इराणमध्ये महागाईमुळे सामान्य लोकांमध्ये नाराजी वाढली-देशभरात GenZ संतापले आहे. याचे कारण आर्थिक दुर्दशा आहे. डिसेंबर 2025 मध्ये, इराणी चलन रियाल घसरून प्रति अमेरिकन डॉलर सुमारे 1.45 दशलक्षपर्यंत पोहोचले, जो आतापर्यंतचा सर्वात नीचांक आहे.वर्षाच्या सुरुवातीपासून रियालची किंमत जवळपास निम्मी झाली आहे. येथे महागाई शिगेला पोहोचली आहे. खाद्यपदार्थांच्या किमतीत 72% आणि औषधांच्या किमतीत 50% पर्यंत वाढ नोंदवली गेली आहे.याव्यतिरिक्त, सरकारने 2026 च्या अर्थसंकल्पात 62% कर वाढवण्याच्या प्रस्तावामुळे सामान्य लोकांमध्ये तीव्र नाराजी निर्माण झाली आहे.
लॉस एंजेलिस-अमेरिकेत इराणी सर्वोच्च नेते खामेनेई यांच्या विरोधात सुरू असलेल्या निदर्शनादरम्यान एक ट्रक रॅलीत घुसला. लोक जीव वाचवण्यासाठी इकडे-तिकडे धावू लागले. यानंतर संतप्त आंदोलकांनी ट्रक चालकावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला.ही घटना रविवारी दुपारी लॉस एंजेलिसमध्ये घडली, जिथे शेकडो लोक इराकमध्ये सुरू असलेल्या निदर्शनांना पाठिंबा देण्यासाठी मोर्चा काढत होते. या घटनेत किती लोक जखमी झाले आहेत, हे स्पष्ट नाही.इराकमध्ये गेल्या दोन आठवड्यांपासून सरकारविरोधी निदर्शने सुरू आहेत. इराणी मानवाधिकार कार्यकर्त्यांच्या वृत्तसंस्थेनुसार (HRANA), आतापर्यंत 544 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. यात 8 मुलांचाही समावेश आहे. तर, 10,681 लोकांना ताब्यात घेण्यात आले आहे.
ट्रम्प म्हणाले – इराण रेड लाइन ओलांडत आहे
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की, इराण सरकार निदर्शने थांबवण्यासाठी रेड लाइन ओलांडत आहे. त्यांनी सांगितले की, अमेरिका ‘कठोर पर्यायांवर’ विचार करत आहे.पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले की, इराणमध्ये निदर्शकांसोबत जे काही घडत आहे, त्यावर अमेरिकेची नजर आहे. जेव्हा त्यांना विचारण्यात आले की इराणने रेड लाईन ओलांडली आहे का, तेव्हा ते म्हणाले, “असे दिसते की त्यांनी तसे करण्यास सुरुवात केली आहे.”
ट्रम्प यांनी सांगितले कीइराणने अमेरिकेशी संपर्क साधून चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला आहे. बैठक निश्चित करण्याबाबत चर्चा सुरू आहे. तथापि, परिस्थिती पाहता त्यांना आधी कारवाई करावी लागू शकते, कारण मृतांची संख्या वाढत आहे आणि अटकसत्र सुरू आहे.ट्रम्प यांनी रविवारी पत्रकारांशी बोलताना असेही म्हटले की, इराणला चर्चा करायची आहे. ते अमेरिकेकडून मार खाऊन खाऊन थकून गेले आहेत.इराणमधील आंदोलनाशी संबंधित 4 फोटो…राजधानी तेहरानमध्ये शनिवारी निदर्शनांदरम्यान वीजपुरवठा खंडित करण्यात आला. यावेळी आंदोलक मोबाईल फ्लॅश करून घोषणा देताना दिसले.अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की इराण सरकार निदर्शने थांबवण्यासाठी लाल रेषा ओलांडत आहे. ते म्हणाले की अमेरिका “कठीण पर्यायांवर” विचार करत आहे.पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले की अमेरिका इराणमधील निदर्शकांसह काय घडत आहे यावर लक्ष ठेवून आहे. इराणने एक लाल रेषा ओलांडली आहे का असे विचारले असता ते म्हणाले, “असे दिसते की ते तसे करू लागले आहेत.”
