लोककला कधीही नामशेष होणार नाही
सांस्कृतिक कार्य संचालक बिभीषण चवरे यांचा विश्वास
मुंबई
महाराष्ट्राच्या मातीचा सुगंध, रांगड्या संस्कृतीचा डौल आणि लोकभावनेची धडधड म्हणजे ‘तमाशा’. तमाशाने केवळ रंजन केले नाही, तर समाजाच्या जाणिवांना शब्द, स्वर आणि मुक्त अभिव्यक्तीचे आकाश बहाल केले. इतिहासाच्या कालखंडात लोकशाही मूल्यांची पेरणी करत अभिव्यक्तीला जिवंत ठेवण्याचे महाकाय कार्य या कलेने केले आहे. म्हणूनच, महाराष्ट्राच्या रक्तातील ही लोककला कधीही नामशेष होणार नाही, असा प्रबळ विश्वास सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाचे संचालक बिभीषण चवरे यांनी व्यक्त केला.
प्रशिक्षण शिबिराचा दिमाखदार सांगता सोहळा
सांस्कृतिक कार्य विभाग व सांस्कृतिक कार्य संचालनालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने, मुंबई विद्यापीठाच्या लोककला अकादमीत गेल्या दहा दिवसांपासून सुरू असलेल्या ‘तमाशा प्रशिक्षण शिबिराचा’ सांगता समारंभ मंगळवारी (१३ जानेवारी) उत्साहाच्या वातावरणात संपन्न झाला. लोककलेच्या सप्तरंगांनी नटलेल्या या सोहळ्याला संचालक बिभीषण चवरे, कार्यक्रम अधिकारी निलेश धुमाळ आणि ज्येष्ठ पत्रकार खंडूराज गायकवाड यांसारख्या दिग्गजांची उपस्थिती लाभली.
यावेळी प्रशिक्षणार्थी विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या कलाविष्काराने उपस्थितांच्या डोळ्यांचे पारणे फेडले. कलेचा हा साक्षात आविष्कार स्वतः संचालकांच्या उपस्थितीत सादर होत असताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर कृतज्ञतेचा आणि भावूकतेचा ओलावा जाणवत होता.
अभिव्यक्तीचा अखंड प्रवाह
उपस्थितांशी संवाद साधताना चवरे म्हणाले की, “अभिव्यक्तीचे दुसरे नाव म्हणजे तमाशा! या कलेच्या माध्यमातून सामान्यातल्या सामान्य माणसाला प्रश्न विचारता येतात, ठाम मते मांडता येतात आणि समाजाच्या प्रश्नावर बोट ठेवून थेट संवाद साधता येतो.
तमाशाच्या सद्यस्थितीवर भाष्य करताना ते म्हणाले की, तमाशा लोप पावत असल्याची भीती निराधार आहे. सद्यस्थितीत महाराष्ट्रात सुमारे १२५ हंगामी आणि २० पूर्णवेळ तमाशा फड दिमाखात सुरू असून, त्यात जवळपास तीन ते चार हजार कलावंत आपली साधना करत आहेत. या लोककलेला आता शास्त्रशुद्ध मांडणी आणि आधुनिक चौकटीची जोड देण्याची गरज असून, शासन स्तरावर त्यादृष्टीने भरीव प्रयत्न केले जात आहेत.
नव्या उपक्रमांची नांदी…!
लोककलेच्या संवर्धनासाठी संचालनालयाने कंबर कसली असून, या वर्षापासून तब्बल ७२ विविध प्रशिक्षण शिबिरे घेण्याचा क्रांतिकारी निर्णय घेण्यात आला आहे. यात केवळ सादरीकरणच नव्हे, तर वाद्यनिर्मिती आणि तमाशाची वैशिष्ट्यपूर्ण सांकेतिक भाषा असलेल्या ‘करपल्लवी’चेही शास्त्रोक्त प्रशिक्षण दिले जाणार असल्याचे त्यांनी आवर्जून सांगितले.
कौतुकाची थाप
लोककला अकादमीचे संचालक प्रा. डॉ. गणेश चंदनशिवे यांनी आपल्या शिस्तबद्ध नियोजनाने आणि लोककलेप्रती असलेल्या निष्ठेने हे शिबिर यशस्वी केले, त्याबद्दल चवरे यांनी त्यांचे विशेष कौतुक केले. लोकपरंपरेचा श्वास आणि लोकसंस्कृतीचा आत्मा जपणारा हा सोहळा म्हणजे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक वैभवाची प्रचिती देणारा ठरला.
या कार्यक्रमाला लोककला अकादमीचे शिक्षक, प्रशिक्षक, विद्यार्थी आणि मोठ्या संख्येने रसिक प्रेक्षक उपस्थित होते, ज्यांनी या कलेच्या पुनरुज्जीवनाचा संकल्प डोळ्यांत साठवला.
