाग महाराष्ट्रात आहे, तो पश्चिम डीएफसीच्या एकूण लांबीच्या सुमारे 12% आहे. महाराष्ट्रातील नवीन घोलवड ते नवीन वैतरणा या प्रकल्पाचा 76 किमी भाग अगोदरच वाहतुकीसाठी खुला झाला आहे. संतुलनाचे काम हाती घेण्यात आले आहे. डब्ल्यूडीएफसी जेएनपीटीशी जोडला गेल्याने या बंदरापासून दिल्ली एनसीआरपर्यंत मालवाहतूक आणि कंटेनर वाहतूक हाताळण्याच्या क्षमतेत वाढ होईल.