ट्रम्प म्हणाले कीइराणने अमेरिकेशी संपर्क साधला आहे आणि चर्चेचा प्रस्ताव दिला आहे. बैठकीचे वेळापत्रक निश्चित करण्यासाठी चर्चा सुरू आहे. तथापि, सध्याची परिस्थिती पाहता, मृतांची संख्या आणि अटक सुरूच असल्याने त्यांना लवकर कारवाई करावी लागू शकते.इराणमध्ये गेल्या दोन आठवड्यांपासून सरकारविरोधी निदर्शने सुरू आहेत. आतापर्यंत ५३८ लोकांचा मृत्यू झाला आहे, तर १०,६०० हून अधिक लोकांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. एपी वृत्तसंस्थेने निदर्शकांचा हवाला देत म्हटले आहे की मृतांमध्ये ४९० निदर्शक आणि ४८ सुरक्षा कर्मचारी आहेत.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले आहे की, इराणने अमेरिकेशी संपर्क साधून चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला आहे.
एअर फोर्स वनमध्ये पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प यांनी सांगितले की, त्यांचे प्रशासन तेहरानसोबत बैठक निश्चित करण्याबाबत चर्चा करत आहे.तथापि, त्यांनी असेही म्हटले की, इराणमधील परिस्थिती पाहता त्यांना आधी कारवाई करावी लागू शकते, कारण मृतांची संख्या वाढत आहे आणि अटकसत्र सुरू आहे.
इराणने अमेरिकेला दिला इशारा
निदर्शनांदरम्यान, इराणने अमेरिकेला इशारा दिला आहे की जर त्याच्यावर हल्ला झाला तर ते अमेरिकन सैनिक आणि इस्रायलला लक्ष्य करेल.इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागर गालीबाफ यांनी रविवारी सांगितले की, जर अमेरिकेने हल्ला केला तर या भागातील सर्व अमेरिकन लष्करी तळ, जहाजे आणि इस्रायल आमच्या लक्ष्यावर असतील. हे विधान संसदेच्या थेट सत्रादरम्यान करण्यात आले, जिथे खासदार ‘अमेरिकेचा नाश असो’ अशा घोषणा देत होते.
गालीबाफ यांनी इराणच्या सुरक्षा यंत्रणांचे कौतुक करत सांगितले की त्यांनी परिस्थितीवर मजबूतपणे काम केले आहे. आंदोलकांना इशारा दिला की अटक केलेल्या लोकांशी अत्यंत कठोरपणे वागले जाईल आणि त्यांना कठोर शिक्षा दिली जाईल.इराणमध्ये सुरू असलेल्या निदर्शनांदरम्यान अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना इराणवरील संभाव्य लष्करी हल्ल्यांच्या पर्यायांची माहिती दिली.
न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वृत्तानुसार, जर इराण सरकारने निदर्शकांवर कारवाई केली तर ट्रम्प लष्करी कारवाई करण्यावर गांभीर्याने विचार करू शकतात. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की राष्ट्राध्यक्षांनी अद्याप अंतिम निर्णय घेतलेला नाही.ट्रम्प यांनी शनिवारी सोशल मीडियावर लिहिले, ‘इराण स्वातंत्र्याकडे पाहत आहे, जे यापूर्वी कधीही घडले नाही. अमेरिका मदतीसाठी तयार आहे.’ तर, इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागर गालीबाफ यांनी रविवारी इशारा दिला की, जर अमेरिका किंवा इस्रायलने इराणवर हल्ला केला तर दोघांनाही कठोर प्रत्युत्तर दिले जाईल.
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणाले- अमेरिका-इस्रायल दंगली भडकवत आहेत
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पजशकियान यांनी रविवारी सांगितले की, अमेरिका आणि इस्रायल इराणमध्ये दंगे भडकवून अराजकता आणि अव्यवस्था पसरवू इच्छितात. त्यांनी इराणी लोकांना दंगलखोर आणि दहशतवाद्यांपासून दूर राहण्यास सांगितले.पजशकियान यांचे म्हणणे आहे की, अधिकारी आंदोलकांचे म्हणणे ऐकतील. पण दंगलखोरांचे नाही, जे संपूर्ण समाजाला उद्ध्वस्त करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.पजशकियान म्हणाले, ‘आम्ही लोकांच्या समस्या सोडवू, पण दंगलखोरांना संपूर्ण समाज संपवण्याची परवानगी देऊ शकत नाही.’ इराणच्या सरकारी दूरदर्शनने रविवारी राष्ट्राध्यक्षांची एक मुलाखत प्रसारित केली, ज्यात पजशकियान यांनी हे विधान केले.
