नवी दिल्ली-
केंद्र सरकार या महिन्याच्या अखेरीस देशभरात १४ वर्षांच्या मुलींसाठी विशेष एचपीव्ही लसीकरण मोहीम सुरू करणार आहे. गर्भाशय मुख कर्करोगाला प्रतिबंध करण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (डब्ल्यूएचओ) शिफारशीनुसार एकच मात्रा लसीकरण केले जाईल. मोहिमेच्या पहिल्या ९० दिवसांत १४ वर्षे वयाच्या सर्व मुली सरकारी आरोग्य केंद्रांवर मोफत लस घेऊ शकतील. त्यानंतर यू-विन पोर्टलद्वारे जवळच्या आरोग्य आणि कल्याण केंद्रावर वेळ (स्लॉट) आरक्षित करून लसीकरण करून घेता येईल. दरवर्षी साधारण १.१५ कोटी मुली वयाची १४ वर्षे पूर्ण करतात. बाजारपेठेत ही लस दोन किंवा तीन मात्रांमध्ये उपलब्ध असून, त्याच्या एका मात्रेची किंमत ३,९२७ रुपये आहे.
सुरुवातीची दोन वर्षे लसीकरणासाठी ‘एमएसडी’च्या ‘गार्डसील’ लसीचा वापर केला जाईल. स्वदेशी लस ‘सर्वावॅक’ला अद्याप जागतिक आरोग्य संघटनेची मान्यता मिळालेली नाही. एका मात्रेतील त्याच्या प्रभावावर सध्या अभ्यास सुरू आहे. लसींचा पुरवठा ‘गॅवी व्हॅक्सिन अलायन्स’च्या माध्यमातून होईल. भारताला एकूण २.६ कोटी मात्रा मिळतील, ज्यापैकी १ कोटी मात्रा आधीच देशात दाखल झाल्या आहेत. भारतात महिलांमध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा दुसरा सर्वात सामान्य कर्करोग आहे, ज्यामुळे दरवर्षी सुमारे १.२५ लाख महिला बाधित होतात आणि ७५ हजार महिलांचा मृत्यू होतो. आंतरराष्ट्रीय अभ्यासानुसार, किशोरावस्थेत लसीकरण केल्यास वयाच्या ३० वर्षांपर्यंत गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाचा धोका ८५ टक्क्यांहून अधिक कमी होऊ शकतो. ही लस एचपीव्ही प्रकार १६ आणि १८ पासून संरक्षण देते, जे गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाचे मुख्य कारण आहेत. तसेच ही लस प्रकार ६ आणि ११ पासूनही बचाव करते. या मोहिमेसाठी केंद्र सरकार शिक्षण मंत्रालय आणि महिला व बालविकास मंत्रालयासोबत समन्वय साधणार आहे. ग्रामीण भागातील मुलींपर्यंत पोहोचण्यासाठी शाळांमध्ये विशेष लसीकरण सत्रांचे आयोजन केले जाईल, कारण बहुतांश लक्ष्यित वयोगटातील मुली शालेय शिक्षण घेत आहेत. आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, पालकांमधील भीती आणि सामाजिक गैरसमज दूर करणे आवश्यक आहे.
एचपीव्ही म्हणजे काय?
एचपीव्ही (ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस) हा एक अत्यंत सामान्य विषाणू आहे, जो त्वचा आणि जननेंद्रियांना संक्रमित करतो. हा प्रामुख्याने लैंगिक संपर्काद्वारे पसरतो. एचपीव्हीचे १०० हून अधिक प्रकार आहेत. काही प्रकारांमुळे सामान्य चामखीळ येतात, तर काही घातक प्रकार कर्करोगास कारणीभूत ठरू शकतात. यापासून संरक्षणासाठी एचपीव्ही लसीकरण हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे. वेळेवर तपासणी आणि लस घेतल्यास एचपीव्हीमुळे होणाऱ्या कर्करोगाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतो.