ब्रिटनमध्ये इराणी दूतावासाचा झेंडा उतरवला-
ब्रिटनची राजधानी लंडनमध्येही इराणी दूतावासाबाहेर निदर्शने झाली. यावेळी एका आंदोलकाने इराणी दूतावासाचा इस्लामिक प्रजासत्ताकाचा झेंडा काढून 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीपूर्वी वापरला जाणारा झेंडा फडकवला.सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या व्हिडिओमध्ये, आंदोलकाने सिंह आणि सूर्याच्या चिन्हासह असलेला तिरंगी ध्वज लावला. प्रत्यक्षदर्शींच्या मते, हा ध्वज अनेक मिनिटे दूतावासावर फडकत राहिला, त्यानंतर तो हटवण्यात आला.हा ध्वज इराणमध्ये शहाच्या राजवटीत वापरला जात होता. आंदोलनादरम्यान ‘डेमोक्रेसी फॉर इराण’ आणि ‘फ्री इराण’ यांसारख्या घोषणा देण्यात आल्या.लंडन पोलिसांनी सांगितले की, ध्वज हटवल्याच्या घटनेनंतर सुरक्षा वाढवण्यात आली आहे, जेणेकरून कोणतीही अशांतता रोखता येईल आणि इराणी दूतावासाची सुरक्षा सुनिश्चित करता येईल. पोलिसांनी सांगितले की, या प्रकरणी 3 जणांना अटक करण्यात आली आहे, तर एका अन्य संशयिताचा शोध सुरू आहे.
क्राऊन प्रिन्सकडे सत्ता सोपवण्याची मागणी-इराणमध्ये 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर अयातुल्ला रुहोल्लाह खामेनी सत्तेवर आले. ते 1979 ते 1989 पर्यंत 10 वर्षे सर्वोच्च नेते (सुप्रीम लीडर) होते. त्यांच्या नंतर सर्वोच्च नेते बनलेले अयातुल्ला अली खामेनी 1989 पासून आतापर्यंत 37 वर्षांपासून सत्तेत आहेत.इराण आज आर्थिक संकट, प्रचंड महागाई, आंतरराष्ट्रीय निर्बंध, बेरोजगारी, चलन घसरण आणि सततच्या जनआंदोलनांसारख्या गंभीर आव्हानांशी झुंजत आहे. 47 वर्षांनंतर, आता सध्याच्या आर्थिक दुरवस्थेमुळे आणि कठोर धार्मिक शासनामुळे संतप्त झालेले लोक बदल (बदल) इच्छित आहेत.याच कारणामुळे क्राऊन प्रिन्स रझा पहलवीकडे सत्ता सोपवण्याची मागणी जोर धरत आहे. आंदोलक त्यांना एक धर्मनिरपेक्ष आणि लोकशाहीवादी पर्याय मानतात. युवा आणि जेन झेड (Gen Z) यांना वाटते की पहलवींच्या परत येण्याने इराणला आर्थिक स्थिरता, जागतिक स्वीकारार्हता आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य मिळू शकते.
देशात परत येण्याची तयारी करत असलेले रझा पहलवी
रझा पहलवी यांनी शनिवारी सांगितले होते की ते देशात परत येऊन सध्या सुरू असलेल्या निदर्शनांमध्ये सहभागी होतील. 65 वर्षीय रझा पहलवी सुमारे 50 वर्षांपासून अमेरिकेत निर्वासित म्हणून राहत आहेत. शनिवारी सकाळी त्यांनी सांगितले की ते आपल्या देशात परत येण्याची तयारी करत आहेत.सोशल मीडियावर केलेल्या एका पोस्टमध्ये रझा पहलवी यांनी लिहिले- मी देखील आपल्या देशात परत येण्याची तयारी करत आहे, जेणेकरून आपल्या राष्ट्रीय क्रांतीच्या विजयाच्या वेळी मी तुमच्या सर्वांसोबत, इराणच्या महान जनतेमध्ये उभा राहू शकेन. मला पूर्ण विश्वास आहे की तो दिवस आता खूप जवळ आहे.
